Πικρός καφές λόγω Ελ Νίνιο: Η ζάχαρη ακριβαίνει -Το ντόμινο από την Ινδία
Η κακή σοδειά ζαχαροκάλαμου στην Ινδία, τη δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγό στον κόσμο, πλήττει καταναλωτές και αγρότες, ενώ υπονομεύει και τους στόχους της χώρας για ενεργειακή ασφάλεια
Snapshot
- Η κακή σοδειά ζαχαροκάλαμου στην Ινδία λόγω του φαινομένου Ελ Νίνιο έχει προκαλέσει σημαντική αύξηση των τιμών της ζάχαρης και επιπτώσεις σε καταναλωτές και αγρότες.
- Η Ινδία, ως δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός και μεγαλύτερη καταναλώτρια ζάχαρης, αντιμετωπίζει προβλήματα στην ενεργειακή της ασφάλεια λόγω της μείωσης της παραγωγής ζαχαροκάλαμου που χρησιμοποιείται για βιοκαύσιμα.
- Οι αγρότες στην Ινδία βιώνουν οικονομικές δυσκολίες, με πολλούς να αντιμετωπίζουν χρέη, μειωμένη παραγωγή και ψυχολογική πίεση, όπως περιγράφεται από περιστατικά αυτοκτονιών και οικονομικών αδιεξόδων.
- Η κυβέρνηση της Ινδίας έχει ανοίξει την αγορά σε εισαγωγές ζάχαρης και προειδοποιεί κατά της κερδοσκοπίας, ενώ οι διεθνείς τιμές της ζάχαρης έχουν αυξηθεί σημαντικά λόγω κλιματικών και γεωπολιτικών παραγόντων.
- Η ξηρασία και η ζέστη πλήττουν επίσης άλλες μεγάλες παραγωγούς ζάχαρης, όπως η Βραζιλία και η Ευρώπη, καθιστώντας το πρόβλημα παγκόσμιο και επιβαρύνοντας τις παγκόσμιες τιμές τροφίμων.
Πόλεμοι. Κλιματική αλλαγή. Ένα Ελ Νίνιο που ξεραίνει τις καλλιέργειες. Όλα μαζί απειλούν να στερήσουν από τον κόσμο... τη γλύκα του, επισημαίνεται σε ανάλυση των New York Times.
Οι διεθνείς τιμές της ζάχαρης έχουν εκτιναχθεί, καθώς ένα θερμό και ξηρό καλοκαίρι έπληξε μεγάλο μέρος των περιοχών παραγωγής στον πλανήτη, ωθώντας προς τα πάνω και τις συνολικές τιμές των τροφίμων.
Πουθενά οι επιπτώσεις δεν γίνονται τόσο έντονα αισθητές όσο στην Ινδία, τη μεγαλύτερη καταναλώτρια ζάχαρης στον κόσμο και τη δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγό. Οι ασθενέστερες βροχές των μουσώνων εδώ και έντεκα χρόνια και οι φόβοι για κακή συγκομιδή ζαχαροκάλαμου έχουν προκαλέσει άλμα στις τιμές. Κι αυτό εν μέσω της περιόδου των ινδουιστικών εορτών, όταν θεοί και θνητοί τιμώνται με γλυκίσματα.
Σαν να μην έφταναν αυτά, οι υψηλές τιμές της ζάχαρης περιπλέκουν και τους σχεδιασμούς της Ινδίας για την ενεργειακή της ασφάλεια. Το ζαχαροκάλαμο αποτελεί βασική πρώτη ύλη στην προσπάθεια της χώρας να αναπτύξει τα βιοκαύσιμα. Η σημασία του γίνεται ακόμη μεγαλύτερη καθώς η Ινδία επιδιώκει να περιορίσει τις εισαγωγές πετρελαίου, την ώρα που ο πόλεμος εμποδίζει τη ναυσιπλοΐα στις θαλάσσιες οδούς της Μέσης Ανατολής.
Το φετινό Ελ Νίνιο, ένα επαναλαμβανόμενο φυσικό φαινόμενο που ανατρέπει τα καιρικά δεδομένα σε όλο τον κόσμο, έχει αφήσει πολλές καλλιέργειες ζαχαροκάλαμου της χώρας άνυδρες. Μόλις έναν χρόνο νωρίτερα, οι ίδιες καλλιέργειες είχαν πλημμυρίσει από υπερβολικές βροχοπτώσεις και είχαν πληγεί από επιβλαβή έντομα.
Η άνοδος των τιμών έχει προκαλέσει διαδηλώσεις. Η κυβέρνηση έχει προειδοποιήσει τους εμπόρους ζάχαρης να μην προχωρούν σε κερδοσκοπική αποθεματοποίηση. Και μια χώρα που συνήθως εξάγει ζάχαρη έκανε φέτος την ασυνήθιστη κίνηση να ανοίξει την αγορά της στις εισαγωγές, ενισχύοντας περαιτέρω τις διεθνείς τιμές.
«Αυτή η σοδειά χάθηκε», είπε ο Μοράρτζι Πατίλ, ένας 30χρονος αγρότης, καθώς στεκόταν δίπλα στο χωράφι του ένα αποπνικτικό πρωινό του Σεπτεμβρίου, στην περιοχή Μαραθουάντα της δυτικής Ινδίας.
Όπως και άλλοι αγρότες της περιοχής, ο Πατίλ ήταν ήδη γονατισμένος από τα χρέη και τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων, προτού φτάσουν η αφόρητη ζέστη και οι λιγοστές βροχές. Τα στελέχη του ζαχαροκάλαμου ήταν λεπτά και κοντά. Η ανάπτυξή τους είχε ανακοπεί από την έλλειψη νερού το καλοκαίρι, όταν το χρειάζονταν περισσότερο. Ο ίδιος περίμενε ότι η απόδοση της καλλιέργειάς του θα ήταν κατά 70% χαμηλότερη από τη συνηθισμένη.
Η τράπεζα κατέσχεσε το τρακτέρ του λόγω ανεξόφλητων δανείων. Οι γείτονές του ήταν μπροστά. Ο Πατίλ έκανε απόπειρα αυτοκτονίας, αλλά η οικογένειά του τον έσωσε και τον μετέφερε εσπευσμένα στο νοσοκομείο.
«Δεν άντεχα άλλο», είπε.
Ύστερα ήρθαν τα έξοδα νοσηλείας. Για να τα πληρώσει, δανείστηκε κι άλλα χρήματα.
Η Ινδία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των εκτεταμένων επιπτώσεων που έχουν οι συγκρούσεις και τα ακραία καιρικά φαινόμενα στην οικονομία μιας χώρας.
Οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται μήνα με τον μήνα.
Βασικές καλλιέργειες παραμένουν εκτεθειμένες, καθώς οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο παρατείνονται και την επόμενη χρονιά, αυξάνοντας την πιθανότητα ακραίας ξηρασίας και πλημμυρών.
Επιπλέον, η Ινδία είναι εξαιρετικά ευάλωτη σε διαταραχές της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, καθώς εισάγει τη συντριπτική πλειονότητα του αργού που καταναλώνει.
«Συσσωρεύεται μπροστά μας ένα τείχος κόστους», δήλωσε η Λαβάνια Βενκατεσγουάραν, οικονομολόγος της τράπεζας OCBC με έδρα τη Σιγκαπούρη. Σε πρόσφατη έκθεσή της κατέληγε ότι το Ελ Νίνιο θα μπορούσε να πλήξει ιδιαίτερα σκληρά την Ινδία.
«Οι πιέσεις είναι πλέον τόσες πολλές, ώστε τίθεται το ερώτημα: πόσο ανθεκτικές μπορούν πραγματικά να είναι οι εφοδιαστικές αλυσίδες;»
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Ινδία.
Η ασυνήθιστα έντονη ζέστη και η ξηρασία έπληξαν φέτος το ζαχαροκάλαμο στη Βραζιλία, τη μεγαλύτερη παραγωγό ζάχαρης στον κόσμο, και τα ζαχαρότευτλα στην Ευρώπη.
Οι διεθνείς τιμές της ζάχαρης είναι σχεδόν 15% υψηλότερες σε σχέση με έναν χρόνο πριν, ανακοίνωσε αυτόν τον μήνα ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ.
Η ζάχαρη ως καύσιμο
Στην Ινδία, ο κλάδος της ζάχαρης απολαμβάνει εδώ και χρόνια κρατική στήριξη, με εγγυημένες τιμές για τους αγρότες και, μέχρι φέτος, υψηλούς εισαγωγικούς δασμούς. Πρόσφατα, ωφελήθηκε και από κυβερνητική οδηγία που καθιέρωσε ως βασικό καύσιμο στα πρατήρια της χώρας τη βενζίνη με περιεκτικότητα 20% σε αιθανόλη.
Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι η προώθηση των βιοκαυσίμων μείωσε τη ζήτηση πετρελαίου και τις εκπομπές που επιβαρύνουν το κλίμα, εξοικονομώντας παράλληλα πολύτιμο συνάλλαγμα. Χαρακτήρισε τα μείγματα αιθανόλης «βασικό πυλώνα της ενεργειακής μετάβασης της Ινδίας».
Για τις μονάδες επεξεργασίας ζάχαρης, η πολιτική αυτή πρόσφερε μια πρόσθετη πηγή εσόδων.
Για τους Ινδούς οδηγούς, έγινε αιτία οργής.
Οι ίδιοι διαμαρτύρονται ότι η αιθανόλη αυξάνει την κατανάλωση καυσίμου και προκαλεί ζημιές στα οχήματα, ιδίως στα παλαιότερα, των οποίων οι κινητήρες δεν είναι συμβατοί με μείγμα περιεκτικότητας 20% σε αιθανόλη.
Ο 21χρονος Αντίτια Κάρε γέμιζε το ρεζερβουάρ της μοτοσικλέτας του, μιας Hero του 2018, σε πρατήριο στην κοντινή πόλη Λατούρ. Όπως είπε, με το μείγμα αιθανόλης η απόδοση είχε πέσει από τα 60 χιλιόμετρα ανά λίτρο περίπου στα 45. Πλέον δυσκολευόταν να καλύψει τις μετακινήσεις του προς το κολέγιο με τις 100 ρουπίες —λίγο περισσότερο από ένα δολάριο— που του έδιναν οι γονείς του.
«Στο σπίτι σχεδιάζουμε να αγοράσουμε ηλεκτρικό δίκυκλο», ανέφερε.
Σε μια προσπάθεια να περιορίσουν τη δημόσια δυσαρέσκεια, κυβερνητικοί αξιωματούχοι δήλωσαν τον Ιούλιο ότι δεν υπήρχαν ενδείξεις για «εκτεταμένες βλάβες κινητήρων». Αναγνώρισαν, ωστόσο, ότι υπήρχε μια «μικρή» επίπτωση στην αποδοτικότητα του καυσίμου.
Οι υψηλές τιμές της ζάχαρης αναγκάζουν τη χώρα να βασίζεται περισσότερο στο καλαμπόκι και το ρύζι για την παραγωγή αιθανόλης. Όμως και αυτές οι καλλιέργειες πλήττονται από τη ζέστη και την ξηρασία, τόσο λόγω της κλιματικής αλλαγής όσο και εξαιτίας του φετινού Ελ Νίνιο.
Στα τέλη Σεπτεμβρίου, καθώς οι μουσώνες υποχωρούσαν, περίπου η μισή Ινδία αντιμετώπιζε συνθήκες που κυμαίνονταν από ασυνήθιστη ξηρασία έως ξηρασία εξαιρετικής έντασης, σύμφωνα με το India Drought Monitor, έναν ανεξάρτητο ιστότοπο παρακολούθησης που λειτουργεί υπό την ευθύνη πανεπιστημιακών.
Το δέλεαρ του ζαχαροκάλαμου
Διασχίζοντας οδικώς τη Μαραθουάντα, όπου καλλιεργεί ο Πατίλ, οι δημοσιογράφοι των New York Times συνάντησαν σειρές ζαχαροκάλαμου ανάμεσα σε χωράφια σόγιας και βαμβακιού. Ανάμεσά τους υψώνονται όλο και περισσότερες λευκές ανεμογεννήτριες.
Το ζαχαροκάλαμο, όμως, έχει υψηλό κόστος. Είναι μια υδροβόρα καλλιέργεια και η ζήτησή του, τόσο για τρόφιμα όσο και για καύσιμα, αναγκάζει πολλούς αγρότες να ανοίγουν βαθύτερες γεωτρήσεις, εξαντλώντας τους τοπικούς υδροφόρους ορίζοντες.
Η γεώτρηση του Πατίλ φτάνει σε βάθος περίπου 244 μέτρων. Φέτος, ακόμη και εκεί, δεν υπάρχει νερό.
Ο ταμιευτήρας ενός φράγματος στον ποταμό Μαντζάρα έχει μετατραπεί σε ξερό χαντάκι. Οι λιμνούλες έχουν στερέψει.
«Αυτό το περιβάλλον δεν είναι κατάλληλο για ζαχαροκάλαμο», είπε ο αγρότης Γκανές Γκομάρε. «Όμως η οικονομία της Μαραθουάντα εξαρτάται από αυτό».
Το δέλεαρ είναι ισχυρό. Το ζαχαροκάλαμο προσφέρει σχετικά υψηλά κέρδη και υπάρχουν κοντά μονάδες επεξεργασίας. Έτσι, ο 38χρονος Γκομάρε αφιέρωσε φέτος μεγαλύτερο μέρος της γης του στην καλλιέργειά του.
Η επιλογή τού γύρισε μπούμερανγκ. Περιμένει ότι η απόδοση θα περιοριστεί στο μισό της συνηθισμένης.
Λίγο πιο πέρα, ο 66χρονος Ντάγκντου Βένκατ Ράο Παντίλε ξερίζωσε ένα ζαχαροκάλαμο από το χωράφι του. Τα τμήματα ανάμεσα στους κόμβους του στελέχους ήταν πολύ κοντύτερα απ’ όσο θα έπρεπε, λίγες μόλις εβδομάδες πριν από τη συγκομιδή. Το φυτό ήταν καχεκτικό. Η περιεκτικότητά του σε ζάχαρη θα ήταν ελάχιστη.
«Θα μου κοστίσει περισσότερο να το κόψω απ’ όσα θα πάρω πουλώντας το», είπε.
Υπολόγιζε ότι η παραγωγή του θα έφτανε μόλις στο ένα τέταρτο της κανονικής. Οι βροχές ήταν τόσο λιγοστές, ώστε είχε αφήσει ακαλλιέργητο το μεγαλύτερο μέρος της γης του.
Ο Μανότζ Σεμπάντε Πατίλ βρισκόταν σε ακόμη δυσκολότερη θέση. Είχε βάλει ενέχυρο τα χρυσά κοσμήματα της συζύγου του για να φυτέψει φέτος ζαχαροκάλαμο. Μέχρι τον Αύγουστο το είχε ξεριζώσει και είχε δανειστεί περισσότερα χρήματα για να σπείρει σόγια. Στα μέσα Σεπτεμβρίου, το χώμα ήταν ξερό σαν σκόνη.
«Αν δεν βρέξει μέσα στις επόμενες τέσσερις ημέρες, θα ξεραθεί κι αυτή», είπε.
Είχε ελάχιστες ελπίδες ότι θα κατάφερνε να βγάλει αρκετά χρήματα για να πάρει πίσω τα κοσμήματα της συζύγου του.
Η εποχή των γλυκών
Μπροστά στον πανικό που προκαλεί η άνοδος των τιμών, η Εθνική Ομοσπονδία Συνεταιριστικών Εργοστασίων Ζάχαρης προειδοποίησε πρόσφατα τους καταναλωτές να αποφεύγουν «τις αγορές πανικού ή την υπερβολική αποθεματοποίηση». Όπως διαβεβαίωσε, στην Ινδία εξακολουθούν να υπάρχουν άφθονα αποθέματα ζάχαρης.
Αυτό ελάχιστα παρηγορούσε όσους περίμεναν στην ουρά στο κατάστημα Gurukrupa Farsan Mart, στην πόλη Τσατραπάτι Σαμπατζιναγκάρ, παλαιότερα γνωστή ως Αουρανγκαμπάντ, ένα πρόσφατο βράδυ Παρασκευής.
Οι τιμές είχαν αυξηθεί κατά 10% σε όλα τα προϊόντα στα ράφια: από τα μικρά μόντακ, που θυμίζουν γεμιστά ζυμαράκια, μέχρι τα βουτυράτα, στρογγυλά λαντού, ιδιαίτερα δημοφιλή την περίοδο των ινδουιστικών εορτών. Οι πελάτες αγόραζαν μικρότερες ποσότητες από τα πάντα, είπε ο υπεύθυνος του καταστήματος, Γκανπάτ Μάσκε.
«Έχουν αυξηθεί και οι τιμές των τροφίμων και των καυσίμων. Πρέπει να επιλέξουν πού θα ξοδέψουν τα χρήματά τους», εξήγησε.
Η Τανίσα Γκαϊκγουάντ είχε σχεδόν αποκλείσει τη ζάχαρη από τη διατροφή της. Παρ’ όλα αυτά, περίμενε στην ουρά για ένα μικρό κουτί λαντού, προκειμένου να τα προσφέρει στον βωμό της Μαχαλάξμι, θεάς του πλούτου και της δύναμης.
Οι προσευχές της, όπως είπε, δεν γινόταν να είναι χωρίς ζάχαρη.
