Αγώνας δρόμου για το «νούμερο δύο» της ΕΚΤ – Τα φαβορί, τα… παζάρια και το παρασκήνιο
Η Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων (ECON) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έδωσε σήμα προτίμησης για τους υποψηφίους που θα μπορούσαν να αναλάβουν τη θέση του επόμενου αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, στηρίζοντας τον Λετονό Μάρτινς Καζάκς και τον Πορτογάλο Μάριο Σεντένο, σε μία μη δεσμευτική ένδειξη ενόψει της απόφασης των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, όπως μεταδίδουν οι ανταποκριτές του EUToday.
Οι υπουργοί του Eurogroup αναμένεται να προτείνουν υποψήφιο στη συνεδρίαση της προσεχούς Δευτέρας (19/01), από μία λίστα έξι προσώπων. Ο διορισμός θα αντικαταστήσει τον Ισπανό Λουίς ντε Γκίντος, η θητεία του οποίου λήγει στο τέλος του Μαΐου.
Η στάση της ECON αντικατοπτρίζει τον θεσμικό, συμβουλευτικό ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στους ανώτερους διορισμούς της ΕΚΤ. Αν και η άποψη της Επιτροπής μπορεί να επηρεάσει την πολιτική δυναμική, δεν καθορίζει το τελικό αποτέλεσμα.
Σύμφωνα με τη διαδικασία, οι υπουργοί συμφωνούν πρώτα σε υποψηφιότητα, το Συμβούλιο υιοθετεί σύσταση προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και στη συνέχεια οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης λαμβάνουν την τελική απόφαση, που αναμένεται σε σύνοδο κορυφής τον Μάρτιο του 2026.
Η ΕΚΤ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο γνωμοδοτούν, όμως, χωρίς δικαίωμα βέτο. Η προεδρία του Eurogroup έχει ορίσει το όριο ψήφων για την υποψηφιότητα: Ενισχυμένη ειδική πλειοψηφία, με τη στήριξη τουλάχιστον 16 από τις 21 χώρες της Ευρωζώνης, που να εκπροσωπούν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της Ευρωζώνης· επομένως, στη διαδικασία συμμετέχει και η Ελλάδα, καθώς ο υπουργός Οικονομικών και νεοεκλεγείς επικεφαλής του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, θα προεδρεύσει της συνεδρίασης που θα προτείνει τον υποψήφιο για την αντιπροεδρία της ΕΚΤ, στο πλαίσιο των ευρύτερων ισορροπιών μεταξύ των κρατών – μελών.
Η λίστα περιλαμβάνει κεντρικούς τραπεζίτες και έναν ανώτερο υπουργό Οικονομικών: Τον Μάριο Σεντένο και τον Μάρτινς Καζάκς, καθώς και τον Μάντις Μίλερ από την Εσθονία, τον Όλι Ρεν από τη Φινλανδία, τον Ρίμαντας Σάντιους από τη Λιθουανία και τον Μπόρις Βούιτσιτς από την Κροατία.
Η στήριξη της ECON προς τους Καζάκς και Σεντένο δόθηκε τη 14η Ιανουαρίου 2026, λίγες ημέρες πριν από τη συνεδρίαση των υπουργών. Πριν από αυτό το σήμα της επιτροπής, οι αγορές και οι αναλυτές πολιτικής θεωρούσαν ευρέως τον Όλι Ρεν ως φαβορί, με τους Καζάκς και Βούιτσιτς να λογίζονται επίσης ως αξιόπιστες επιλογές.
Κάθε υποψήφιος διαθέτει διαφορετικό θεσμικό υπόβαθρο. Ο Καζάκς ηγείται της Κεντρικής Τράπεζας της Λετονίας από τα τέλη του 2019 και είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, που καθορίζει τη νομισματική πολιτική της Ευρωζώνης.
Ο Βούιτσιτς είναι διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κροατίας από το 2012 και εντάχθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο μετά την υιοθέτηση του ευρώ από τη χώρα το 2023. Ο Μίλερ είναι διοικητής της Eesti Pank και επίσης μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου.
Ο Ρεν είναι διοικητής της Τράπεζας της Φινλανδίας και μακροχρόνιο στέλεχος της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Ο Σάντιους προτάθηκε από τη Λιθουανία, με το υπουργείο Οικονομικών της χώρας να σημειώνει ότι έχει διατελέσει σε ανώτερες θέσεις στην εθνική διοίκηση και σε θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Η υποψηφιότητα του Σεντένο έχει έντονο πολιτικό αποτύπωμα. Η Πορτογαλία τον υπέβαλε επισήμως ως υποψήφιο μετά τη λήξη της θητείας του ως διοικητή της Τράπεζας της Πορτογαλίας τον Οκτώβριο του 2025.
Στο παρελθόν, διατέλεσε υπουργός Οικονομικών της Πορτογαλίας και πρόεδρος του Eurogroup. Το Reuters τον έχει περιγράψει ως «ήπια» (dovish) φωνή στις συζητήσεις νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ κατά τη θητεία του στο Διοικητικό Συμβούλιο.
Ο διορισμός αποτελεί το πρώτο βήμα ενός ευρύτερου κύκλου αλλαγών στην κορυφή της ΕΚΤ. Αρκετές θέσεις του Εκτελεστικού Συμβουλίου αναμένεται να αλλάξουν «χέρια» έως το τέλος του 2027, συμπεριλαμβανομένης της προεδρίας, καθώς η θητεία της Κριστίν Λαγκάρντ εκτιμάται ότι θα λήξει το 2027, βάσει των μη ανανεώσιμων όρων της ΕΚΤ.
Αυτός ο ευρύτερος ανασχηματισμός έχει εντείνει την προσοχή στην ισορροπία του εξαμελούς Εκτελεστικού Συμβουλίου. Παραδοσιακά, το όργανο κυριαρχείται από άνδρες προερχόμενους από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης –Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία– ενώ, καμία χώρα του πρώην κομμουνιστικού ανατολικού μπλοκ δεν έχει καταλάβει θέση στο Εκτελεστικό Συμβούλιο από την ίδρυση της ΕΚΤ, το 1998.
Για τις κυβερνήσεις, η αντιπροεδρία αποτελεί μέρος μίας ευρύτερης διαπραγμάτευσης για την εθνική επιρροή στους θεσμούς της Ευρωζώνης. Με περισσότερες ανώτερες θέσεις –συμπεριλαμβανομένων του προέδρου, του επικεφαλής οικονομολόγου και του μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου για τις αγορές– να αναμένεται να ανανεωθούν το 2027, ορισμένες πρωτεύουσες βλέπουν την απόφαση του 2026 ως πρώιμο δείκτη μίας μακρύτερης αναμέτρησης.
Οι υπουργοί αναμένεται να σταθμίσουν την τεχνική επάρκεια, την εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων της Ευρωζώνης και τη θεσμική αρχαιότητα, μαζί με πολιτικά κριτήρια όπως η γεωγραφική εκπροσώπηση και η κατανομή των θέσεων μεταξύ των κρατών – μελών.
Το σήμα της ECON υπέρ των Καζάκς και Σεντένο προσθέτει μία κοινοβουλευτική προτίμηση στην εξίσωση, όμως, το καθοριστικό «παζάρι» θα γίνει μεταξύ των υπουργών Οικονομικών τη 19η Ιανουαρίου και στη συνέχεια μεταξύ των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Μάρτιο.