Μόσχα: Οι τακτικές στρατολόγησης Ρώσων πολιτών, μεταναστών και φυλακισμένων
Υψηλούς μισθούς, ρωσική υπηκοότητα και απελευθέρωση από τη φυλακή υπόσχεται η Ρωσίασε πολίτες της, μετανάστες και κρατούμενους προκειμένου να πετύχει την αναπλήρωση των στρατευμάτων της που μάχονται στην Ουκρανία.
Έπειτα από 4 χρόνια πολέμου η Ρωσία προσπαθεί να αναπληρώσει τις απώλειες της και να μην προχωρήσει σε γενική επιστράτευση, η οποία θα προκαλούσε έντονη αντίδραση από την ρωσική κοινωνία. Έτσι προσφέρει σημαντικά κίνητρα σε μετανάστες, κρατουμένους αλλά και χαμηλόμισθους Ρώσους προκειμένου να δεχθούν να πάνε στο μέτωπο.
Παράλληλα άνδρες από χώρες της Νότιας Ασίας, όπως η Ινδία, το Νεπάλ και το Μπαγκλαντές, καταγγέλλουν ότι τους υποσχέθηκαν εργασία αλλά εξαπατήθηκαν προκειμένου να υπογράψουν ότι θα γίνουν στρατιώτες. Σύμφωνα με το πρακτορείο Associated Press, αξιωματούχοι στην Κένυα, τη Νότια Αφρική και το Ιράκ αναφέρουν ότι το ίδιο συνέβη και σε πολίτες των χωρών τους.
Άγνωστος ο αριθμός των ρωσικών απωλειών
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε στην καθιερωμένη ετήσια συνέντευξη Τύπου του τον περασμένο μήνα ότι 700.000 Ρώσοι στρατιώτες πολεμούν στην Ουκρανία. Ανέφερε τον ίδιο αριθμό το 2024 και έναν ελαφρώς χαμηλότερο αριθμό, 617.000, τον Δεκέμβριο του 2023.
Ο αριθμός των στρατιωτικών απωλειών της Ρωσίας παραμένει άγνωστος, καθώς η Μόσχα έχει δημοσιοποιήσει ελάχιστα στοιχεία για τους θανάτους στρατιωτών. Το βρετανικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε το περασμένο καλοκαίρι ότι περισσότεροι από 1 εκατομμύριο Ρώσοι στρατιώτες ενδέχεται να έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί στο ουκρανικό μέτωπο.
Η ανεξάρτητη ρωσική ιστοσελίδα ειδήσεων Mediazona, σε συνεργασία με το BBC και μια ομάδα εθελοντών, έψαξε σε ειδησεογραφικά ρεπορτάζ, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και κυβερνητικές ιστοσελίδες και συγκέντρωσε τα ονόματα περισσότερων από 160.000 στρατιωτών που σκοτώθηκαν. Από αυτούς οι 550 ήταν αλλοδαποί από πάνω από 24 χώρες.
Η εθελοντική στρατολόγηση της Ρωσίας
Σε αντίθεση με την Ουκρανία, όπου από το 2022 όταν ξεκίνησε η ρωσική εισβολή ισχύει στρατιωτικός νόμος και εφαρμόζεται επιστράτευση, η Ρωσία έχει αρνηθεί να διατάξει γενική επιστράτευση.
Όταν το 2022 επιχειρήθηκε από τις ρωσικές αρχές περιορισμένη επιστράτευση 300.000 ανδρών, δεκάδες χιλιάδες Ρώσοι προτίμησαν να καταφύγουν στο εξωτερικό. Η προσπάθεια σταμάτησε έπειτα από λίγες εβδομάδες, όταν επιτεύχθηκε ο στόχος, αλλά ένα διάταγμα του Πούτιν άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μίας νέας επιστράτευσης.
Παράλληλα με το ίδιο διάταγμα όλες οι στρατιωτικές συμβάσεις εργασίας έγιναν αορίστου χρόνου και απαγορεύθηκε στους στρατιώτες να αποχωρήσουν εκτός κι αν έφταναν σε μεγάλη ηλικία ή τραυματίζονταν.
Έτσι, η Μόσχα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αυτό που περιγράφει ως εθελοντική στρατολόγηση. Ο αριθμός των εθελοντών που υπογράφουν στρατιωτικές συμβάσεις παραμένει υψηλός, ξεπερνώντας τις 400.000 πέρυσι, δήλωσε ο Πούτιν τον Δεκέμβριο. Αντίστοιχοι αριθμοί ανακοινώθηκαν το 2024 και το 2023.
Ακτιβιστές αναφέρουν ότι αυτές οι συμβάσεις συχνά ορίζουν μια καθορισμένη διάρκεια υπηρεσίας - για παράδειγμα έναν χρόνο- με αποτέλεσμα ορισμένοι υποψήφιοι να πιστεύουν ότι η δέσμευση τους είναι προσωρινή. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ακτιβιστές, οι συμβάσεις παίρνουν αυτόματη παράταση επ' αόριστον.
Μπόνους και ελάφρυνση χρεών
Η ρωσική κυβέρνηση προσφέρει υψηλές αποδοχές και εκτεταμένες παροχές στους στρατολογημένους. Οι περιφερειακές αρχές προσφέρουν διάφορα μπόνους στρατολόγησης, που μερικές φορές φτάνουν τις δεκάδες χιλιάδες δολάρια.
Στην περιοχή Χάντι-Μανσίσκ της κεντρικής Ρωσίας, για παράδειγμα, ένας νεοσύλλεκτος λαμβάνει περίπου 50.000 δολάρια σε διάφορα μπόνους, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές. Το ποσό αυτό είναι πάνω από το διπλάσιο του μέσου ετήσιου εισοδήματος στην περιοχή, όπου οι μηνιαίοι μισθοί είναι λίγο πάνω από 1.600 δολάρια.
Υπάρχουν επίσης φορολογικές ελαφρύνσεις, ελάφρυνση χρεών και άλλα προνόμια για όσους επιλέγουν τον δρόμο για το μέτωπο.
Παρά τις δηλώσεις του Κρεμλίνου ότι βασίζεται στην εθελοντική στρατολόγηση, τα μέσα ενημέρωσης και οι οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα αναφέρουν ότι οι στρατιώτες ηλικίας από 18 έως 30 ετών που εκτελούν υποχρεωτική στρατιωτική θητεία ορισμένου χρόνου και εξαιρούνται από την αποστολή στην Ουκρανία, συχνά εξαναγκάζονται από τους ανωτέρους τους να υπογράψουν συμβόλαια για να πάνε στις μάχες.
Η στρατολόγηση επεκτείνεται επίσης σε κρατούμενους φυλακών και σε άτομα που βρίσκονται σε προδικαστικά κέντρα κράτησης, μια πρακτική που ξεκίνησε σχεδόν από την αρχή στον ουκρανικό πόλεμο από τον αρχηγό των μισθοφόρων της Wagner, Γιεβγκένι Πριγκόζιν και υιοθετήθηκε από το Υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας. Οι νόμοι επιτρέπουν πλέον τη στρατολόγηση τόσο καταδίκων όσο και υπόπτων σε ποινικές υποθέσεις.
Νεοσύλλεκτοι Ρώσοι στρατιώτες φεύγουν για το μέτωπο.
ΑΡΡωσική υπηκοότητα και δίκτυα εμπορίας ανθρώπων
Οι μετανάστες εντός Ρωσίας αλλά και πολίτες άλλων κρατών μπαίνουν επίσης στο στόχαστρο των στρατολογικών γραφείων της Ρωσίας. Θεσπίστηκαν νόμοι για να δώσουν ρωσική υπηκοότητα εξπρές σε όσους στρατολογηθούν. Ρωσικά ΜΜΕ και ακτιβιστές αναφέρουν επίσης ότι γίνονται επιδρομές των αρχών σε περιοχές όπου ζουν ή εργάζονται μετανάστες προκειμένου να τους πιέσουν για να υπογράψουν την στρατολόγησή τους.
Μάλιστα ακόμη και όσοι λαμβάνουν τη ρωσική υπηκοότητα αποστέλλονται σε γραφεία στρατολόγησης για να καθοριστεί αν είναι επιλέξιμοι για υποχρεωτική θητεία. Τον περασμένο Νοέμβριο, ο Πούτιν εξέδωσε διάταγμα που καθιστούσε την στρατιωτική θητεία υποχρεωτική για ορισμένους αλλοδαπούς που ζητούσαν μόνιμη διαμονή.
Υπάρχουν αναφορές ότι κάποιοι μετανάστες φτάνουν στη Ρωσία μέσω δικτύων εμπορίας ανθρώπων που τους υπόσχονται θέσεις εργασίας και στη συνέχεια τους εξαπατούν για να υπογράψουν στρατιωτικές συμβάσεις. Το 2023, οι κουβανικές αρχές εντόπισαν και προσπάθησαν να εξαρθρώσουν ένα τέτοιο δίκτυο που λειτουργούσε από τη Ρωσία.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Νεπάλ, Ναράγιαν Πρακάς Σαούντ, δήλωσε στο Associated Press το 2024 ότι η χώρα του ζήτησε από τη Ρωσία να επιστρέψει εκατοντάδες Νεπαλέζους υπηκόους που είχαν στρατολογηθεί για να πολεμήσουν στην Ουκρανία, καθώς και να επαναπατρίσει τα λείψανα όσων σκοτώθηκαν στον πόλεμο. Από τότε, το Νεπάλ έχει απαγορεύσει στους πολίτες του να ταξιδεύουν στη Ρωσία ή την Ουκρανία για εργασία καθώς επικαλείται αυτές τις προσπάθειες στρατολόγησής τους.
Το 2024, η ομοσπονδιακή υπηρεσία ερευνών της Ινδίας ανακοίνωσε ότι εξάρθρωσε ένα δίκτυο που παρέσυρε τουλάχιστον 35 Ινδούς πολίτες στη Ρωσία με το πρόσχημα της εργασίας. Οι άνδρες εκπαιδεύτηκαν για μάχη και αποστέλλονταν στην Ουκρανία παρά τη θέλησή τους, με μερικούς να «τραυματίζονται σοβαρά», σύμφωνα με την υπηρεσία.
Όταν ο Πούτιν φιλοξένησε τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι για συνομιλίες το 2024, το Νέο Δελχί δήλωσε ότι θα απολυθούν οι Ινδοί που τους παραπλάνησαν προκειμένου να ενταχθούν στο ρωσικό στρατό.
Ρώσοι στρατιώτες πυροβολούν για να καταρρίψουν drone σε άγνωστη περιοχή εντός της Ουκρανίας, στις 7 Νοεμβρίου 2025.
Ρωσικό υπουργείο Άμυνας μέσω ΑΡ«Αναλώσιμοι στρατιώτες»
Ιρακινοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι περίπου 5.000 Ιρακινοί πολίτες έχουν ενταχθεί στον ρωσικό στρατό, ενώ ένας άγνωστος αριθμός πολεμά στο πλευρό των ουκρανικών δυνάμεων. Αξιωματούχοι στη Βαγδάτη έλαβαν αυστηρά μέτρα κατά των παράνομων δικτύων στρατολόγησης, με έναν άνδρα να καταδικάζεται πέρυσι για εμπορία ανθρώπων και να τιμωρείται με ισόβια κάθειρξη.
Ένας άγνωστος αριθμός Ιρακινών έχει σκοτωθεί ή αγνοείται καθώς πολεμούσε στην Ουκρανία. Ορισμένες οικογένειες έχουν αναφέρει ότι συγγενείς τους παρασύρθηκαν στη Ρωσία με ψέματα και αναγκάστηκαν να καταταγούν. Σε άλλες περιπτώσεις, Ιρακινοί έχουν καταταγεί εθελοντικά στον ρωσικό στρατό προκειμένου να λάβουν μισθό και τη ρωσική υπηκοότητα.
Οι αλλοδαποί που εξαπατήθηκαν για να πολεμήσουν είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι επειδή δεν μιλούν ρωσικά, δεν έχουν στρατιωτική εμπειρία και θεωρούνται «αναλώσιμοι, για να το πούμε ωμά», από τους στρατιωτικούς διοικητές, δήλωσε ο Αντόν Γκορμπατσέβιτς από την οργάνωση «Get Lost», μία ομάδα ακτιβιστών η οποία βοηθά τους άνδρες να αποφύγουν τη στρατιωτική θητεία.
Προπαγανδιστική αφίσα με Ρώσο στρατιώτη που πολεμάει στην Ουκρανία και γράφει: «Το καμάρι της Ρωσίας».
ΑΡΜεγάλες δαπάνες στρατολόγησης σε μία οικονομία σε ύφεση
Αυτό το μήνα, μια ουκρανική υπηρεσία για τη μεταχείριση των αιχμαλώτων πολέμου δήλωσε ότι πάνω από 18.000 αλλοδαποί πολίτες έχουν πολεμήσει ή πολεμούν στο πλευρό της Ρωσίας. Σχεδόν 3.400 έχουν σκοτωθεί και εκατοντάδες πολίτες από 40 χώρες κρατούνται στην Ουκρανία ως αιχμάλωτοι πολέμου.
Εάν αυτοί οι αριθμοί είναι πραγματικοί τότε αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό κομμάτι των 700.000 στρατιωτών που, σύμφωνα με τον Πούτιν, πολεμούν για τη Ρωσία.
Η χρήση αλλοδαπών είναι μόνο ένας τρόπος για να καλυφθεί η συνεχής ζήτηση, δήλωσε ο Αρτιγιόμ Κλίγκα, επικεφαλής του νομικού τμήματος του Κινήματος των Αντιρρησιών Συνείδησης. Οι περισσότεροι από όσους ζητούν την παρέμβαση της ομάδας, η οποία βοηθά τους άνδρες να αποφύγουν τη στρατιωτική θητεία, είναι Ρώσοι πολίτες, είπε ο Κλίγκα.
Η Κατερίνα Στεπανένκο ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μελέτης Πολέμου δήλωσε ότι το Κρεμλίνο έχει γίνει πιο «δημιουργικό» τα τελευταία δύο χρόνια στην προσέλκυση νεοσυλλέκτων, μεταξύ των οποίων είναι και αλλοδαποί.
Ωστόσο, οι προσπάθειες στρατολόγησης γίνονται «εξαιρετικά δαπανηρές» για τη Ρωσία, η οποία αντιμετωπίζει επιβράδυνση της οικονομίας, πρόσθεσε η Κατερίνα Στεπανένκο.