Politico: Ο καβγάς για το τηλεφώνημα στον Πούτιν που συγκλόνισε την Ευρώπη

Snapshot

• Η τηλεφωνική επικοινωνία των ηγετών Φινλανδίας και Νορβηγίας με τον Πούτιν πυροδότησε έντονες διαιρέσεις στην Ευρώπη για την αντιμετώπιση της ρωσικής επιθετικότητας στην Ουκρανία.
• Η Ιταλίδα πρωθυπουργός και η επικεφαλής ευρωπαϊκής διπλωματίας ζήτησαν ενιαία ευρωπαϊκή φωνή στο ουκρανικό, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι η επικοινωνία με τον Πούτιν είναι αναγκαία για την ειρήνη.
• Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαφωνούν για το ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου και αν πρέπει να εμπιστεύονται τις ΗΠΑ σε αυτό το ζήτημα.
• Οι σκανδιναβικές χώρες κλήθηκαν σε έντονες αντιδράσεις λόγω έλλειψης συντονισμού πριν το τηλεφώνημα στον Πούτιν, με επικριτικές δηλώσεις από Δανία, Σουηδία και χώρες της Βαλτικής.
• Ο Στόρε και ο Στουμπ υποστήριξαν ότι δεν ζήτησαν άδεια πριν την κίνηση τους και είχαν ενημερώσει τον Ζελένσκι, ενώ ο Πούτιν χαρακτήρισε τη συνομιλία ως σωστή ενέργεια.

Snapshot powered by AI

Βαθύ είναι το ρήγμα εντός της Ευρώπης για την αντιμετώπιση της ρωσικής επιθετικότητας και του ουκρανικού πολέμου. Αρχικά οι Ευρωπαίοι συγκρούστηκαν με την απόφαση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα να δημιουργήσει έναν δίαυλο επικοινωνίας με το Κρεμλίνο.

Τώρα το τηλεφώνημα των ηγετών της Φινλανδίας και Νορβηγίας στον Βλαντίμιρ Πούτιν έριξε και πάλι λάδι στη φωτιά. Την περασμένη εβδομάδα εβδομάδα η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας ζήτησαν η Ευρώπη να μιλά με μία φωνή στο ουκρανικό.

Πώς ξεκίνησε ο καβγάς

Ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στόρε τηλεφώνησαν στον Ρώσο ηγέτη στις 27 Οκτωβρίου. Ήλπιζαν ότι μια τόσο δραματική και άμεση παρέμβαση απέναντι στον Πούτιν θα αναδείκνυε την ευρωπαϊκή αποφασιστικότητα.

Αντ’ αυτού, η συνομιλία προκάλεσε τη μεγαλύτερη ρήξη μεταξύ των σκανδιναβικών συμμάχων από το 2022, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία. Παράλληλα ήρθαν στο φως οι διαιρέσεις εντός της Ευρώπης σχετικά με τον τρόπο που πρέπει να αντιμετωπιστεί η Ρωσία, καθώς ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου. Οι Ρώσοι και Ουκρανοί διαπραγματευτές προετοιμάζονται για συνομιλίες με τους απεσταλμένους του Ντόναλντ Τραμπ στο Αμπού Ντάμπι αυτή την εβδομάδα χωρίς τους Ευρωπαίους ηγέτες.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαφωνούν ως προς το ποιος θα πρέπει να εκπροσωπήσει την Ευρώπη σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις και παραμένουν διχασμένες σε ένα κομβικό ζήτημα: την αντιμετώπιση του Κρεμλίνου. Μία μερίδα ευρωπαίων πολιτικών που θεωρούν ότι η επικοινωνία με τον Πούτιν θα οδηγήσει στην επίτευξη ειρήνης. Άλλοι πολιτικοί που δεν εμπιστεύονται καθόλου τον Ρώσο πρόεδρο κρίνουν ότι επαφές απλώς επιβραβεύουν τη ρωσική επιθετικότητα και θυμούνται ότι η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 δεν εμπόδισε τον Πούτιν να ξεκινήσει πόλεμο στην Ουκρανία.

Πίσω από την ανησυχία της Ευρώπης κρύβεται και ένα ακόμη δίλημμα που αφορά στις ευρωατλαντικές σχέσεις. Μπορεί να εμπιστευτεί κανείς τις ΗΠΑ ότι θα διαπραγματευτούν μια δίκαιη συμφωνία για την Ευρώπη και, πάνω απ’ όλα, για την Ουκρανία;

Οι ηγέτες της ΕΕ θα ασχοληθούν με αυτά τα ζητήματα σε μια άτυπη σύνοδο κορυφής στο Δουβλίνο αυτή την εβδομάδα. Λίγοι από τους εμπλεκόμενους αναμένουν ότι θα καταλήξουν σε συμφωνία.Οι εξηγήσεις

Σε συνέντευξή του στο αμερικανικό περιοδικό Politico στο Όσλο, ο Στόρε εξήγησε γιατί αυτός και ο Στουμπ αποφάσισαν να καλέσουν έναν ηγέτη που διεξάγει υβριδικό πόλεμο κατά της Ευρώπης και σκοτώνει Ουκρανούς αμάχους με καθημερινές επιθέσεις με drones και πυραύλους. «Συνεργαζόμαστε στενά με τους Ευρωπαίους εταίρους μας για τη στήριξη της Ουκρανίας, αλλά η μόνη φωνή που φτάνει στη Μόσχα προέρχεται από την Ουάσινγκτον», δήλωσε ο Στόρε. «Και ξέρετε, έχουμε καλές και ανοιχτές σχέσεις με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές, με την αμερικανική κυβέρνηση, αλλά αυτός ο [πόλεμος] συμβαίνει στην Ευρώπη. Και το να ζούμε μήνα με τον μήνα, πιστεύοντας ότι αυτός ο πόλεμος θα τελειώσει επειδή η Ευρώπη δεν μιλάει στη Μόσχα, νομίζω ότι είναι μια ψευδαίσθηση».

Άλλες χώρες που μοιράζονται σύνορα και ιστορία με τη Ρωσία του Πούτιν διαφωνούν έντονα. «Η Ευρώπη δεν πρέπει να βρίσκεται στη θέση του μεσολαβητή», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ στο Politico. «Δεν πρέπει να αναλάβετε το ρόλο του να προσπαθείτε να ευχαριστήσετε τον δικτάτορα», τόνισε.

Η αρνητική έκπληξη από τον Γουίτκοφ

Η Ευρώπη αγωνίζεται να διατηρήσει την επιρροή της στο ουκρανικό από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο. Οι παρεμβάσεις του Τραμπ κατέστρεψαν τη διατλαντική συναίνεση που είχε οικοδομηθεί υπό τον προκάτοχό του, Τζο Μπάιντεν, προσφέροντας στον Πούτιν την προοπτική μιας ευνοϊκής εκεχειρίας και της επανόδου του στη θέση συνομιλητή της Δύσης.

Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν φέτος διέκοψε αυτή τη δυναμική υπέρ του Πούτιν. Ωστόσο ο Τραμπ επανήλθε στο θέμα της Ουκρανίας τον Οκτώβριο, επικρίνοντας τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι για το ότι συνέχιζε να επιτίθεται στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές, ενώ δήλωνε ότι η πλευρά του Πούτιν είχε «καλή συμπεριφορά».

Φοβούμενοι ότι οι διαπραγματεύσεις οδεύουν προς την κατάρρευση, ο Στουμπ και ο Στόρε παρενέβησαν. Ο Στόρε φιλοξένησε τον Ζελένσκι και τον απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, στο Όσλο, σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει τις σχέσεις. Ο Στουμπ, ο οποίος επίσης παρευρέθηκε, δήλωσε ότι η συνάντηση της 20ηhς Οκτωβρίου είχε επαναφέρει την ειρηνευτική διαδικασία «σε τροχιά».

Ωστόσο, 24 ώρες αργότερα, ο Γουίτκοφ εξέπληξε εκ νέου τους Ευρωπαίους ηγέτες, συναντώντας τον Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη και εκθειάζοντάς τον ως «ανθρωπιστή». Οι Στουμπ και Στόρε συμβουλεύτηκαν τον Ζελένσκι και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν μπορούσαν να αφήσουν τον Τραμπ, τον Γουίτκοφ και τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρετ Κούσνερ, να είναι οι μόνες δυτικές προσωπικότητες που συνομιλούσαν απευθείας με τον Πούτιν.

Εκνευρισμός στις χώρες της Βαλτικής

Όταν το γραφείο του Στουμπ ανακοίνωσε ότι είχε πραγματοποιηθεί η αιφνιδιαστική τηλεφωνική επικοινωνία, η διπλωματική αντίδραση ξεδιπλώθηκε σε πραγματικό χρόνο μπροστά στις κάμερες. Κατά σύμπτωση, οι ηγέτες της Δανίας και της Σουηδίας, μεταξύ άλλων, είχαν ήδη συγκεντρωθεί στο Ελσίνκι για μια συνεδρίαση του Σκανδιναβικού Συμβουλίου.

Όταν τους πλησίασαν τα τηλεοπτικά συνεργεία δεν έκαναν ιδιαίτερη προσπάθεια να κρύψουν την ενόχλησή τους.«Είμαι πολύ επιφυλακτική όσον αφορά αυτή την πρωτοβουλία της Νορβηγίας και της Φινλανδίας», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρέντερικσεν, στα ΜΜΕ. «Πιστεύω ότι πρέπει να διατηρήσουμε την ενότητα της Ευρώπης αντί να προχωρήσουμε μόνοι μας». Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, δήλωσε ότι η ειρήνη πρέπει να επιτευχθεί μέσω της «δύναμης» και όχι της «κατευναστικής πολιτικής».

Η Λιθουανία επέκρινε επίσης το τηλεφώνημα. Σε ιδιωτικές συζητήσεις, ορισμένοι διπλωμάτες ήταν ακόμη πιο αυστηροί. «Υπάρχουν πάρα πολλοί άνδρες μέσης ηλικίας που θέλουν να μείνουν στην ιστορία ως αυτοί που έλυσαν αυτόν τον πόλεμο», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ. Και συνέχισε: «Ο Πούτιν κερδίζει όταν ανοίγει έναν πιο ομαλοποιημένο διάλογο με τον υπόλοιπο κόσμο και συνεχίζει να βομβαρδίζει και να σκοτώνει αθώους ανθρώπους στην Ουκρανία».

Τα παράπονά τους δεν αφορούσαν απλώς την απόφαση να έρθουν σε επαφή με τον Πούτιν, αλλά το γεγονός ότι ο Στουμπ και ο Στόρε δεν είχαν συντονιστεί κατάλληλα με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους πριν τηλεφωνήσουν στο Κρεμλίνο. Η Φρέντρικσνε υποστήριξε ότι οι Φινλανδοί και Νορβηγοί ομόλογοί της δεν είχαν συντονίσει το τηλεφώνημα με «εμάς τους υπόλοιπους».

Αντίθετα αξιωματούχοι που γνωρίζουν τις προετοιμασίες για τη συνομιλία επιμένουν ότι η Μέττε Φρέντερικσεν και άλλοι ηγέτες, συμπεριλαμβανομένων των ηγεσιών της Γαλλίας, της Γερμανίας και των ΗΠΑ, είχαν ενημερωθεί για τη συνομιλία πριν πραγματοποιηθεί.

Στόρε: «Δεν ζητήσαμε άδεια»

Ο Στόρε αναμένεται να πυροδοτηθεί και νέο γύρο αντιπαράθεσης με όσα υποστήριξε στο Politico. Επέμεινε ότι εκείνος και ο Στουμπ δεν ζήτησαν την άδεια κανενός. «Έχει δίκιο (σ.σ. η Φρέντρικσεν) γιατί δεν ζήτησα, δεν ζητήσαμε άδεια. Συμβουλευόμαστε ο ένας τον άλλον στην οικογένεια των σκανδιναβικών χωρών, αλλά δεν είναι ένας μηχανισμός που, ξέρετε, απαιτεί την έγκριση όλων των σκανδιναβικών χωρών ή των 27 ευρωπαϊκών κρατών ή και περισσότερων», είπε ο Στόρε.

Ιδιωτικά, ορισμένοι αξιωματούχοι πιστεύουν ότι ο Στόρε επιδείνωσε την κατάσταση αμέσως μετά, όταν επισήμανε ότι η ΕΕ ήταν διχασμένη ως προς τη Ρωσία από την αρχή του πολέμου. «Είναι αλήθεια απλά δεν είναι δική του δουλειά να το πει. Η Νορβηγία δεν ανήκει στην ΕΕ», δήλωσε ένας αξιωματούχος. Οι Στουμπ και Στόρε δηλώνουν ότι ποτέ δεν επεδίωξαν να μιλήσουν εκ μέρους κανενός άλλου εκτός από τις χώρες που ηγούνται, οι οποίες συνορεύουν με τη Ρωσία.

Συζήτησαν εκτενώς με τον Ζελένσκι πριν από την τηλεφωνική συνομιλία, προκειμένου να συμφωνήσουν τι θα πουν στον Πούτιν, και στη συνέχεια τον ενημέρωσαν ξανά μετά το πέρας της. Είχαν ελπίδα ότι η πρωτοβουλία τους θα ενίσχυε τον Ζελένσκι. Αντίθετα, η αντίδραση ήταν τόσο έντονη που ο Ουκρανός ηγέτης αναγκάστηκε να παρέμβει για να τους υπερασπιστεί. «Μας βοηθούν πραγματικά», είπε ο Ζελένσκι.

Οι δύο ηγέτες των σκανδιναβικών χωρών κέρδισαν επίσης την υποστήριξη της Μόσχας. «Πιστεύω ότι ήταν το σωστό. Στο κάτω-κάτω, υπάρχουν ορισμένοι στην Ευρώπη που δεν θέλουν να επιφέρουν στρατηγική ήττα στη Ρωσία… αλλά επιδιώκουν να καθιερώσουν κάποιου είδους εποικοδομητικό διάλογο», είπε ο Πούτιν.

Οι δηλώσεις του Πούτιν δεν φαίνεται να κατευνάζουν τις παρατεταμένες εντάσεις μεταξύ των σκανδιναβικών χωρών. Σύμφωνα με αξιωματούχο, ενδέχεται να υπάρξει κάποιο μόνιμο «οικογενειακό τραύμα» για τους ηγέτες της περιοχής που δεν συμπεριλήφθηκαν στο πρόγραμμα τηλεφωνικών κλήσεων του Πούτιν.

Παρά την αγωνία που επικρατεί στο Βορρά, το επεισόδιο αυτό έφερε επίσης στο φως μια πιο σκληρή αλήθεια για την Ουκρανία και τους υποστηρικτές της. Παρά την ήττα του Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο, ο Αμερικανός πρόεδρος, εξακολουθεί να καθορίζει τον ρυθμό των διαπραγματεύσεων. Η Ευρώπη, εν τω μεταξύ, δεν έχει δική της φωνή μέσα στην αίθουσα των διαπραγματεύσεων.