Η επόμενη μέρα της κύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου: Η «Μία Λιβύη» και ο ρόλος της Τουρκίας
Το παρασκήνιο και η αλλαγή ισορροπιών - Τι έκανε ο Καλίν...στο παζάρι και η κυβίστηση Χαφτάρ
Snapshot
- Η Βουλή των Αντιπροσώπων της κυβέρνησης της Τρίπολης κύρωσε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις και την άρνηση της Ελλάδας να το αναγνωρίσει.
- Η Τουρκία διαπραγματευόταν για μήνες με τον Χάφταρ, ο οποίος επιδιώκει να ενισχύσει τις περιφερειακές του σχέσεις με την υποστήριξη της Άγκυρας.
- Η συμφωνία υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ και προβλέπει τη διεξαγωγή προεδρικών και κοινοβουλευτικών εκλογών στη Λιβύη εντός δύο ετών.
- Η πολιτική «Μία Λιβύη» της Τουρκίας στοχεύει στη συγχώνευση των αντίπαλων διοικήσεων σε μια ενιαία κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Ντμπέιμπε και πρόεδρο τον Χάφταρ ή έναν από τους γιους του.
- Η συμφωνία αποτελεί σημαντική καμπή για τη Λιβύη, ενώ προκαλεί δυσαρέσκεια σε Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και ΗΑΕ, που είχαν συμφέροντα στη διχασμένη κατάσταση της χώρας.
Αναταράξεις έχει προκαλέσει η χθεσινή κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την Βουλή των Αντιπροσώπων της κυβέρνησης της Τρίπολης.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών στη χθεσινή του ανακοίνωση ανέφερε μεταξύ άλλων ότι η απόφαση είναι άκυρη και πως η ελληνική πλευρά προτίθεται να προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια.
Τι μεσολάβησε όμως μέχρι τις τελευταίες εξελίξεις και τι μέλλει γενέσθαι κατόπιν;
Αρκετές πηγές ανέφεραν στον ανεξάρτητο ειδησεογραφικό οργανισμό Middle East Eye ότι η απόφαση του κοινοβουλίου της ανατολικής Λιβύης να επικυρώσει τη συμφωνία την ίδια ημέρα με την αναφερόμενη επίσκεψη του επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών Ιμπραήμ Καλίν στην Τρίπολη δεν ήταν τυχαία.
«Ο Καλίν ανέπτυξε πραγματικά στενούς δεσμούς με τον Χάφταρ και σημείωσε απτή πρόοδο στην ολοκλήρωση αυτού του ζητήματος», δήλωσε στο MEE πηγή με έδρα τη Λιβύη που είναι εξοικειωμένη με το θέμα.
Πολλές περιφερειακές πηγές ανέφεραν στο MEE πέρυσι ότι η Ελλάδα είχε ασκήσει σημαντική πίεση στον Χάφταρ να μην εγκρίνει τη συμφωνία.
Ο Μπιλγκεχάν Οζτούρκ, ερευνητής στο Global Institute for Strategic Research με έδρα το Κατάρ, δήλωσε στο MEE ότι ο Χάφταρ επιδίωκε να διαφοροποιήσει τις περιφερειακές του σχέσεις και ότι η Άγκυρα προσέφερε πράγματα που η Ελλάδα δεν μπορούσε να προσφέρει. «Η Τουρκία είναι μια ισχυρή δύναμη στην περιοχή που μπορεί να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και των επενδύσεων, καθώς και να βοηθήσει τον Χάφταρ να κερδίσει την αποδοχή της διεθνούς κοινότητας», είπε. «Η Ελλάδα δεν διαθέτει αυτά τα εργαλεία», πρόσθεσε.
Η πηγή που βρίσκεται στη Λιβύη ανέφερε ότι η Άγκυρα διαπραγματευόταν εδώ και μήνες με τον Χάφταρ, ο οποίος νωρίτερα αυτό το μήνα απέπεμωε τον Αγκίλα Σαλέχ από τη θέση του προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης και τον αντικατέστησε με τον Αλ-Σαλχίν Αμπντελνάμπι αλ-Ομπέιντι. «Αυτό είναι μόνο η αρχή... θα δούμε σημαντικές αλλαγές στη δομή διακυβέρνησης της Λιβύης», ανέφερε η πηγή που βρίσκεται στη Λιβύη
Σύμφωνα με τον ειδησεογραφικό οργανισμό, η Τουρκία και άλλες χώρες της περιοχής συνέβαλαν στη διαμεσολάβηση μιας συμφωνίας που υποστηρίχθηκε από τις ΗΠΑ και την οποία ενέκριναν εκπρόσωποι των αντίπαλων πολιτικών στρατοπέδων της Λιβύης στην Τρίπολη τον Αύγουστο. Η συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει στη διεξαγωγή προεδρικών και κοινοβουλευτικών εκλογών εντός δύο ετών.
Προς ένωση με Ντμπέιμπε πρωθυπουργό και Χαφτάρ πρόεδρο
Η πηγή ανέφερε στο MEE ότι η Άγκυρα είχε ζητήσει μια χειρονομία οικοδόμησης εμπιστοσύνης από την κυβέρνηση του Χαφτάρ, προκειμένου να αποδείξει ότι η Τουρκία μπορεί να την εμπιστευτεί. Η πηγή ανέφερε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία στη Λιβύη, με την υποστήριξη της κυβέρνησης Τραμπ και του απεσταλμένου της Μασάντ Μπούλος, θα μπορούσε να οδηγήσει τον Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπέιμπε να αναλάβει το αξίωμα του πρωθυπουργού και τον Χάφταρ ή έναν από τους γιους του ως πρόεδρο, συγχωνεύοντας τις δύο αντίπαλες διοικήσεις σε μία ενιαία κυβέρνηση.
Ο Οζτούρκ πρόσθεσε ότι οι σχέσεις της Άγκυρας με την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και άλλους περιφερειακούς παράγοντες πίεζαν τον Χάφταρ να επιτρέψει στην Τουρκία μεγαλύτερη επιρροή. «Θα ήθελαν να διατηρήσουν ανοιχτές τις επιλογές τους», είπε.
Η πολιτική «Μία Λιβύη»
Η συμφωνία ακολουθεί την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν στην Τρίπολη και, για πρώτη φορά, στη Βεγγάζη στις αρχές Αυγούστου. Στη Βεγγάζη, ο Φιντάν συναντήθηκε με τον Χαφτάρ, τους γιους του Σαντάμ και Μπελκασέμ, καθώς και τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Σαλέχ.
Η Άγκυρα χαρακτήρισε το ταξίδι ως μέρος της πολιτικής της «Μία Λιβύη».
Αντιδρώντας στην απόφαση της Τρίτης, ο Τζαλέλ Χαρτσάουι, ειδικός για τη Λιβύη στο Royal United Services Institute, δήλωσε: «Είναι αδύνατο να υπερβάλλουμε για τη σημασία αυτού του γεγονότος. Είναι πολύ στρατηγικό, πολύ βαθύ». Ο Χαρτσάουι δήλωσε στο MEE ότι η συμφωνία θα σηματοδοτήσει μια «καμπή» στην πρόσφατη πολιτική της Λιβύης, δημιουργώντας ένα «πριν» και ένα «μετά». Την περιέγραψε ως ένα σημαντικό βήμα προς την προσέγγιση της διχασμένης χώρας σε μια πολιτική λύση, μετά από χρόνια διαλείπουσων συγκρούσεων και αδιεξόδου.
Η συμφωνία αποτελεί επίσης νίκη για τον Σαντάμ Χάφταρ, ο οποίος, σύμφωνα με τον Χαρτσάουι, «βρίσκεται σε άνοδο».
Ο Χαρτσάουι προειδοποίησε ότι η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι «πιθανώς πολύ δυσαρεστημένα με τη σημερινή συμφωνία». Ανέφερε ότι οι χώρες αυτές βασίζονταν σε μια διαιρεμένη, παγωμένη σύγκρουση στη Λιβύη για δικούς τους στρατηγικούς σκοπούς, συμπεριλαμβανομένων των προσπαθειών να περικυκλώσουν την Τουρκία.
Τι θα γίνει με το Σουδάν
Ο αναλυτής έδειξε επίσης συγκρατημένη αισιοδοξία για τους επόμενους μήνες, δεδομένου ότι ο πόλεμος στο Σουδάν είχε χρηματοδοτηθεί εν μέρει μέσω της ανατολικής Λιβύης.
«Αν η πρόβλεψή μου αποδειχθεί σωστή, θα δείτε έναν Σαντάμ πιο πρόθυμο να σταματήσει να υποστηρίζει τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης στο Σουδάν», είπε ο Χαρτσάουι αναφερόμενος στην παραστρατιωτική ομάδα που μάχεται στον αιματηρό εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν.
