Πειραματικός φακός για τον καταρράκτη μειώνει το γλαύκωμα με σταδιακή αποδέσμευση φαρμάκου
Φακός αντικατάστασης για τον καταρράκτη χορηγεί και το φάρμακο για το γλαύκωμα.
Ένας πειραματικός φακός, που εμφυτεύεται κατά τη διάρκεια της επέμβασης καταρράκτη, θα μπορούσε επίσης να χορηγεί φαρμακευτική αγωγή για το γλαύκωμα, απαλλάσσοντας ενδεχομένως ορισμένους ασθενείς από τη χρήση καθημερινών οφθαλμικών σταγόνων. Τα αποτελέσματα μιας κλινικής δοκιμής διάρκειας ενός έτους υποδεικνύουν ότι η μέθοδος αυτή μπορεί να μειώσει την ενδοφθάλμια πίεση, περιορίζοντας παράλληλα την ανάγκη για πρόσθετα φάρμακα.
Ο φακός παραμένει σε πειραματικό στάδιο, αλλά το πλεονέκτημά του είναι πρακτικό: προσφέρει θεραπεία που συνεχίζεται αδιάλειπτα, χωρίς να εξαρτάται από το αν ο ασθενής θυμάται να λάβει κάθε δόση.
Πώς μπορεί ένας φακός για τον καταρράκτη να θεραπεύσει και το γλαύκωμα;
Ο τεχνητός φακός αντικαθιστά τον θολωμένο φυσικό φακό του οφθαλμού, ενώ δύο προσαρτημένα τμήματα (pads) απελευθερώνουν σταδιακά ένα φάρμακο που μειώνει την ενδοφθάλμια πίεση.
Ο καταρράκτης επηρεάζει την όραση, επειδή ο φυσικός φακός του ματιού θολώνει. Το γλαύκωμα προκαλεί βλάβη στο οπτικό νεύρο και η μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης συμβάλλει στην προστασία από περαιτέρω βλάβες. Επομένως, οι δύο παθήσεις απαιτούν διαφορετικούς θεραπευτικούς στόχους.
Τα τμήματα απελευθέρωσης φαρμάκου τοποθετούνται δίπλα στην κεντρική οπτική ζώνη του φακού αντικατάστασης και απελευθερώνουν το φάρμακο στο εσωτερικό του οφθαλμού. Το φάρμακο διευκολύνει την αποχέτευση του υγρού, μειώνοντας έτσι την πίεση.
Η αντιμετώπιση του καταρράκτη και του γλαυκώματος κατά την ίδια επέμβαση είναι ήδη εφικτή με τις υπάρχουσες διαδικασίες. Αυτό που διαφοροποιεί τη συγκεκριμένη προσέγγιση είναι η χρήση του φακού αντικατάστασης ως μέσου για τη συνεχή χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής.
Τι έδειξε η κλινική δοκιμή διάρκειας ενός έτους;
Οι περισσότεροι ασθενείς που έλαβαν τον πειραματικό φακό δεν χρειάστηκαν πρόσθετες σταγόνες για το γλαύκωμα, ενώ η μέση μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης ήταν παρόμοια με εκείνη που επιτυγχάνεται με την καθιερωμένη θεραπεία.
Στη δοκιμή φάσης 1/2, 104 ασθενείς που υποβάλλονταν σε επέμβαση καταρράκτη κατανεμήθηκαν τυχαία σε μία από τις εξής ομάδες:
- λήψη μίας εκ των δύο δόσεων του φαρμάκου μέσω του φακού
- χρήση τυπικού τεχνητού φακού σε συνδυασμό με σταγόνες φαρμάκου δύο φορές την ημέρα
Οι συμμετέχοντες έπασχαν από γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας ή οφθαλμική υπέρταση (αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση).
Στους δώδεκα μήνες, η μέση πίεση είχε μειωθεί κατά περίπου 33% στην ομάδα της υψηλότερης δόσης, παρουσιάζοντας εικόνα παρόμοια με εκείνη της ομάδας ελέγχου. Μεταξύ των ασθενών που αξιολογήθηκαν σε αυτό το χρονικό σημείο, 48 από τους 49 στην ομάδα της υψηλότερης δόσης και 22 από τους 23 στην ομάδα της χαμηλότερης δόσης δεν χρειάστηκαν πρόσθετες οφθαλμικές σταγόνες για το γλαύκωμα.
Δεν αναφέρθηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες σχετιζόμενες με τους οφθαλμούς, αν και η εν λόγω μελέτη, η οποία είναι σχετικά μικρή, δεν επαρκεί για να προσδιορίσει την ασφάλεια μακροπρόθεσμα.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι ασθενείς αυτοί εξακολουθούσαν να λαμβάνουν φάρμακο από τα εμφυτευμένα επιθέματα. Η αποφυγή της χρήσης πρόσθετων οφθαλμικών σταγόνων δεν σημαίνει ότι η θεραπεία ολοκληρώθηκε ή ότι το γλαύκωμα θεραπεύτηκε. Τα ευρήματα αφορούν τον έλεγχο της ενδοφθάλμιας πίεσης και τη θεραπευτική επιβάρυνση. Δεν αποδεικνύουν ανώτερη πρόληψη της απώλειας όρασης που σχετίζεται με το γλαύκωμα.
Τα αποτελέσματα επανήλθαν στο προσκήνιο κατά τη διάρκεια συνεδρίου οφθαλμολογίας τον Οκτώβριο, μετά από μια αρχική ανακοίνωση τον περασμένο Μάρτιο. Παραμένουν, ωστόσο, προκαταρκτικά.
Θα μπορούσε η επίδραση αυτή να διαρκέσει αρκετά χρόνια;
Μια άλλη, μικρότερη δημοσιευμένη μελέτη ενισχύει αυτό το ενδεχόμενο, αλλά δεν μπορεί να προσδιορίσει με βεβαιότητα αν αυτό θα συμβαίνει και στην κλινική πρακτική ρουτίνας.
Σε μια πιλοτική μελέτη διάρκειας τριών ετών που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2026, 24 άτομα έλαβαν τον πειραματικό φακό. Από τα 21 άτομα που ολοκλήρωσαν την τριετή παρακολούθηση, τα 20 δεν χρειάστηκαν πρόσθετες σταγόνες για το γλαύκωμα.
Ωστόσο, η εν λόγω πιλοτική μελέτη δεν περιλάμβανε ομάδα σύγκρισης με την καθιερωμένη θεραπεία και οι συμμετέχοντες είχαν ήδη ανταποκριθεί θετικά σε αυτόν τον τύπο φαρμάκου. Σημειώνεται ότι και καθαυτή η επέμβαση καταρράκτη μπορεί να μειώσει την ενδοφθάλμια πίεση.
Η νεότερη τυχαιοποιημένη μελέτη επεκτείνει αυτά τα αρχικά ευρήματα, περιλαμβάνοντας ομάδα σύγκρισης. Απαιτείται μακροχρόνια παρακολούθηση και μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές φάσης 3, για να διευκρινιστούν η διάρκεια της δράσης και το προφίλ ασφάλειας.
Σε ποιους θα μπορούσε τελικά να φανεί χρήσιμη αυτή η προσέγγιση;
Μελετάται σε άτομα που χρειάζονται ήδη χειρουργική επέμβαση καταρράκτη και παράλληλα πάσχουν από γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας ή παρουσιάζουν αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η μέθοδος είναι κατάλληλη για κάθε ασθενή με γλαύκωμα. Το πειραματικό σύστημα βρίσκεται ακόμη υπό αξιολόγηση και τα στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν τη διαθεσιμότητά του στην Ελλάδα για ευρεία κλινική χρήση.
Ακόμη και αν καταστεί περιττή η χρήση πρόσθετων σταγόνων, ο έλεγχος της ενδοφθάλμιας πίεσης και η παρακολούθηση της εξέλιξης του γλαυκώματος παραμένουν απαραίτητα.
Συχνές Ερωτήσεις
Θα χρειάζονται οι ασθενείς σταγόνες μετά την επέμβαση καταρράκτη;
Ενδεχομένως. Οι σταγόνες βραχυπρόθεσμης χρήσης κατά την ανάρρωση, όπως τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα, εξυπηρετούν διαφορετικό σκοπό από την μακροχρόνια θεραπεία για το γλαύκωμα. Η αποφυγή των σταγόνων για το γλαύκωμα δεν συνεπάγεται την αποφυγή κάθε είδους οφθαλμικών σταγόνων.
Τι μπορώ να κάνω αν δυσκολεύομαι με τις σταγόνες για το γλαύκωμα;
Ενημερώστε τον οφθαλμίατρό σας αντί να παραλείπετε δόσεις. Η θεραπεία σας μπορεί να επανεξεταστεί, συμπεριλαμβανομένου του κατά πόσον η θεραπεία με λέιζερ ή κάποια άλλη προσέγγιση είναι κατάλληλη.
Συμπέρασμα
Ένας φακός που χορηγεί επίσης φαρμακευτική αγωγή θα μπορούσε να κάνει τη φροντίδα του γλαυκώματος απλούστερη για ορισμένους ασθενείς με χειρουργική επέμβαση καταρράκτη. Προς το παρόν, συνεχίστε τη συνταγογραφούμενη θεραπεία και την παρακολούθηση, ενώ μεγαλύτερες μελέτες αξιολογούν αυτήν την προσέγγιση.
Πηγές:
