Καιρός: Αρκτικό jet stream φέρνει ο αντικυκλώνας της Γροιλανδίας - Πώς και πότε επηρεάζεται η Ελλάδα
Η είσοδος του νέου έτους συνοδεύεται από μια θεαματική και ξεκάθαρα χειμωνιάτικη στροφή του καιρού σε ολόκληρη την Ευρώπη. Τα μετεωρολογικά μοντέλα συγκλίνουν πλέον σε ένα σενάριο έντονης αρκτικής εισβολής, η οποία αναμένεται να καλύψει σχεδόν τα δύο τρίτα της ηπείρου έως τα μέσα Ιανουαρίου 2026, προκαλώντας αλλεπάλληλες χειμερινές κακοκαιρίες, χιονοθύελλες, ισχυρούς ανέμους και πολικές θερμοκρασίες.
Η ψυχρή αυτή δεξαμενή αέρα δεν περιορίζεται μόνο στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη. Αντίθετα, ωθείται ασυνήθιστα νότια, φτάνοντας μέχρι τη Βόρεια Αφρική, με χιονοπτώσεις να καταγράφονται ακόμη και σε περιοχές της Ισπανίας και της Αλγερίας. Πρόκειται για ένα από τα πιο εκτεταμένα και δυναμικά χειμερινά μοτίβα των τελευταίων ετών.
Αρκτικό ψύχος και θερμοκρασίες έως 15 βαθμούς κάτω από τα κανονικά
Σύμφωνα με τις προβλέψεις, οι θερμοκρασίες σε μεγάλο μέρος της Κεντρικής, Δυτικής και Νοτιοδυτικής Ευρώπης θα κυμανθούν από 12 έως και 15 βαθμούς Κελσίου χαμηλότερα από τα κλιματικά μέσα. Το ψύχος θα είναι έντονο και διαρκές, με τον παγετό να επεκτείνεται σε περιοχές που μέχρι πρόσφατα είχαν ήπιες καιρικές συνθήκες.
Καταλυτικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη παίζει ο σχηματισμός ενός ισχυρού αντικυκλώνα πάνω από τη Γροιλανδία, του λεγόμενου «Greenland Block». Το σύστημα αυτό λειτουργεί σαν ατμοσφαιρικό φράγμα, εκτρέποντας το πολικό jet stream και επιτρέποντας στον αρκτικό αέρα να κατηφορίσει ανεμπόδιστα προς τη νότια Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
Ο πολικός στρόβιλος σε αποσταθεροποίηση
Η ατμοσφαιρική αναδιάταξη συνδέεται άμεσα με τη διαταραχή του Πολικού Στροβίλου, ενός τεράστιου κυκλωνικού συστήματος που περιστρέφεται πάνω από τον Βόρειο Πόλο στη στρατόσφαιρα και την τροπόσφαιρα. Από τις αρχές Δεκεμβρίου, ο στρόβιλος έχει υποστεί πρόωρη εξασθένηση και διάσπαση, γεγονός που επιτρέπει στις παγωμένες αέριες μάζες να διαφεύγουν προς τα μεσαία γεωγραφικά πλάτη.
Μάλιστα, ένα ακόμη επεισόδιο στρατοσφαιρικής θέρμανσης ενισχύει την αποσταθεροποίηση αυτή, αυξάνοντας τις πιθανότητες το ψυχρό μοτίβο να «κλειδώσει» και να διατηρηθεί μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου. Όταν ο Πολικός Στρόβιλος είναι αδύναμος, ο χειμώνας γίνεται πιο ακραίος και απρόβλεπτος στην Ευρώπη.
Βαλκάνια και Ανατολική Ευρώπη στο επίκεντρο των χιονοθυελλών
Η σύγκρουση των αρκτικών αερίων μαζών με τα θερμά και υγρά νερά της Μεσογείου δημιουργεί τις προϋποθέσεις για έντονη δευτερογενή κυκλογένεση. Ισχυρά βαρομετρικά χαμηλά θα σχηματιστούν και θα κινηθούν από την Ιταλία προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, προκαλώντας εκτεταμένες χιονοπτώσεις, χιονοθύελλες και συνθήκες λευκού τοπίου.
Σε χώρες όπως η Βοσνία, η Κροατία, η Σερβία, η Σλοβενία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Ουκρανία, τα ύψη χιονιού τοπικά θα ξεπεράσουν τα 50 εκατοστά, ενώ δεν αποκλείονται περιοχές με συσσωρεύσεις κοντά ή και πάνω από το ένα μέτρο. Ιδιαίτερα δύσκολες θα είναι οι συνθήκες και λόγω των θυελλωδών ανέμων τύπου Bora κατά μήκος της Αδριατικής, με ριπές που μπορεί να ξεπεράσουν τα 120 με 150 χιλιόμετρα την ώρα.
Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα
Η Ελλάδα δεν θα μείνει ανεπηρέαστη από αυτή τη μεγάλης κλίμακας χειμερινή ανατροπή. Αν και ο πυρήνας του πολικού ψύχους θα κινηθεί αρχικά βορειότερα, από τα μέσα της εβδομάδας και κυρίως στο δεύτερο μισό της περιόδου, ψυχρότερες αέριες μάζες θα αρχίσουν να κατεβαίνουν προς τη χώρα μας.
Το κύριο χαρακτηριστικό για την Ελλάδα θα είναι η έντονη κακοκαιρία στα δυτικά και νότια τμήματα, με ισχυρές βροχές και καταιγίδες, καθώς θερμότερος και υγρός αέρας από τη Μεσόγειο θα συγκρούεται με το ψύχος στα βόρεια. Στην Ήπειρο, τη δυτική Στερεά, τα Ιόνια νησιά αλλά και τη δυτική και νότια Πελοπόννησο αναμένονται μεγάλα ύψη βροχής, με αυξημένο κίνδυνο τοπικών πλημμυρικών φαινομένων.
Στα ορεινά και ημιορεινά της βόρειας και κεντρικής Ελλάδας, οι θερμοκρασίες θα πέσουν αισθητά και οι χιονοπτώσεις θα κάνουν την εμφάνισή τους, αρχικά σε μεγάλα υψόμετρα και στη συνέχεια χαμηλότερα, εφόσον το ψυχρό μέτωπο κινηθεί νοτιότερα. Δεν αποκλείεται να δούμε αξιόλογα χιόνια σε ορεινές περιοχές της Μακεδονίας, της Θράκης, της Θεσσαλίας και της Στερεάς Ελλάδας.
Οι άνεμοι θα ενισχυθούν σημαντικά, ιδιαίτερα στο Αιγαίο, όπου θα επικρατήσουν θυελλώδεις βόρειοι άνεμοι, με αποτέλεσμα πτώση της θερμοκρασίας και αισθητό κρύο, ειδικά στα ανατολικά ηπειρωτικά και τα νησιά.
Ένας χειμώνας που δείχνει τα δόντια του
Η γενική εικόνα δείχνει ότι ο Ιανουάριος ξεκινά με έντονα χειμωνιάτικες διαθέσεις, όχι μόνο για την κεντρική και βόρεια Ευρώπη, αλλά και για τη χώρα μας. Η αποδυνάμωση του Πολικού Στροβίλου και το ισχυρό μπλοκάρισμα στη Γροιλανδία δημιουργούν ένα μοτίβο που ευνοεί τις κακοκαιρίες στη Μεσόγειο και τα Βαλκάνια.
Για την Ελλάδα, το επόμενο διάστημα απαιτεί αυξημένη προσοχή, τόσο λόγω των έντονων βροχοπτώσεων όσο και λόγω της πιθανότητας ψυχρών εισβολών με χιόνια στα ορεινά. Ο φετινός χειμώνας δείχνει αποφασισμένος να υπενθυμίσει τη δυναμική του, με τις εξελίξεις να παρακολουθούνται στενά τις επόμενες ημέρες.
*Με πληροφορίες από το severe-weather.eu