Βαδίζει η Γιάλτα στο λυκόφως; - Τι ανατέλλει στη Σενζέν - Η μάχη για τις σφαίρες επιρροής

Από τα Στενά του Ορμούζ και τα μέτωπα της Ουκρανίας έως την Ταϊβάν, η γαλλική εφημερίδα Le Monde σκιαγραφεί τα όρια και οι φιλοδοξίες των τριών προέδρων

Βαδίζει η Γιάλτα στο λυκόφως;  - Τι ανατέλλει στη Σενζέν - Η μάχη για τις σφαίρες επιρροής
People look at the painting named 'Shenzhen, 26' by Russian artist Alexey Sergienko depicting U.S. President Donald Trump, Russian President Vladimir Putin and China's President Xi Jinping dedicated to their upcoming meeting in Shenzhen, during the...
Snapshot
  • Η συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι στη Σενζέν έχει περιορισμένη διάρκεια και δυσκολεύονται να συμφωνήσουν σε ουσιαστική ημερήσια διάταξη λόγω διαφορετικών εθνικών συμφερόντων.
  • Ο Τραμπ αντιμετωπίζει πολιτικές πιέσεις μετά την ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές, ενώ το Ιράν επαναφέρει αξιώσεις για τα Στενά του Ορμούζ.
  • Ο Πούτιν επιμένει σε μαξιμαλιστικές θέσεις για την Ουκρανία, με την Ευρώπη να θεωρείται απαραίτητη για την πρόοδο των συνομιλιών.
  • Ο Σι Τζινπίνγκ ανησυχεί για την αντίσταση ασιατικών χωρών και της Ταϊβάν στην επέκταση της κινεζικής επιρροής στην περιοχή.
  • Η διεθνής τάξη που οικοδομήθηκε μετά το 1945 αμφισβητείται, με τις μεσαίες δυνάμεις να αναζητούν νέους τρόπους συνεργασίας σε ένα πολυπολικό κόσμο.
Snapshot powered by AI

Ακόμα κι αν η φωτογραφία των τριών προέδρων υπόσχεται να είναι εντυπωσιακή, αρκετές σκιές θα κρέμονται πάνω από τη συνάντηση μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντιμίρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ την Πέμπτη, με την ευκαιρία της συνόδου κορυφής της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC).

«Κανένας πόλεμος δεν έχει τελειώσει ώσπου να πει κι ο εχθρός ότι τελείωσε. Εμείς μπορεί να νομίζουμε πως τελείωσε, αλλά στην πραγματικότητα έχει λόγο κι ο εχθρός».

Τη φράση του Τζέιμς Μάτις, πρώτου υπουργού Άμυνας του Ντόναλντ Τραμπ, επιστρατεύει ο Ζιλ Παρί στη Le Monde ενόψει της αυριανής συνάντησης του Αμερικανού προέδρου με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Σι Τζινπίνγκ στη Σενζέν της Κίνας.

Ο Τζέιμς Μάτις, ο πρώτος υπουργός Άμυνας του Ντόναλντ Τραμπ (2017–2019), ήταν πρώην πεζοναύτης, γνωστός για τη βαθιά μόρφωση του και τη βιβλιοθήκη του. Στις αποστολές του διάβαζε ακούραστα τα «Εις εαυτόν» του Μάρκου Αυρηλίου.

Η πρώτη κοινή φωτογραφία των τριών προέδρων υπόσχεται να είναι εντυπωσιακή. Η συνάντηση οργανώθηκε σε λιγότερο από δύο μήνες και αναμένεται να είναι σύντομη. Όπως παρατηρεί ο Γάλλος αρθρογράφος, οι τρεις ηγέτες δυσκολεύονται να συμφωνήσουν ακόμη και σε μια ουσιαστική ημερήσια διάταξη. Το Σενζέν φέρνει στο ίδιο τραπέζι δύο ηγέτες που έχουν βαλτώσει σε πολέμους τους οποίους οι ίδιοι ξεκίνησαν, στο Ιράν και στην Ουκρανία αντιστοίχως. Από την άλλη πλευρά, ο Σι βλέπει με ικανοποίηση την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα να εξαντλούνται, αλλά έχει κάθε λόγο να ανησυχεί μήπως εμπλακεί και η Κίνα.

Οι αθεράπευτα αισιόδοξοι θα θελήσουν να δουν στη Σενζέν μια ευχάριστη εξέλιξη, την επιστροφή της διπλωματίας ύστερα από την επιβολή τετελεσμένων και τη μονομερή προσφυγή στη βία. Κινδυνεύουν να απογοητευθούν, όπως εκτιμά η κορυφαία γαλλική εφημερίδα, από τρεις προέδρους που αδυνατούν να συμφωνήσουν ακόμη και σε μια ουσιαστική ημερήσια διάταξη. Τους ενώνει η επιθυμία να επιβάλουν σφαίρες επιρροής που θα υπηρετούν αποκλειστικά τα δικά τους εθνικά συμφέροντα. Εξίσου τους ενώνει και η αδυναμία τους να το πετύχουν, χάρη στην αντοχή όσων απουσιάζουν από αυτή τη σύνοδο.

Η σκιά του Ιράν και η αντίστροφη μέτρηση στο Κογκρέσο

Για τον Τραμπ, το ταξίδι στην Ασία προσφέρει μια ανάπαυλα από τις πολιτικές πιέσεις στην Ουάσιγκτον. Δύο εβδομάδες μετά τη βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, τα τελευταία αποτελέσματα δίνουν στους Δημοκρατικούς τη μεγαλύτερη πλειοψηφία τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων από το 1990, σημειώνει η Le Monde. Ο πόλεμος με το Ιράν, αντιδημοφιλής από την πρώτη ημέρα, εξηγεί κατά τον Παρί σε μεγάλο βαθμό την έκταση της ήττας.

Το Ιράν επαναφέρει τις αξιώσεις του

Η στρατιωτική ισχύς έδειξε τα όριά της στον Κόλπο, παρότι το Πεντάγωνο μόλις έδωσε εντολή να μεταβεί στον Κόλπο και τρίτο αεροπλανοφόρο, το «Theodore Roosevelt».

Στο Κογκρέσο, όμως, η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει. Από τις 3 Ιανουαρίου, οι Δημοκρατικοί, με πλειοψηφία τόσο στη Βουλή όσο και στη Γερουσία, σκοπεύουν να ασκήσουν την εξουσία που τους δίνει ο έλεγχος των δαπανών για να καθορίσουν τη χρηματοδότηση του πολέμου.

Η αλλαγή των συσχετισμών διευρύνει, κατά τον αρθρογράφο, τα περιθώρια ελιγμών της Τεχεράνης. Το ιρανικό καθεστώς μπορεί πλέον να επαναφέρει τις αξιώσεις του για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, φιλοδοξία που διαφαινόταν ήδη στη βραχύβια συμφωνία του Ιουνίου με την Ουάσιγκτον. Και αυτό προτού καν ανοίξει ξανά, εφόσον οι δύο πλευρές επιστρέψουν στο τραπέζι, ο φάκελος του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Ταυτόχρονα, για τον ένοικο του Λευκού Οίκου, το ταξίδι στην Ασία έρχεται την κατάλληλη στιγμή για να ξεφύγει από τις σκοτούρες της Ουάσιγκτον. Μία από αυτές αφορά το σχέδιό του να υψώσει μια αψίδα θριάμβου στη δεξιά όχθη του Ποτόμακ, σχέδιο στο οποίο η Δικαιοσύνη έχει βάλει προς το παρόν φρένο. Για να γιορτάσει ποια νίκη, αλήθεια;

Η Ουκρανία και η επιστροφή της Ευρώπης στο τραπέζι

Για τον Πούτιν, το αδιέξοδο βρίσκεται στην Ουκρανία. Στον τελευταίο γύρο διαπραγματεύσεων, στις 10 και 11 Νοεμβρίου στο Άμπου Ντάμπι, η Μόσχα επέμεινε σε μαξιμαλιστικές θέσεις. Η στάση της, σχολιάζει ο Παρί, εκθέτει όσους στην Ευρώπη επικαλούνται μια ειρήνη με όρους που στην πράξη ευνοούν μόνο τη Ρωσία.

Ύστερα από είκοσι μήνες διπλωματικών επαφών, οι προσωπικοί απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, κατέληξαν έπειτα από την τελευταία περιοδεία τους στο συμπέρασμα ότι η προσπάθεια τερματισμού του πολέμου απαιτεί πλέον ευρωπαϊκή παρουσία στις συνομιλίες.

«Ήταν καιρός», σχολιάζει ο αρθρογράφος, ο οποίος εκτιμά ότι η Μόσχα δύσκολα θα δεχθεί σύντομα μια τέτοια εξέλιξη.

Οι απόντες που υπολογίζει ο Σι

Ο Σι Τζινπίνγκ βρίσκεται αναμφίβολα σε πολύ πιο άνετη θέση από τους άλλους δύο. Έχει όμως κι εκείνος να υπολογίσει τους δικούς του απόντες. Ανάμεσά τους, οι ασιατικές χώρες που αντιδρούν στην προσπάθεια του Πεκίνου να εδραιώσει την επιρροή του στην περιοχή δείχνοντας ελάχιστο σεβασμό για την κυριαρχία των άλλων.

Οι συχνές τριβές στη Νότια Σινική Θάλασσα δείχνουν πόσο ισχυρές παραμένουν αυτές οι αντιστάσεις.

Ξεχωριστή θέση έχει η Ταϊβάν, η οποία περιμένει από τον Τραμπ να δώσει το πράσινο φως για εξοπλιστική συμφωνία ύψους 14 δισ. δολαρίων (12,7 δισ. ευρώ). Στον κατάλογο των απόντων ο Παρί προσθέτει και τους Ευρωπαίους. Απέναντι στο Πεκίνο, έχουν λόγο να διαμορφώσουν κοινή στάση ώστε η ευρωπαϊκή αγορά να μην κατακλυστεί από κινεζικά προϊόντα, εις βάρος των οικονομιών τους και του κοινωνικού τους μοντέλου.

Κατά τη «Le Monde», εκείνο που συνδέει τους τρεις προέδρους είναι η επιδίωξη να επιβάλουν σφαίρες επιρροής κομμένες στα μέτρα των εθνικών τους συμφερόντων. Μοιράζονται όμως και την ίδια δυσκολία. Χώρες για τις οποίες θα ήθελαν να αποφασίζουν ερήμην τους εξακολουθούν να αντιστέκονται, να αναζητούν εταίρους και να διατηρούν δεσμούς με περισσότερες από μία μεγάλες δυνάμεις.

Ελάχιστοι πια δείχνουν να ενδιαφέρονται για το ποιος θα αναλάβει τα ηνία του ΟΗΕ μετά την αποχώρηση του Αντόνιο Γκουτέρες στις 31 Δεκεμβρίου. Καθώς η κάθε άλλο παρά τέλεια παγκόσμια τάξη που οικοδομήθηκε το 1945 διανύει το λυκόφως της, η αναζήτηση νέων τρόπων διασφάλισης της διεθνούς σταθερότητας προχωρά άτακτα. Άλλοτε παίρνει τη μορφή προσπαθειών για νέους συνασπισμούς κρατών. Άλλοτε πάλι, απέναντι στους αυτοκρατορικούς πειρασμούς των τριών προέδρων που συναντώνται στην Κίνα, οι μεσαίες δυνάμεις αναζητούν η καθεμιά τον δικό της τρόπο να συνεργάζονται με περισσότερους από έναν πόλους ισχύος.

Φανερώνει, ωστόσο, ότι οι αυτοκρατορικές βλέψεις ανήκουν σε μια εποχή που έχει παρέλθει, ιδίως όταν τυφλώνουν εκείνους που τις τρέφουν. Στα απομνημονεύματα που εξέδωσε μετά τη θητεία του στο Πεντάγωνο, ο πεζοναύτης Τζέιμς Μάτις έγραψε ότι «δεν μπορούμε πάντα να ελέγξουμε τις περιστάσεις, μπορούμε όμως πάντα να ελέγξουμε την αντίδρασή μας». Μπορούμε, επίσης, να ακούσουμε με προσοχή τι έχουν να πουν οι απόντες από μια ιστορική σύνοδο.

Καθώς υποχωρεί η διεθνής τάξη που οικοδομήθηκε το 1945, από τις επιλογές και αυτών των χωρών θα κριθεί τι μπορεί τελικά να αποδώσει η συνάντηση της Σενζέν.

Διαβάστε επίσης

Σχόλια
Ροή Ειδήσεων Δημοφιλή