Politico: Οι Ευρωπαίοι προετοιμάζονται για εφιαλτικό σενάριο πολύνεκρης επίθεσης
Διπλωμάτες και αξιωματούχοι της ΕΕ πραγματοποιούν τις τελευταίες εβδομάδες μυστικές συναντήσεις, εξετάζοντας τρόπους αντίδρασης σε ενδεχόμενες επιθέσεις εν μέσω ανησυχιών για αλληλεπικάλυψη αρμοδιοτήτων με το ΝΑΤΟ.
Snapshot
- Οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες της ΕΕ προετοιμάζονται μυστικά για ενδεχόμενη πολύνεκρη υβριδική επίθεση, με έντονη ανησυχία για την αλληλεπικάλυψη αρμοδιοτήτων με το ΝΑΤΟ.
- Η ΕΕ εξετάζει την ανάπτυξη ομάδων έκτακτης ανάγκης και την αποδέσμευση κονδυλίων για βοήθεια σε πληγείσες χώρες, ενώ συζητούνται πρωτόκολλα ασφαλείας και συντονισμός επικοινωνιών.
- Υπάρχει έντονη διαφωνία εντός της ΕΕ για το μέγεθος του ρόλου της στην ασφάλεια, με κάποιες πρωτεύουσες να ανησυχούν για επικαλύψεις με το ΝΑΤΟ και επιβράδυνση λήψης αποφάσεων.
- Η απειλή από τη ρωσική υβριδική δράση περιλαμβάνει κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές και επιθέσεις με drones, με αυξανόμενο κίνδυνο απωλειών ανθρώπινων ζωών.
- Σε περίπτωση μεγάλης επίθεσης, η ευθύνη για την αντίδραση παραμένει στην πληγείσα χώρα, ενώ προτείνεται διαχωρισμός ρόλων μεταξύ ΝΑΤΟ και ΕΕ για αποφυγή σύγχυσης.
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προετοιμάζονται αθόρυβα για τον τρόπο με τον οποίο η Ένωση θα πρέπει να απαντήσει σε μια μεγάλη υβριδική επίθεση που θα αφήσει πίσω της νεκρούς πολίτες, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Politico. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο φαντάζει πλέον όλο και πιο πιθανό, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχους. Αυτές οι προσπάθειες προετοιμασίας φέρνουν στην επιφάνεια βαθιές διαφωνίες εντος της Ένωσης. Το βασικό ερώτημα είναι πόσο ενεργό ρόλο πρέπει να αναλάβει η ΕΕ σε ζητήματα ασφαλείας, με κάποιους να αναρωτιούνται αν οι κινήσεις του μπλοκ απλώς επαναλαμβάνουν τις αρμοδιότητες του ΝΑΤΟ. Οι συζητήσεις για αυτό το εφιαλτικό σενάριο επίθεσης διεξάγονται τις τελευταίες εβδομάδες. Οι πρέσβεις και των 27 χωρών της ΕΕ συναντώνται σε «περιορισμένη σύνθεση», δηλαδή χωρίς βοηθούς ή κινητά τηλέφωνα. Όπως ανακοινώθηκε από διπλωμάτες που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, οι διαβουλεύσεις εντάθηκαν μετά τον εντοπισμό ενός drone γεμάτου εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας τον περασμένο Αύγουστο.
Κίνδυνος για μείζονες ανθρώπινες απώλειες
Η ΕΕ εξετάζει παρόμοια σενάρια εδώ και χρόνια. Ήδη έχει παρουσιάσει μια «υβριδική εργαλειοθήκη» για τον συντονισμό των αντιδράσεων σε κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές και παρεμβάσεις σε εκλογές. Οι πρόσφατες συνομιλίες, ωστόσο, επικεντρώθηκαν στον κίνδυνο σοβαρότερων χτυπημάτων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν απώλειες μεγάλης κλίμακας. Δύο διπλωμάτες ανέφεραν ότι μια συνάντηση μεταξύ των Ευρωπαίων πρέσβεων την περασμένη Τετάρτη ασχολήθηκε συγκεκριμένα με τέτοια παραδείγματα.
Ένας διασώστης προσπαθεί να σβήσει τη φωτιά σε μια κατοικία που υπέστη ζημιές από επίθεση ρωσικού drone στο Χάρκοβο της Ουκρανίας. 4 Οκτωβρίου 2026
APΑπό την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η ΕΕ υποστηρίζει ότι η Μόσχα έχει εντείνει μια εκστρατεία κυβερνοεπιθέσεων και μυστικών επιχειρήσεων σε όλο το μπλοκ. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Δικαιοσύνης Μάικλ ΜακΓκραθ δήλωσε στο POLITICO ότι οι δημοκρατίες της Ευρώπης αντιμετωπίζουν έναν αυξανόμενο αριθμό απειλών. Σύμφωνα με τον ίδιο, ενισχύεται η ικανότητα πρόβλεψης και εντοπισμού απειλών, βελτιώνεται η έγκαιρη προειδοποίηση και διασφαλίζεται ότι η Ευρώπη μπορεί να απαντήσει γρήγορα όταν δοκιμάζεται η δημοκρατική της ανθεκτικότητα. Οι συνομιλίες μεταξύ των υπουργών και των διπλωματών της ΕΕ έχουν εστιάσει στην ανάπτυξη ομάδων έκτακτης ανάγκης.
Εξετάζεται η αποδέσμευση κονδυλίων της ΕΕ για τη βοήθεια του πληγέντος κράτους. Συζητείται επίσης ο τρόπος με τον οποίο θα πρέπει να επικοινωνούν οι επικεφαλής των θεσμικών οργάνων σε τέτοιες καταστάσεις.
Ένας ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε ότι πρέπει να υπάρξει προετοιμασία για κάτι σοβαρό, προσθέτοντας ότι το περιστατικό στη Λειψία έδειξε πως ένα συμβάν με πολλαπλά θύματα δεν είναι απίθανο. Ένας δεύτερος αξιωματούχος τόνισε ότι, δεδομένης της κλίμακας της ρωσικής δράσης, αργά ή γρήγορα θα υπάρξουν απώλειες, και θεωρείται καθαρή τύχη το γεγονός ότι δεν έχει συμβεί ακόμα.
Ανησυχίες για σύγχυση αρμοδιοτήτων με το ΝΑΤΟ
Το μπλοκ συγκλονίζεται από σχεδόν καθημερινές αναφορές για τη λεγόμενη υβριδική επίθεση, έναν όρο που χρησιμοποιούν η ΕΕ και το ΝΑΤΟ για να περιγράψουν ανατρεπτικές ενέργειες κάτω από το όριο μιας άμεσης πολεμικής σύγκρουσης.
Την Τρίτη, πολλοί ναυτικοί κηρύχθηκαν αγνοούμενοι αφού το πλοίο τους βυθίστηκε από drones στη Μαύρη Θάλασσα, σύμφωνα με Βούλγαρους αξιωματούχους. Αυτό ακολούθησε το περιστατικό στο αεροδρόμιο της Λειψίας, μια ύποπτη πυρκαγιά σε έναν πολωνικό επίγειο σταθμό σύνδεσης της Starlink, και μια συνωμοσία για την τοποθέτηση εμπρηστικών μηχανισμών σε εμπορικούς κόμβους μεταφορών σε ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο, μαζί με τακτικές παραβιάσεις του εναέριου χώρου.
Η Τέιγια Τιιλικάινεν, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας για την Αντιμετώπιση Υβριδικών Απειλών, δήλωσε ότι καθώς η Ρωσία χρησιμοποιεί όλο και πιο θανατηφόρα εργαλεία για να δοκιμάσει την ετοιμότητα της Ευρώπης, κάποια στιγμή θα υπάρξουν θύματα. Αν πολίτες χωρών της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ χάσουν τη ζωή τους σε κάτι που μοιάζει με επίθεση, η πίεση για ανάληψη δράσης θα είναι τεράστια και για τους δύο οργανισμούς. Ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ εξέφρασε τον φόβο ότι η απώλεια ζωής ενός συμμάχου θα κάνει την πίεση πολύ ισχυρή. Την ίδια ώρα, οι συζητήσεις σε επίπεδο ΕΕ προκαλούν επικρίσεις από ορισμένες πρωτεύουσες.
Στιγμιότυπο από άσκηση του ΝΑΤΟ στην Εσθονία
NATOΥποστηρίζουν ότι η ΕΕ υπερβαίνει τον ρόλο της στον τομέα της ασφάλειας και ενδέχεται να επικαλύπτει τις βασικές λειτουργίες του ΝΑΤΟ, της υπερατλαντικής συμμαχίας που στηρίζει την ευρωπαϊκή ασφάλεια εδώ και 80 χρόνια. Η Οάνα Λουνγκέσκου, διακεκριμένο μέλος του RUSI και πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ, σημείωσε ότι αυτή η κατάσταση κινδυνεύει να προκαλέσει μεγάλη σύγχυση στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων. Εξήγησε ότι τυχόν αλληλεπικάλυψη μπορεί να επιβραδύνει τη λήψη αποφάσεων, κάτι που έχει επιπτώσεις καθώς ο χρόνος είναι πάντα κρίσιμος. Ένα άλλο πρόβλημα είναι η έλλειψη ασφαλών επικοινωνιών της ΕΕ.
Υπάρχει καχυποψία ότι ευαίσθητες πληροφορίες που μοιράζονται κατά τις συγκεντρώσεις των πρέσβεων μπορεί να διαρρεύσουν. Αναφορές ότι ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας μοιράστηκε το περιεχόμενο συνομιλιών σε επίπεδο ηγετών με τον Ρώσο ομόλογό του επιδείνωσαν αυτές τις ανησυχίες. Οδήγησαν ορισμένες πρωτεύουσες στο να περιορίσουν τις πραγματικά ευαίσθητες πληροφορίες σε σχήματα του ΝΑΤΟ. Ένας διπλωμάτης από κράτος της ανατολικής πτέρυγας δήλωσε ότι η κυβέρνησή του είναι πολύ καχύποπτη στο να μοιράζεται ευαίσθητες πληροφορίες επισημαίνοντας ότι είτε αυτές καταλήγουν στα μέσα ενημέρωσης είτε πηγαίνουν κατευθείαν στη Μόσχα.
Προβλήματα ασφαλείας και νέες προτάσεις
Οι αντιδράσεις συμπίπτουν με τις προσπάθειες της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να ενισχύσει τα διαπιστευτήρια ασφαλείας του μπλοκ. Στην πρόσφατη ομιλία της για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Στρασβούργο, η πρώην υπουργός Άμυνας της Γερμανίας πρότεινε ένα πρωτόκολλο ασφαλείας έκτακτης ανάγκης. Στόχος είναι να βοηθήσει τα κράτη της ΕΕ να συντονιστούν ακριβώς στο είδος του σεναρίου που συζητείται. Το πρωτόκολλο, μαζί με την πρόταση για δημιουργία Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, αναμένεται να περιλαμβάνεται στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας που θα κυκλοφορήσει στις αρχές Νοεμβρίου, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες.
Αρκετοί ωστόσο προέβαλαν αντιστάσεις. Επιχειρηματολόγησαν ότι αυτές οι προσπάθειες θα χρειάζονταν μήνες για να οργανωθούν και θα διπλασίαζαν λειτουργίες που ήδη υπάρχουν εντός της ΕΕ. Ένας ανώτερος εθνικός διπλωμάτης ανέφερε ότι η ΕΕ θα πρέπει να επικεντρωθεί στα εργαλεία αντιμετώπισης κρίσεων που ήδη διαθέτει, όπως η Ολοκληρωμένη Πολιτική Αντιμετώπιση Κρίσεων (IPCR), η οποία λειτούργησε πολύ καλά κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Το IPCR επιτρέπει στον κάτοχο της εκ περιτροπής προεδρίας της ΕΕ, κατόπιν αιτήματος μιας πληγείσας χώρας, να συγκαλεί έκτακτες συναντήσεις. Σε αυτές μπορούν να συμμετέχουν εμπειρογνώμονες από το ΝΑΤΟ, τον ΟΗΕ ή άλλους διεθνείς οργανισμούς.
Ο διαχωρισμός των ρόλων
Σε περίπτωση μιας μεγάλης υβριδικής επίθεσης, η ευθύνη παραμένει στην πληγείσα χώρα για να αποφασίσει τον καλύτερο τρόπο δράσης. Η Γαλλία ενεργοποίησε το Άρθρο 42.7 της ΕΕ μετά τις επιθέσεις στο Μπατακλάν το 2015. Ήταν η μόνη φορά που έγινε επίκληση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής. Η Λουνγκέσκου διευκρίνισε ότι επρόκειτο για μια πολιτική απόφαση του Παρισιού, η οποία δεν οδήγησε σε μεγάλες επιδείξεις αμοιβαίας συνδρομής πέρα από τον συντονισμό των ερευνών για την τρομοκρατία μεταξύ Γαλλίας και Βελγίου. Για να αποφευχθεί η σύγχυση σχετικά με τις αρμοδιότητες κατά τη διάρκεια ενός συμβάντος με μαζικές απώλειες, η Λουνγκέσκου πρότεινε και τα δύο μέρη να μοιράσουν την εργασία. Το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να χειριστεί την ανταλλαγή πληροφοριών και τη στρατιωτική αποτροπή, ενώ η ΕΕ θα επικεντρωνόταν στην πολιτική αντίδραση.
Η Τιιλικάινεν θεωρεί χρήσιμες τις προσπάθειες της ΕΕ να συντονίσει τις απαντήσεις, αλλά με όρια. Σημείωσε ότι δεν μπορούν να συγκριθούν με τα μέτρα ανθεκτικότητας σε εθνικό επίπεδο, όπως η προσέγγιση συνολικής ασφάλειας της Φινλανδίας. Η Λουνγκέσκου τόνισε τέλος ότι η Μόσχα δεν κάνει διάκριση μεταξύ των δύο οργανισμών. Ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δεν ενδιαφέρεται αν οι αποφάσεις λαμβάνονται από την Coreper 2 ή το NAC, όπως ανέφερε, εξηγώντας ότι αυτή δεν είναι η νοοτροπία της Μόσχας.
