Explainer: Τι είπε ο Τραμπ για την Γροιλανδία - Τι εννούσε και πώς αντιδρά ο κόσμος
Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανεβαίνει στη σκηνή για να απευθυνθεί στο κοινό κατά τη διάρκεια της Ετήσιας Συνάντησης του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, την Τετάρτη 21 Ιανουαρίου 2026.
Στην ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός στις 21 Ιανουαρίου 2026, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε -και όχι με τον τρόπου που κάποιοι ανέμεναν - στην Γροιλανδία, μετατρέποντάς την απαιτησή του για προσάρτηση της αυτόνομης αυτής περιοχής της Δανίας σε κεντρικό πολιτικό ζήτημα. Διαψεύδοντας ίσως όσους «εταίρους» των ΗΠΑ σε ΝΑΤΟ ή ΕΕ περίμεναν «γέφυρες» από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ο ίδιος επέλεξε να παρουσιάσει συγκεκριμένα αιτήματα, επιχειρήματα και προειδοποιήσεις προς συμμάχους και εταίρους.
Ας επιχειρήσουμε να δούμε τη βάση της λογικής Τραμπ και να αναλύσουμε τι βρίσκεται πίσω από τις λέξεις που χρησιμοποίησε
Τι είπε ευθέως: Το αίτημα για άμεσες διαπραγματεύσεις
Ο Τραμπ δήλωσε ξεκάθαρα ότι επιδιώκει άμεσες διαπραγματεύσεις για την απόκτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ. Η διατύπωση αυτή δεν άφησε περιθώρια παρερμηνείας: δεν μίλησε για μελλοντική ιδέα ή για θεωρητική συζήτηση, αλλά για ένα ενεργό πολιτικό αίτημα. Με αυτόν τον τρόπο, το ζήτημα μεταφέρθηκε από το επίπεδο της δημόσιας συζήτησης στο επίπεδο της διπλωματικής πίεσης προς τη Δανία και, εμμέσως, προς την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ. Τόνισε δε ότι δεν θα αρκεσθεί σε κάποιου είδους «εμπορική συμφωνία», καθώς όπως χαρακτηριστικά είπε κανείς δεν θα «πεθάνει» για να υπερασπισθεί ένα leasing. Ίσως πρόκειται για μια αναφορά στα διάφορα σενάρια για την «ενοικίαση» της Γροιλανδίας για 99 έτη που κυκλοφορούν τις τελευταίες ημέρες στα διεθνή μέσα.
Γιατί υπογράμμισε πώς δεν θα χρησιμοποιήσει βία
Ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε επανειλημμένα ότι δεν θα χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία. Αυτό λειτούργησε καθησυχαστικά σε ένα πρώτο επίπεδο, απομακρύνοντας σενάρια άμεσης στρατιωτικής κρίσης. Ωστόσο, στο πλαίσιο της πολιτικής Τραμπ, η άρνηση βίας δεν ισοδυναμεί με απουσία καταναγκασμού.
Αντιθέτως, παραπέμπει στη χρήση οικονομικών και πολιτικών εργαλείων πίεσης, όπως δασμοί, εμπορικά μέτρα ή αναθεώρηση συμμαχικών ισορροπιών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι όπως ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχθηκε, το ενδεχόμενο της χρήσης βίας στη Γροιλανδία προκάλεσε πτώση στα αμερικανικά χρηματιστήρια. Αμέσως μετά τις διαβεβαιώσεις του τα χρηματιστήρια στις ΗΠΑ γνώρισαν σημαντική άνοδο.
Πώς πρέπει να διαβαστεί η φράση «θα το θυμόμαστε»
Η πιο συζητημένη αποστροφή της ομιλίας ήταν η έμμεση προειδοποίηση ότι «μπορείτε να πείτε ναι και θα είμαστε ευγνώμονες ή να πείτε όχι και θα το θυμόμαστε». Πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα της συναλλακτικής λογικής του Τραμπ στις διεθνείς σχέσεις. Η φράση δεν συνιστά άμεση απειλή, αλλά υποδηλώνει ότι μια άρνηση θα έχει συνέπειες, πιθανόν σε άλλα πεδία συνεργασίας, εμπορίου ή ασφάλειας.
Άλλωστε ο ίδιος ο Τραμπ αναφέρθηκε συνεχώς στους δασμούς που επιβάλλει όχι ως ένα καθαρά «οικονομικό» μέτρο αλλά ένα εργαλείο άσκησης πολιτικής.
Γιατί είπε ότι μόνο οι ΗΠΑ μπορούν να «ασφαλίσουν» τη Γροιλανδία
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι καμία χώρα ή ομάδα χωρών δεν είναι σε θέση να διασφαλίσει τη Γροιλανδία πέρα από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το επιχείρημα βασίστηκε στη γεωγραφική θέση του νησιού στον Αρκτικό κύκλο, ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα, αλλά και στην επιστροφή των πυραυλικών και πυρηνικών απειλών.
Στο αφήγημά του Ντόναλντ Τραμπ η Γροιλανδία εμφανίστηκε ως κομβικό σημείο της παγκόσμιας αποτροπής, με καθοριστικό ρόλο την αμερικανική στρατιωτική παρουσία και ειδικά την χρήση της ως βάση του περίφημου «Χρυσού Θόλου» αντιπυραυλικών συστημάτων που θέλει να χτίσει.
Επί της ουσίας ο Ντόναλντ Τραμπ, υπονόησε ότι αυτός που θα αναλάβει να υπερασπισθεί την Γροιλανδία θα βρεθεί απέναντι σε αυτές τις δυνάμεις.
Η αναφορά στην Δανία και τον Β΄ΠΠ
Ο Τραμπ αναφέρθηκε και στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ υπερασπίστηκαν τη Γροιλανδία και στη συνέχεια «την έδωσαν πίσω» στη Δανία. Λίγο πριν έιχε φροντίσει να αναφερθεί δηκτικά στην παράδοση των Δανών στην Γερμανία μέσα σε λίγες μόλις ώρες. Έξι για την ακρίβεια. Χάνοντας κάτι λιγότερο από 20 στρατιώτες (υπάρχουν αναφορές για 16 και 19), ενώ σύμφωνα με έναν «αστικό μύθο» που όμως δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται από ιστορικά στοιχεία, υπήρξαν μόλις δύο γερμανοί νεκροί κατά την διάρκεια ενός τροχαίου δυστυχήματος.
Αν και αυτή η αφήγηση απλουστεύει την ιστορική πραγματικότητα –καθώς οι ΗΠΑ δεν είχαν ποτέ επίσημη κυριαρχία επί του νησιού αν και βάσισαν εκεί σημαντικό μέρος των δυνάμεων που αντιμετώπισαν την γερμανική προσπάθεια ναυτικού αποκλεισμού της Βρετανίας - λειτουργεί πολιτικά ως εργαλείο νομιμοποίησης της αμερικανικής αξίωσης.
Ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύει την αδυναμία Ευρωπαϊκών χωρών όπως η Δανία να υπερασπισθούν τον ίδιο τους τον εαυτό - δίχως αμερικάνικη βοήθεια - πολλώ δε περισσότερο μια περιοχή όπως την Γροιλανδία.
Δεν είναι οι σπάνιες γαίες αλλά η γεωστρατηγική θέση
Ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι το ενδιαφέρον των ΗΠΑ δεν σχετίζεται με σπάνιες γαίες ή φυσικούς πόρους. Για να το ενισχύσει δε τόνισε ότι οι ΗΠΑ έχουν πλήθος σπανίων γαιών στις οποίες έχουν πρόσβαση δίχως να χρειαστεί να σκάψουν σε τόνους πάγου. Ενώ οι αναφορές για την κλιματική αλλαγή που θα μπορούσε να κάνει αξιοποιήσιμα τα ορυκτά μεταλλεύματα στις επόμενες δεκαετίες έχουν πληθύνει στον διεθνή τύπο, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να αποκρούσει αυτό το αφήγημα.
Η επιλογή αυτή είχε στόχο να αποκρούσεις τις κατηγορίες κατά των ΗΠΑ πως λειτουργούν ως «οικονομικό αρπακτικό» και να παρουσιάσουν το αμερικάνικο αίτημα ως καθαρά στρατηγικό και αμυντικό. Με αυτόν τον τρόπο, η αμερικανική θέση διαφοροποιήθηκε από αντίστοιχες πρακτικές άλλων μεγάλων δυνάμεων στο παρελθόν, αλλά και τις τακτικές που χρησιμοποιούνται σήμερα από δυνάμεις όπως η Κίνα στην Αφρική.
Η Γροιλανδία ως «τεστ αμοιβαιότητας»
Όταν ο Τραμπ είπε ότι η απόκτηση της Γροιλανδίας είναι «ένα πολύ μικρό αίτημα σε σχέση με όσα έχουμε δώσει», επανέφερε τον πυρήνα της κριτικής του προς το ΝΑΤΟ. Ότι δηλαδή οι χώρες που ανήκουν σε αυτό, επί δεκαετίες εκμεταλλεύθηκαν τις ΗΠΑ και την στρατιωτική ομπρέλα που αυτές τους παρείχαν για έχουν οικονομική ανάπτυξη. Πρόκειται για βέλη τα οποία και στο παρελθόν έχει εκτοξεύσει ο Ντόναλντ Τραμπ κατά χωρών όπως η Γερμανία.
Στο αφήγημά του, οι ΗΠΑ σηκώνουν δυσανάλογο βάρος για τη συλλογική ασφάλεια και η Γροιλανδία λειτουργεί ως τεστ αμοιβαιότητας για τους συμμάχους. Η αποδοχή του αιτήματος θα σήμαινε ευθυγράμμιση με τις αμερικανικές προτεραιότητες ενώ αντιθέτως η άρνηση του, πολιτική τριβή.
«Αιχμάλωτοι της Γεωγραφίας»
Ένα από τα πιο επιδραστικά βιβλία γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής τα τελευταία χρόνια είναι το «Αιχμάλωτοι της Γεωγραφίας» του Tim Marshall. Στο βιβλίο αυτό, ο κόσμος και οι εξελίξεις επεξηγούνται σε μεγάλο βαθμό, διά της ανάλυσης του πώς είναι η γεωγραφία που διαμορφώνει τον κόσμο. Από τις συγχρονες συγκρούσεις έως τους διεθνείς οργανισμούς και τις συνεργασίες.
Ο Τραμπ, με την εμμονή του για το θέμα της Γροιλανδίας δείχνει να μπαίνει σε αυτή ακριβώς τη λογική. Η Γροιλανδία, που παρουσιάζεται από τον ίδιο ως ένα νησί από πάγο, αποκτά κεντρικό ρόλο σε έναν κόσμο όπου η ισχύς, η γεωγραφία και η ασφάλεια προηγούνται των θεσμών και της πολυμέρειας.
Γι’ αυτό και οι δηλώσεις προκάλεσαν τόσο έντονες αντιδράσεις: όχι επειδή ήταν απλώς προκλητικές, αλλά επειδή διατύπωσαν ανοιχτά μια πραγματικότητα που διαμορφώνεται εδώ και χρόνια στο διεθνές σύστημα.
Πώς αντιδρούν τα διεθνή ΜΜΕ
Τα διεθνή ΜΜΕ αντιμετωπίζουν την ομιλία με έντονη κριτική και ανησυχία, εστιάζοντας κυρίως στην επιθετική στάση του για τη Γροιλανδία, τις απειλές δασμών και την αμφισβήτηση του NATO.
Το CNN, το Reuters και το NBC την περιγράφουν ως «σκληρή» και «μαχητική», με κάποια ανακούφιση να προέρχεται μόνο από την άρνηση βίας, αλλά και να προβάλλουν φόβο για «ρήξη» στις διατλαντικές σχέσεις. To CNN πάντως αναγιγνώσει πίσω από τις γραμμές και μια αγωνία, που προερχεται από το γεγονός ότι η Ρωσία «κερδίζει» τον «αρκτικό αγώνα»
Το TIME και το Guardian μιλούν για ένα ανταγωνιστικό ύφος ύφος, με απειλές που θυμίζουν «νόμο του ισχυροτέρου» που προκάλεσαν σοκ στο ακροατήριο. Το Al Jazeera επισημαίνει την απογοήτευση Ευρωπαίων για έλλειψη «γεφυρών», ενώ οι New York Times βλέπει «αψήφιστη» ταπείνωση συμμάχων.