Βαθμολογία με αστεράκια στους γιατρούς - «Η Ιατρική δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους δημοφιλίας»
Ο Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Πειραιά, Νικόλαος Πλατανησιώτης μιλά στο Newsbomb
Snapshot
- Οι ιατρικοί σύλλογοι και ο ΠΙΣ αντιδρούν στη νέα εφαρμογή του ΕΟΠΥΥ που επιτρέπει στους ασφαλισμένους να βαθμολογούν γιατρούς με αστεράκια, θεωρώντας ότι υποβαθμίζει την επιστημονική αξιολόγηση.
- Η αξιολόγηση πρέπει να διαχωρίζεται σαφώς σε εμπειρία ασθενούς (π.χ. εξυπηρέτηση, καθαριότητα) και επιστημονική ικανότητα που δεν μπορεί να κριθεί από τον ασθενή.
- Ζητείται από το υπουργείο Υγείας να γνωστοποιήσει τη μεθοδολογία και να αποκλειστεί η χρήση υποκειμενικών βαθμολογιών για επαγγελματικές συνέπειες στους γιατρούς.
- Προτείνονται μέτρα όπως επιβεβαίωση επίσκεψης, περιορισμός σε αντικειμενικά στοιχεία, έλεγχος αξιοπιστίας των δεδομένων και διαδικασία ένστασης για κακόβουλες αξιολογήσεις.
Σύσσωμη αντίδραση από τους ιατρικούς συλλόγους, τη συνομοσπονδία των ιδιωτών ιατρών, αλλά και ιατρικές εταιρείες συνάντησε η νέα φηφιακή εφαρμογή του ΕΟΠΥΥ, η οποία θα δίνει τη δυνατότητα στους ασφαλισμένους να αξιολογούν την εμπειρία τους σε ένα συμβεβλημένο με τον Οργανισμό ιατρείο, βαθμολογώντας με... αστεράκια.
Μπορεί το κοινό να έχει εξοικειωθεί με τον συγκεκριμένο τρόπο βαθμολόγησης εμπορικών υπηρεσιών, όμως η προοπτική αυτή, μάλλον εξόργισε τον ιατρικό κόσμο. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Επαγγελματική Ένωση Παθολόγων Ελλάδος «η ποιότητα στην Υγεία δεν παράγεται με "αστεράκια", "φατσούλες" και επιφανειακές βαθμολογίες».
Ή όπως σημειώνει η Συνομοσπονδία Ιδιωτών Ιατρών Ελλάδος, «Και τι ακριβώς καλούνται να αξιολογήσουν; Την άνεση των χώρων αναμονής, την ευγένεια της γραμματείας, τον χρόνο εξυπηρέτησης, ακόμη και την πρόσβαση με τα μέσα μαζικής μεταφοράς! Προφανώς, η επιστημονική αξία ενός γιατρού εξαρτάται πλέον από το πόσο αναπαυτικός είναι ο καναπές του ιατρείου του και από το αν περνάει συχνάτο λεωφορείο απ' έξω! Αναρωτιόμαστε εάν οι εμπνευστές αυτού του συστήματος αντιλαμβάνονται τη διαφορά ανάμεσα στην αξιολόγηση της εξυπηρέτησης ενός πολίτη και στην αξιολόγηση ενός επιστήμονα που φέρει ευθύνη για την ανθρώπινη υγεία. Ασφαλώς, ο ασθενής δικαιούται αξιοπρεπή εξυπηρέτηση, καθαρούς χώρους και σεβασμό. Όμως αυτά δεν μπορούν να αποτελούν μέτρο της επιστημονικής ικανότητας ενός γιατρού».
Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος (ΠΙΣ) ζήτησε ήδη, από το υπουργείο Υγείας, τον διαχωρισμό της έννοιας της αξιολόγησης της εμπειρίας του ασθενούς, μετά τη λήψη μίας ιατρικής υπηρεσίας, από την επιστημονική αξιολόγηση ενός ιατρού. Επιπλέον, ο ΠΙΣ ζητεί να γνωστοποιηθεί η μεθοδολογία αξιολόγησης, αφετέρου να αποκλειστεί η χρήση υποκειμενικών «βαθμολογιών» χωρίς επιστημονικά κριτήρια. Ζητεί, επίσης, να προστατευθούν οι ιατροί από τη δημοσιοποίηση τέτοιων υποκειμενικών κρίσεων που σε κάποιες περιπτώσεις ίσως να είναι και κακόβουλες.
Το Newsbomb μίλησε με τον πρόεδρο του Ιατρικού Συλλόγου Πειραιά, Νικόλαο Πλατανησιώτη. Ο κ. Πλατανησιώτης, τονίζει ότι υπάρχει ουσιώδης διαφορά μεταξύ της αξιολόγησης της εμπειρίας ενός ασθενούς και της επιστημονικής αξιολόγησης ενός ιατρού. Συμμερίζεται την ανησυχία για το πώς ενδέχεται να αξιοποιηθούν τα αποτελέσματα αυτά από τον ΕΟΠΥΥ και εξηγεί τους κινδύνους από κακόβουλες αξιολογήσεις. «Δεν θεωρούμε αποδεκτό να εξάγονται συμπεράσματα για την επιστημονική επάρκεια ενός γιατρού από το εάν ο ασθενής έμεινε ικανοποιημένος από τη θεραπευτική απόφαση. Και αμέσως εξηγώ για να γίνω κατανοητός προς όλους: Ας υποθέσουμε ότι ένας γιατρός αρνείται να χορηγήσει ένα αντιβιοτικό χωρίς ιατρική ένδειξη ή δεν αποδέχεται την απαίτηση ενός ασθενούς για μια συγκεκριμένη εξέταση» αναφέρει ο κ. Πλατανησιώτης και προσθέτει: «Τέτοιες καταστάσεις δεν πρέπει να μετατρέπονται σε εργαλεία "επαγγελματικής απαξίωσης" των γιατρών». Ακολουθεί η συνέντευξη του προέδρου του ΙΣΠ:
«Η Ιατρική δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους δημοφιλίας ή εμπορικής συναλλαγής»
Εκφράσατε τον προβληματισμό σας, τόσο εσείς ως Πρόεδρος του ΙΣΠ όσο και άλλοι ιατρικοί σύλλογοι και ο ΠΙΣ, για τη νέα υπηρεσία αξιολόγησης των ιδιωτών ιατρών από τους ασφαλισμένους μέσω εφαρμογής του ΕΟΠΥΥ. Ποιες είναι οι κύριες ενστάσεις σας; Σας ενημέρωσε ο ΕΟΠΥΥ για τη μεθοδολογία του συστήματος;
Κυρία Προκόπη σας ευχαριστώ για το πολύ εύστοχο ερώτημα, ήδη στην αρχή της συνέντευξης. Επιτρέψτε μου να διευκρινίσω προς κάθε κατεύθυνση ότι δεν είμαστε αντίθετοι στην αξιολόγηση των υπηρεσιών υγείας. Αντιθέτως, μάλιστα, θεωρούμε ότι η αξιολόγηση αποτελεί απαραίτητο εργαλείο για τη βελτίωση της περίθαλψης και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο σύστημα υγείας.
Ωστόσο, πρέπει να αποσαφηνίσουμε και το μείζον ζήτημα που έχει προκύψει. Η βασική μας ένσταση αφορά στη φιλοσοφία και τη μεθοδολογία του συγκεκριμένου συστήματος. Συνιστάται ουσιώδης διαφορά μεταξύ της αξιολόγησης της εμπειρίας ενός ασθενούς και της επιστημονικής αξιολόγησης ενός ιατρού.
Αναμφίβολα, κάθε ασθενής δικαιούται να αξιολογεί την επικοινωνία, τη συμπεριφορά, την προσβασιμότητα και την εξυπηρέτηση που λαμβάνει. Εν τούτοις, δεν μπορεί να αξιολογεί επιστημονικά την ορθότητα μιας διάγνωσης, μιας θεραπευτικής επιλογής ή μιας ιατρικής απόφασης, εφόσον δεν διαθέτει την απαιτούμενη επιστημονική γνώση.
Όσον αφορά στην ενημέρωση, έως και την ημέρα που αποστείλαμε το Δελτίο Τύπου προς τα ΜΜΕ και προβήκαμε σε δημόσια παρέμβαση δεν είχε τεθεί υπόψη ούτε της διοίκησης, ούτε των μελών του ΙΣΠ, πλήρης και αναλυτική παρουσίαση της μεθοδολογίας. Καλέσαμε λοιπόν το Υπουργείο Υγείας να γνωστοποιήσει τα ερωτήματα, τα κριτήρια βαθμολόγησης, τον τρόπο επεξεργασίας των δεδομένων και κυρίως τον σκοπό για τον οποίο θα χρησιμοποιούνται τα αποτελέσματα.
Δεν μπορεί να εφαρμοστεί ένα σύστημα που αφορά την επαγγελματική υπόσταση χιλιάδων γιατρών χωρίς προηγούμενη ουσιαστική διαβούλευση με τους θεσμικούς εκπροσώπους τους.
Οι ασφαλισμένοι όντως θα βαθμολογούν με αστεράκια; Μπορείτε να μας δώσετε παραδείγματα ερωτημάτων με τα οποία είστε αντίθετοι;
Η διαδικασία που παρουσιάστηκε προβλέπει τη συμπλήρωση ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων από τους ασφαλισμένους, μέσω του προσωπικού τους Φακέλου Ασφάλισης Υγείας, όπως κάναμε κάποτε με τις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών στα μαθητικά χρόνια. Επίσης, όντως έχουν δημοσιοποιηθεί πληροφορίες για βαθμολόγηση με αστέρια.
Σε κάθε περίπτωση, το πρόβλημα δεν είναι να αξιολογείται η εμπειρία του ασθενούς. Το ζήτημα που ενσκήπτει και μας προβληματίζει είναι να μετατραπεί αυτή η εμπειρία σε συνολική βαθμολογία ενός επιστήμονα. Και για να γίνω πιο σαφής, ερωτήματα σχετικά με τον χρόνο αναμονής, την ευγένεια του προσωπικού, την προσβασιμότητα ή την καθαριότητα του χώρου μπορούν να έχουν θέση σε μια αξιολόγηση υπηρεσιών.
Αντιθέτως, δεν θεωρούμε αποδεκτό να εξάγονται συμπεράσματα για την επιστημονική επάρκεια ενός γιατρού από το εάν ο ασθενής έμεινε ικανοποιημένος από τη θεραπευτική απόφαση. Και αμέσως εξηγώ για να γίνω κατανοητός προς όλους: Ας υποθέσουμε ότι ένας γιατρός αρνείται να χορηγήσει ένα αντιβιοτικό χωρίς ιατρική ένδειξη ή δεν αποδέχεται την απαίτηση ενός ασθενούς για μια συγκεκριμένη εξέταση. Ενεργεί σύμφωνα με την επιστημονική του κρίση, τη δεοντολογία και τα ιατρικά πρωτόκολλα. Είναι δυνατόν, όμως, ο ασθενής να δυσαρεστηθεί και να αποτυπώσει αυτή τη δυσαρέσκεια σε μια χαμηλή βαθμολογία.
Αυτό δεν αποτελεί αξιολόγηση της ποιότητας της ιατρικής πράξης. Είναι αποτύπωση μιας υποκειμενικής προσδοκίας χωρίς αντικειμενικά στοιχεία. Γι’ αυτό και επισημαίνω ότι η Ιατρική δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους δημοφιλίας ή εμπορικής συναλλαγής. Αυτή είναι η απόλυτη αλήθεια.
Εκφράστηκαν φόβοι ότι τα αποτελέσματα αυτών των αξιολογήσεων ενδέχεται μελλοντικά να χρησιμοποιηθούν για επιβραβεύσεις ή κυρώσεις στους συμβεβλημένους με τον ΕΟΠΥΥ ιατρούς. Ευσταθεί η ανησυχία κατά τη γνώμη σας;
Είστε μέσα στο θέμα. Αυτή η ανησυχία είναι απολύτως εύλογη και δεν αποτελεί αυθαίρετη υπόθεση. Πιο συγκεκριμένα, ο ΕΟΠΥΥ από μόνος του, έχει αναφέρει ότι τα αποτελέσματα θα αξιοποιούνται για την παρακολούθηση δεικτών ποιότητας, τον εντοπισμό προβλημάτων και τον σχεδιασμό παρεμβάσεων. Αυτό γεννά την ανάγκη να γνωρίζουμε με ακρίβεια ποιοι δείκτες θα χρησιμοποιούνται και ποιες συνέπειες μπορεί να έχουν.
Δεν υποστηρίζουμε ότι έχει ανακοινωθεί κάποια συγκεκριμένη πρόβλεψη για αυτόματες κυρώσεις. Ωστόσο, δεν έχει δοθεί επαρκής θεσμική διαβεβαίωση για τον αποκλεισμό μιας τέτοιας μελλοντικής χρήσης.
Επομένως, ζητούμε απολύτως δικαιολογημένα να αποκλειστεί ρητά η χρήση υποκειμενικών βαθμολογιών ως κριτηρίου επιστημονικής επάρκειας, πειθαρχικής ευθύνης, οικονομικής αποζημίωσης ή διατήρησης και ανανέωσης των συμβάσεων των γιατρών με τον ΕΟΠΥΥ. Επαναλαμβάνω κι έχει σημασία: Η αξιολόγηση της επιστημονικής ποιότητας απαιτεί αντικειμενικούς, επιστημονικά τεκμηριωμένους δείκτες και τη συμμετοχή των αρμόδιων επιστημονικών οργάνων.
Δεν μπορούμε να δεχθούμε να εξαρτάται η επαγγελματική πορεία ενός γιατρού από μια υποκειμενική βαθμολογία, η οποία ενδέχεται να μην αντανακλά την πραγματική ποιότητα της ιατρικής φροντίδας. Δεν είναι ούτε ηθικό, ούτε δίκαιο.
Μπορείτε να προστατευθείτε από κακόβουλες αξιολογήσεις – για ποιο λόγο κάποιος θα έκανε μια τέτοια αξιολόγηση – και τι προτείνετε στον ΕΟΠΥΥ για τη διόρθωση του συστήματος;
Κανένα σύστημα αξιολόγησης δεν είναι απολύτως απρόσβλητο από κακόβουλες ή ατεκμηρίωτες κρίσεις. Υπάρχουν μελέτες περίπτωσης σε χώρες όπως είναι η Βρετανία, από την οποία αντιγράφουν κάποιοι τα συστήματα και τις διαδικασίες αλλά δεν λαμβάνουν υπόψιν τους τις αστοχίες δεκαετίων, αλλά δυστυχώς και την ελληνική δεινή πραγματικότητα με τα προβλήματα και τις ιδιαιτερότητές της.
Είναι πιθανό να δούμε κακές αξιολογήσεις επειδή ένας ασθενής μπορεί να είναι δυσαρεστημένος επειδή δεν έλαβε μια συνταγή, μια παραπεμπτική εξέταση ή μια θεραπευτική επιλογή που επιθυμούσε. Επίσης μπορεί να υπάρχει μια προσωπική διαφωνία ή μια παρεξήγηση. Αυτά συμβαίνουν, ας μην γελιόμαστε. Ωστόσο, τέτοιες καταστάσεις δεν πρέπει να μετατρέπονται σε εργαλεία «επαγγελματικής απαξίωσης» των γιατρών.
Ασφαλώς, η δυνατότητα αξιολόγησης πρέπει να διατηρηθεί, αλλά με συγκεκριμένες εγγυήσεις αξιοπιστίας και προστασίας. Στον Ιατρικό Σύλλογο Πειραιά έχουμε συζητήσει το θέμα αναλυτικά με τους συναδέλφους κι έχουμε συνολικές προτάσεις.
Ειδικότερα κ. Προκόπη, πρώτον, προτείνουμε να περιοριστεί η αξιολόγηση σε πραγματικά στοιχεία της εμπειρίας του ασθενούς, όπως η επικοινωνία, η εξυπηρέτηση, η προσβασιμότητα και ο χρόνος αναμονής.
Δεύτερον, κάθε αξιολόγηση πρέπει να συνδέεται με πραγματική και επιβεβαιωμένη επίσκεψη, ώστε να αποφεύγονται διπλές, εικονικές ή καταχρηστικές καταχωρίσεις.
Τρίτον, απαιτούνται μηχανισμοί ελέγχου της αξιοπιστίας, της αντιπροσωπευτικότητας και της στατιστικής επάρκειας των αποτελεσμάτων. Δεν μπορεί να δημοσιοποιείται ατομική βαθμολογία χωρίς επαρκή αριθμό αξιολογήσεων και σαφείς κανόνες προστασίας.
Τέταρτον, πρέπει να προβλεφθεί διαδικασία ένστασης και ελέγχου για τον γιατρό που θεωρεί ότι αδικείται από μια κακόβουλη ή ανακριβή αξιολόγηση.
Επιπλέον, θέλω να σημειωθεί ότι εμείς ζητούμε τη συμμετοχή του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου και των Ιατρικών Συλλόγων στον σχεδιασμό και στην εποπτεία του συστήματος. Θα ήταν εύκολο να αποφύγουμε την ευθύνη. Αντιθέτως, θέλουμε να είμαστε μέρος μιας ευθύνης η οποία θα αντιμετωπιστεί με όρους υπευθυνότητας και όχι «πολιτικού κόστους» που μπορεί να βαρύνει έναν δημόσιο οργανισμό.
Για εμάς, η προσωρινή αναστολή της εφαρμογής του μέτρου αποτελεί μια ευκαιρία να ξεκινήσει ουσιαστικός θεσμικός διάλογος. Διάλογος σοβαρός και επιστημονικός, χωρίς κάμερες και αντίληψη τρέχουσας επικαιρότητας.
Επιπρόσθετα, δεν αρκεί η αναστολή. Χρειάζεται επανεξέταση της μεθοδολογίας και διαμόρφωση ενός συστήματος που θα υπηρετεί πραγματικά την ποιότητα της περίθαλψης.
Καταλήγοντας επιτρέψτε μου να ανακεφαλαιώσω δύο σημαντικά σημεία της συνέντευξής μας προς αποφυγή οποιασδήποτε παρερμηνείας:
- Πρώτον, η θέση μας είναι ξεκάθαρη: Θέλουμε τον ασθενή συμμέτοχο στη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας, αλλά θέλουμε και τον γιατρό προστατευμένο στην άσκηση του επιστημονικού έργου του.
- Δεύτερον, η φωνή του ασθενούς πρέπει να ακούγεται. Όμως, η επιστημονική κρίση του γιατρού δεν μπορεί να τίθεται σε ψηφοφορία.
