Ο υπόγειος πόλεμος της Ουκρανίας: Μάχες μέχρι θανάτου μέσα σε σοβιετικούς αγωγούς φυσικού αερίου
Ο ρωσικός στρατός χρησιμοποιεί το παλιό δίκτυο αγωγών για να αποφύγει τα drones, ενώ οι ουκρανικές δυνάμεις απαντούν με μάχες σώμα με σώμα δεκάδες μέτρα κάτω από τη γη
Snapshot
- Ο ρωσικός στρατός χρησιμοποιεί υπόγειους αγωγούς φυσικού αερίου για να αποφεύγει την ανίχνευση από drones, οδηγώντας σε μάχες σώμα με σώμα κάτω από τη γη.
- Το δίκτυο αγωγών αποτελείται από τουλάχιστον 57 ατσάλινους σωλήνες διαμέτρου 1-2 μέτρων, που διατρέχουν το υπέδαφος της εμπόλεμης ζώνης.
- Οι μάχες μέσα στους αγωγούς είναι ακραία δύσκολες, με ασφυκτικές συνθήκες, εκρήξεις που μειώνουν το οξυγόνο και χρήση αντιασφυξιογόνων μασκών από τους στρατιώτες.
- Η ουκρανική επιχείρηση «Βέλες» κατάφερε να ανακαταλάβει 14 χιλιόμετρα αγωγών, αλλά οι Ρώσοι διατηρούν τον έλεγχο των περισσότερων, προετοιμάζοντας πιθανή χειμερινή επίθεση.
- Ο έλεγχος του υπόγειου δικτύου αγωγών στο Ντονμπάς αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα για τη Ρωσία, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μελλοντική προέλαση προς το κέντρο και την πρωτεύουσα της Ουκρανίας.
Το νεότερο πεδίο μάχης στην Ουκρανία δεν βρίσκεται σε κάποια ανοιχτή πεδιάδα ή σε κατεστραμμένα αστικά κέντρα. Εντοπίζεται μέσα σε ένα σκοτεινό δίκτυο από ατσάλινους σωλήνες βαθιά κάτω από το έδαφος. Σε πολλές περιπτώσεις, η διάμετρός τους ίσα που επιτρέπει σε έναν άνθρωπο να συρθεί. Πριν από τον πόλεμο, οι σωλήνες αυτοί μετέφεραν ρωσικό φυσικό αέριο προς την Ουκρανία και την Ευρώπη. Σήμερα, στρατιώτες κινούνται στο εσωτερικό τους με ηλεκτρικά αμαξίδια, στήνουν ενέδρες και ανταλλάσσουν πυρά από πολυβόλα και αντιαρματικά RPG.
Οι ρωσικές δυνάμεις ήταν οι πρώτες που αντιλήφθηκαν αυτή την αναγκαιότητα. Η επιφάνεια του εδάφους έχει μετατραπεί σε μια αδιαπέραστη «ζώνη θανάτου». Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο στρατιώτες έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί σοβαρά στον πόλεμο, οι περισσότεροι από τα drones που περιπολούν τον ουρανό κατά μήκος ενός μετώπου 1.100 χιλιομέτρων. Ο ουρανός παρακολουθείται συνεχώς. Καμία κίνηση δεν μένει κρυφή.
Στρατιώτες που μόλις έφτασαν στο σημείο αποβίβασης που ονομάζεται «The Depot», μια υπόγεια στάση έξω από έναν παροπλισμένο αγωγό φυσικού αερίου, τον οποίο χρησιμοποιούν οι Ουκρανοί για τη μεταφορά στρατευμάτων και εφοδίων
Σάσα Μάσλοφ για το The AtlanticΟ ταξίαρχος Ίχορ Ομπολένσκι, διοικητής του ουκρανικού στρατιωτικού σώματος «Χαρτία» (Khartiia), εξηγεί τη νέα πραγματικότητα. Τα drones μπορούν να εντοπίσουν και να χτυπήσουν κάθε όχημα, κάθε όρυγμα ή ακόμα και έναν μοναχικό στρατιώτη που περπατά σε ένα χωράφι. Η λύση που βρήκαν οι Ρώσοι, και πλέον ακολουθούν οι Ουκρανοί, ήταν να κατέβουν κάτω από το έδαφος. Εκεί, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη είναι τυφλά. Το δίκτυο, το οποίο χαρτογράφησε η κρατική εταιρεία ενέργειας της Ουκρανίας κατόπιν αιτήματος του στρατού, αποτελείται από τουλάχιστον 57 ατσάλινους σωλήνες, διαμέτρου ενός έως δύο μέτρων, που διατρέχουν το υπέδαφος της εμπόλεμης ζώνης.
Τα μαθήματα από τη Σούτζα και οι επιθέσεις αυτοκτονίας
Οι επιθέσεις μέσα από τους αγωγούς ξεκίνησαν να λαμβάνουν ανησυχητικές διαστάσεις την άνοιξη του 2025. Οι Ρώσοι διοικητές έστειλαν τους στρατιώτες τους στα τούνελ κατά τη διάρκεια της πολύμηνης μάχης για τη Σούτζα, τη ρωσική πόλη που κατέλαβαν οι Ουκρανοί τον Αύγουστο του 2024. Η Μόσχα αξιοποίησε τους υπονόμους και τις υπόγειες διόδους για να ανακαταλάβει την πόλη, δρόμο προς δρόμο.
Ουκρανοί μπλόγκερ που πήραν συνέντευξη από Ρώσους αιχμαλώτους πολέμου αποκάλυψαν τη σκληρότητα αυτής της τακτικής. Οι περισσότεροι ήταν κατάδικοι για δολοφονίες από ρωσικά στρατόπεδα εργασίας, στους οποίους προσφέρθηκε ελευθερία με αντάλλαγμα την υπηρεσία στο μέτωπο. Ένας από αυτούς αφηγήθηκε πώς περπατούσε σκυφτός μέσα στον αγωγό επί δύο ολόκληρες ημέρες, μέχρι να βρει μια έξοδο για να ξετρυπώσει στην Ουκρανία. Όταν ζήτησε από τον διοικητή του άδεια να υποχωρήσει λόγω τραυματισμού στο πόδι, η απάντηση ήταν ξεκάθαρη. Τον είχαν στείλει να πεθάνει.
Ασφυξία και κλειστοφοβικές συγκρούσεις στο σκοτάδι
Οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν να εφαρμόζουν την ίδια τακτική στις μάχες για το Ποκρόφσκ και το Κουπιάνσκ, μόλις 40 χιλιόμετρα από τα ρωσικά σύνορα. Μικρές ομάδες, καμιά φορά και μεμονωμένοι στρατιώτες, εμφανίζονταν ξαφνικά πίσω από τις ουκρανικές γραμμές. Κρύβονταν κάτω από τις ρίζες δέντρων, περίμεναν ενισχύσεις και εξαπέλυαν αιφνιδιαστικές ενέδρες. Την ίδια ώρα, οι δυνάμεις του σώματος «Χαρτία» αναγκάστηκαν να κατέβουν και οι ίδιες στο σκοτάδι για να ανακόψουν τις διεισδύσεις.
Οι συνθήκες κάτω από τη γη είναι εφιαλτικές. Τα ουκρανικά στρατεύματα περνούν εβδομάδες ολόκληρες στο υπόγειο δίκτυο. Μετακινούνται μέσα στους σωλήνες χρησιμοποιώντας βαγόνια ανθρακωρυχείων, τα οποία έχουν τροποποιήσει προσαρμόζοντας πάνω τους κινητήρες από ηλεκτρικά πατίνια. Το εσωτερικό των αγωγών μυρίζει έντονα υπολείμματα φυσικού αερίου και χημικά.
Στρατιώτες φτάνουν στο σημείο αποβίβασης που ονομάζεται «The Depot», μια στάση που βρίσκεται υπόγεια έξω από έναν παροπλισμένο αγωγό φυσικού αερίου, τον οποίο οι Ουκρανοί δεν χρησιμοποιούν για τη μεταφορά στρατευμάτων και εφοδίων.
Σάσα Μάσλοφ για το The AtlanticΌταν οι αντίπαλες πλευρές συναντώνται, ξεσπά κόλαση πυρός σε απόσταση αναπνοής. Οι βολίδες από τα πολυβόλα και τα θραύσματα από τις χειροβομβίδες εποστρακίζονται ανεξέλεγκτα στα ατσάλινα τοιχώματα. Κάθε έκρηξη ρουφάει κυριολεκτικά τον αέρα από τον στενό χώρο, δημιουργώντας κενό οξυγόνου. Οι στρατιώτες δεν μπορούν να αναπνεύσουν. Βασίζονται σε αντιασφυξιογόνες μάσκες και φιάλες οξυγόνου, ενώ βουλώνουν τα αυτιά τους για να μην κουφαθούν από τις εκκωφαντικές εκρήξεις.
Επιχείρηση «Βέλες» απέναντι στον ρωσικό χειμώνα
Για να προχωρήσουν, οι Ουκρανοί αναγκάζονται να σπάσουν τους τοίχους από σάκους άμμου που στήνουν οι Ρώσοι, δεχόμενοι καταιγισμό πυρών. Έπειτα από έξι μήνες υπόγειου πολέμου, το σώμα «Χαρτία» ολοκλήρωσε την επιχείρηση με την κωδική ονομασία «Βέλες», από τον σλαβικό θεό του κάτω κόσμου. Κατάφεραν να ανακαταλάβουν περίπου 14 χιλιόμετρα αγωγών στη βορειοανατολική Ουκρανία. Όπως ανακοινώθηκε από τον ταξίαρχο Ομπολένσκι, επρόκειτο για την πρώτη επιτυχημένη αντεπίθεση που έγινε ποτέ σε τέτοιες συνθήκες.
Κι όμως, το διακύβευμα παραμένει τεράστιο. Η Ουκρανία έχει θέσει υπό τον έλεγχό της μόνο δύο από αυτούς τους μεγάλους αγωγούς. Δεκάδες άλλοι παραμένουν στα χέρια των Ρώσων. Ουκρανοί αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους ότι η Μόσχα έχει συγκεντρώσει προμήθειες και εφέδρους μέσα σε αυτούς τους σωλήνες, προετοιμάζοντας μια σφοδρή χειμερινή επίθεση. Ο στόχος τους είναι να τρυπήσουν τη «ζώνη θανάτου» εκ των έσω και να καταλάβουν ολόκληρη την ανατολική Ουκρανία. Ο έλεγχος του δικτύου αγωγών του Ντονμπάς προσφέρει στη Ρωσία το απόλυτο πλεονέκτημα για να ανοίξει τον δρόμο, ίσως και από τον επόμενο χρόνο, για μια νέα προέλαση προς το κέντρο της χώρας και την πρωτεύουσα.
Με πληροφορίες από The Atlantic και Wall Street Journal, NY post
