Nvidia - Έρωτας και κατάσκοποι: Πώς οι πράκτορες χρησιμοποιούν τις «παγίδες του μελιού»
Οι «παγίδες μελιού» ή «παγίδες αποπλάνησης» είναι η εκμετάλλευση μιας ερωτικής ή σεξουαλικής σχέσης για την απόσπαση πληροφοριών ή τον εκβιασμό κάποιου
Snapshot
- Οι «παγίδες μελιού» είναι μέθοδος κατασκοπείας που χρησιμοποιεί ερωτικές σχέσεις για απόσπαση πληροφοριών ή εκβιασμό.
- Ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, παραιτήθηκε μετά αποκαλύψεις για εξωσυζυγική σχέση με γυναίκα που φέρεται να συνεργάζεται με τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών.
- Οι ερωτικές παγίδες παραμένουν διαδεδομένη τακτική κατασκοπείας, ιδιαίτερα από Κινέζους και Ρώσους πράκτορες, με στόχο πρόσωπα σε κρίσιμες θέσεις.
- Η υπόθεση της Nvidia έχει σοβαρές γεωπολιτικές προεκτάσεις, εντείνοντας την αμοιβαία δυσπιστία μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
- Η προστασία από τέτοιες επιχειρήσεις απαιτεί διαρκή επαγρύπνηση, καθώς κανείς δεν είναι απολύτως ασφαλής από στοχοποίηση μέσω προσωπικών σχέσεων.
Στο άκουσμα της φράσης «παγίδα αποπλάνησης», ίσως το μυαλό πηγαίνει σε μια σκηνή από ταινία του Τζέιμς Μποντ: μια όμορφη, μυστηριώδη γυναίκα που χρησιμοποιεί τη γοητεία της για να πλησιάσει έναν ανυποψίαστο στόχο, προσποιούμενη ερωτικό ενδιαφέρον, ενώ αποσπά πολύτιμες πληροφορίες.
Ωστόσο, το τέχνασμα αυτό δεν αποτελεί απλώς ένα συνηθισμένο μοτίβο των κατασκοπευτικών θρίλερ. Έχει μακρά ιστορία και εξακολουθεί να χρησιμοποιείται από κατασκόπους σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι συνέπειες για τις εταιρείες και τα πρόσωπα που παγιδεύονται μπορεί να είναι τεράστιες, σύμφωνα με δημοσίευμα του διεθνούς δημοσιογραφικού δικτύου CNN.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, ενδέχεται μόλις να το διαπίστωσε με οδυνηρό τρόπο. Παραιτήθηκε την Πέμπτη, έπειτα από μία εβδομάδα αναταραχής στη μεγαλύτερη εταιρεία κατασκευής τσιπ τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο. Αφορμή στάθηκαν αρχικά δημοσιεύματα ότι διατηρούσε εξωσυζυγική σχέση με γυναίκα η οποία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις Αμερικανών αξιωματούχων, διαβίβαζε πληροφορίες στην κινεζική κυβέρνηση.
Πολλές λεπτομέρειες παραμένουν αδιευκρίνιστες, όπως το πώς και πότε μπορεί να στρατολογήθηκε η Άλις Χουάνγκ από τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών, καθώς και ποιες πληροφορίες διέρρευσαν, εάν πράγματι υπήρξε διαρροή. Το Πεκίνο έχει χαρακτηρίσει τις κατηγορίες περί κατασκοπείας υπέρ της Κίνας «αβάσιμες εικασίες».
Η υπόθεση, όμως, έχει σοβαρές προεκτάσεις πέρα από τη Nvidia και τον Τζένσεν Χουάνγκ, κυρίως για τις σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας, των δύο μεγάλων ανταγωνιστών στην κούρσα κυριαρχίας στην τεχνητή νοημοσύνη.
«Είναι εντυπωσιακή η έλλειψη ορθής κρίσης από τον διευθύνοντα σύμβουλο μιας από τις σημαντικότερες εταιρείες στον κόσμο, όταν συνάπτει εξωσυζυγική σχέση με κάποια που φέρεται να είναι πράκτορας του Κομμουνιστικού Κόμματος», δήλωσε ο Άιζακ Στόουν Φις, ιδρυτής της εταιρείας επιχειρηματικών πληροφοριών Strategy Risks.
«Ίσως να μη μοιράστηκε ποτέ μαζί της καμία σημαντική πληροφορία. Όμως η ίδια η ύπαρξη αυτής της σχέσης αποτελεί πρόβλημα».
Αρκετά προβεβλημένα πρόσωπα έχουν πέσει στο παρελθόν θύματα επιχειρήσεων κατασκοπείας με «ερωτικές παγίδες» ή «παγίδες μελιού». Πρόκειται για «ένα από τα παλαιότερα τεχνάσματα» της κατασκοπείας, το οποίο παραμένει «εξαιρετικά διαδεδομένο», ιδίως μεταξύ Κινέζων και Ρώσων πρακτόρων, σύμφωνα με τον Στόουν Φις.
Πώς στήνεται μια ερωτική παγίδα
Οι υπηρεσίες πληροφοριών κάθε χώρας στοχοποιούν πρόσωπα που ενδέχεται να έχουν πρόσβαση σε σημαντικές πληροφορίες, δήλωσε ο Τζον Σάιφερ, πρώην αξιωματικός της CIA με θητεία στην Ασία και στην Ευρώπη, ο οποίος σήμερα είναι ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Πληροφοριών, Πολιτικής και Διεθνούς Ασφάλειας Michael V. Hayden.
Ωστόσο, οι αυταρχικές κυβερνήσεις έχουν συχνά μεγαλύτερη δυνατότητα να εξωθούν πράκτορες σε απαιτητικές αποστολές που περιλαμβάνουν σεξουαλικές και ερωτικές σχέσεις.
«Οι Κινέζοι, οι Ρώσοι και άλλοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν πολύ περισσότερη χειραγώγηση και πίεση για να στρατολογήσουν έναν κατάσκοπο», εξήγησε ο Σάιφερ. «Μπορούν να πουν: "Άκου, δεν θα σε αφήσουμε να επιστρέψεις στην πατρίδα σου ή δεν θα μπορέσεις να δεις την οικογένειά σου, εκτός αν συνεργαστείς μαζί μας”».
Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να στηθεί μια ερωτική παγίδα.
Μια μέθοδος είναι να παρασυρθεί ο στόχος σε μια κατάσταση που τον εκθέτει και στη συνέχεια να εκβιαστεί ή να απειληθεί. Για παράδειγμα, εάν επισκεφθεί οίκο ανοχής ή συνευρεθεί με άτομο που παρέχει σεξουαλικές υπηρεσίες, μια υπηρεσία πληροφοριών μπορεί τότε «να παρέμβει και να πει:
«Μπορούμε να σε συλλάβουμε ή μπορείς να μας βοηθήσεις», ανέφερε ο Πίτερ Μάτις, πρόεδρος του Jamestown Foundation, μιας δεξαμενής σκέψης για την αμυντική πολιτική με έδρα την Ουάσιγκτον.
Ένας άλλος τρόπος, που παρουσιάζεται συχνότερα στον κινηματογράφο και στα μέσα ενημέρωσης, αλλά είναι λιγότερο συνηθισμένος στην πραγματικότητα, είναι ένας εκπαιδευμένος ξένος πράκτορας να προσεγγίσει απευθείας τον στόχο, έχοντας εξαρχής σκοπό να τον αποπλανήσει και να τον εκμεταλλευτεί, σύμφωνα με τον Σάιφερ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η περίπτωση πράκτορα της Μοσάντ η οποία, παριστάνοντας την Αμερικανίδα τουρίστρια «Σίντι», αποπλάνησε και στη συνέχεια απήγαγε τον πρώην τεχνικό πυρηνικών εγκαταστάσεων Μορντεχάι Βανούνου. Ο Βανούνου είχε προκαλέσει σάλο αποκαλύπτοντας στον βρετανικό Τύπο μυστικά του πυρηνικού προγράμματος του Ισραήλ, το οποίο η χώρα εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει επισήμως.
Το πιθανότερο σενάριο, ωστόσο, είναι διαφορετικό:
ένας άνδρας ή μια γυναίκα αναπτύσσει φυσικά μια σχέση με κάποιον που ενδιαφέρει μια υπηρεσία πληροφοριών. Η υπηρεσία πληροφορείται τη σχέση και στη συνέχεια στρατολογεί το πρόσωπο αυτό, είτε προσφέροντάς του ανταλλάγματα είτε εξαναγκάζοντάς το, προκειμένου να συλλέγει πληροφορίες από τον στόχο.
Κρυφοί εραστές και ανύπαρκτοι απόγονοι
Οι τακτικές αυτές έχουν βαθιές ιστορικές ρίζες. Είναι γνωστό ότι, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Ανατολική Γερμανία εκπαίδευε εμφανίσιμους και γοητευτικούς άνδρες για να γίνουν «κατάσκοποι Ρωμαίοι».
Οι Ρώσοι το έκαναν «διαρκώς» εκείνη την περίοδο, στέλνοντας άνδρες και γυναίκες πράκτορες να χτυπούν τις πόρτες των δωματίων δυτικών διπλωματών ή δημοσιογράφων σε ξενοδοχεία, σύμφωνα με τον Σάιφερ.
Σε μια ιδιαίτερα σκανδαλώδη υπόθεση, που εκτυλίχθηκε από τη δεκαετία του 1960 έως τη δεκαετία του 1980, ένας άνδρας τραγουδιστής της Όπερας του Πεκίνου έπεισε τον Γάλλο διπλωμάτη Μπερνάρ Μπουρσικό, ο οποίος υπηρετούσε στην κινεζική πρωτεύουσα, ότι ήταν γυναίκα. Ακολούθησε μια κρυφή ερωτική σχέση.
Ο τραγουδιστής, Σι Πέι Που, κατάφερε να συντηρήσει την εξαπάτηση επί σχεδόν δύο δεκαετίες, ισχυριζόμενος ακόμη και ότι είχε γεννήσει τον γιο του Μπουρσικό. Στην πραγματικότητα, το μικρό αγόρι ανήκε στην κινεζική μειονότητα των Ουιγούρων και είχε πωληθεί από την πάμφτωχη μητέρα του, σύμφωνα με παλαιότερα δημοσιεύματα των New York Times.
Κάποια στιγμή, οι κινεζικές μυστικές υπηρεσίες προσέγγισαν τον Μπουρσικό, λέγοντάς του ότι θα μπορούσε να συνεχίσει να βλέπει τον Σι μόνο εάν τους παρείχε πληροφορίες από τη γαλλική πρεσβεία.
Φοβούμενος για την ασφάλεια του Σι, ο Μπουρσικό συμμορφώθηκε. Επί χρόνια παρέδιδε έγγραφα, ώσπου κατάφερε τελικά να φέρει τον Σι και το αγόρι στη Γαλλία. Εκεί, οι δύο εραστές συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν και τελικά έλαβαν χάρη. Αποκαλύφθηκε επίσης ότι ο Σι ήταν άνδρας, γεγονός που καταρράκωσε τον Μπουρσικό.
Μια άλλη γνωστή υπόθεση, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, αφορούσε την Κινεζοαμερικανίδα Κατρίνα Λέουνγκ, την οποία το FBI πλήρωνε αδρά για να κατασκοπεύει την Κίνα.
Στην πραγματικότητα, ήταν διπλή πράκτορας που διοχέτευε διαβαθμισμένες πληροφορίες στο Πεκίνο, ενώ παράλληλα διατηρούσε ερωτικές σχέσεις με δύο πράκτορες του FBI, μεταξύ των οποίων και ο επί χρόνια χειριστής της. Η ίδια και ο χειριστής της συνελήφθησαν το 2003. Στο πλαίσιο συμφωνίας με τις εισαγγελικές αρχές, παρέμεινε στη φυλακή το πολύ τρεις μήνες.
Οι Κινέζοι κατάσκοποι «στοχοποιούν τους πάντες», δήλωσε ο Σάιφερ.
«Στοχοποιούν Αυστραλούς. Στοχοποιούν Βιετναμέζους. Στοχοποιούν Σιγκαπουριανούς… Ό,τι ορίζει το Κομμουνιστικό Κόμμα ως αντικείμενο ενδιαφέροντος, θα βρουν τρόπους να το προσεγγίσουν».
Ο Στόουν Φις συμφώνησε, εκτιμώντας ότι παρόμοιες τακτικές πιθανότατα χρησιμοποιούνται εναντίον ιαπωνικών, κορεατικών και ευρωπαϊκών στόχων. Πρόσθεσε ότι ακόμη και κινεζικές εταιρείες χρησιμοποιούν ερωτικές παγίδες εναντίον εγχώριων ανταγωνιστών τους στο πλαίσιο εταιρικής κατασκοπείας.
Η Κίνα, από την πλευρά της, έχει προειδοποιήσει τους πολίτες της να προσέχουν ώστε να μη γίνουν θύματα τέτοιων επιχειρήσεων. Το υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας ανέφερε το 2024 ότι είχε εντοπίσει περιπτώσεις «ξένης κατασκοπείας που χρησιμοποιεί τις διαδικτυακές ερωτικές σχέσεις και γνωριμίες ως σημείο εισόδου».
«Αποκρύπτοντας επιμελώς την ταυτότητά τους, σκηνοθετώντας φαινομενικά "μοιραίες συναντήσεις" και στήνοντας παγίδες αποπλάνησης, επιδιώκουν να προσεταιριστούν και να στρατολογήσουν πρόσωπα εντός της Κίνας, να κλέψουν κρατικά μυστικά και να θέσουν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια της χώρας», προειδοποιούσε το υπουργείο.
Τι διακυβεύεται στην υπόθεση της Nvidia;
Ο Σάιφερ εκτιμά ότι οι ερωτικές παγίδες πετυχαίνουν μόλις στο 10% περίπου των περιπτώσεων. Ωστόσο, «στον κόσμο της κατασκοπείας αρκεί να προσεγγίσεις μερικά πρόσωπα σε καίριες θέσεις», όπως είπε. Ακόμη και μία επιτυχημένη παγίδα ανάμεσα σε πολλές απόπειρες θα μπορούσε να θεωρηθεί μεγάλη επιτυχία, εφόσον ο στόχος είχε πρόσβαση σε σημαντικά μυστικά.
Στο σημερινό γεωπολιτικό και τεχνολογικό περιβάλλον, άλλωστε, υπάρχουν πολλά μυστικά που μπορούν να κλαπούν.
«Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αναγνωριστεί ως μία από τις βασικές τεχνολογίες που είναι καθοριστικές για όλα τα υπόλοιπα. Υποστηρίζει τη μεταποίηση και τις επιστημονικές ανακαλύψεις, επιτρέπει τον κοινωνικό έλεγχο και τη στρατιωτική στοχοποίηση», δήλωσε ο Μάτις.
«Αν εξετάσετε ολόκληρο τον κλάδο, θα διαπιστώσετε ότι οποιοδήποτε μέλος της ηγεσίας αυτών των εταιρειών, οποιοδήποτε ανώτατο διοικητικό στέλεχος, είναι πιθανό να αποτελεί στόχο υπηρεσιών πληροφοριών».
Οι ήδη τεταμένες σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα κινδύνου, καθώς οι συνέπειες της υπόθεσης Nvidia απειλούν να εντείνουν την αμοιβαία δυσπιστία, σύμφωνα με τον Στόουν Φις.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η φερόμενη στοχοποίηση του Τζένσεν Χουάνγκ αποτελεί ένα «ιδιαίτερα απροκάλυπτο παράδειγμα κατασκοπείας». Η Κίνα, από την άλλη, μπορεί να φοβάται ότι η Nvidia, ένας ισχυρός παράγοντας στον κόσμο της τεχνητής νοημοσύνης, θα μπορούσε να ενεργήσει ενάντια στα συμφέροντα του Πεκίνου.
Τελικά, όμως, όπως επισήμαναν τόσο ο Στόουν Φις όσο και ο Μάτις, όλοι είμαστε άνθρωποι. Όλοι έχουμε σχέσεις που θα μπορούσαν να γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης, είτε ερωτικές είτε φιλικές, επαγγελματικές ή άλλου είδους.
Ο μόνος απολύτως ασφαλής τρόπος να αποφύγει κανείς τη στοχοποίηση είναι να γίνει ερημίτης. Επομένως, το καλύτερο που μπορούν να κάνουν εταιρείες και ιδιώτες είναι να παραμένουν σε εγρήγορση. Ή, όπως το έθεσε ο Μάτις:
«Είσαι στόχος. Μην ενεργείς απερίσκεπτα. Και φρόντιζε να κάνεις ερωτήσεις».
