«Κεραυνός εν αιθρία»: Πώς και πότε χτυπάει κεραυνός έως 30 χλμ μακριά από την καταιγίδα
Ο μετεωρολόγος Θανάσης Σταθόπουλος εξηγεί στο Newsbomb ένα ιδιαίτερο φαινόμενο και συγκεκριμένα γιατί κάποιοι κεραυνοί δεν «κατεβαίνουν» από τη βάση της καταιγίδας, αλλά γεννιούνται πολύ ψηλότερα, στην κορυφή του καταιγιδοφόρου νέφους, και μπορεί να χτυπήσουν μακριά από τη βροχή.
«Στις περισσότερες καταιγίδες, οι κεραυνοί ξεκινούν από το κατώτερο τμήμα του νέφους και κατευθύνονται προς το έδαφος», σημειώνει. «Μέσα στο καταιγιδοφόρο νέφος αναπτύσσεται ένας έντονος διαχωρισμός ηλεκτρικών φορτίων: τα θετικά φορτία συγκεντρώνονται ψηλά, τα αρνητικά χαμηλά, κοντά στη βάση. Όταν η διαφορά δυναμικού μεταξύ νέφους και εδάφους γίνει αρκετά μεγάλη, δημιουργείται το “κανάλι” εκκένωσης και έχουμε τον κλασικό κεραυνό που όλοι γνωρίζουμε».
Όπως εξηγεί, ο μηχανισμός αυτός τροφοδοτείται από τα ισχυρά ανοδικά και καθοδικά ρεύματα αέρα στο εσωτερικό της καταιγίδας. «Παγοκρύσταλλοι, χαλάζι και σταγονίδια νερού συγκρούονται συνεχώς, δημιουργώντας τριβή και μεταφορά φορτίων. Έτσι, στο κάτω μέρος του νέφους “φορτώνει” αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο, ενώ στην επιφάνεια του εδάφους επάγονται θετικά φορτία, που ενισχύουν την εκκένωση όταν το ηλεκτρικό πεδίο ξεπεράσει ένα κρίσιμο όριο», αναφέρει.
Ωστόσο, στις ισχυρές καταιγίδες τα πράγματα γίνονται πιο σύνθετα. «Στον άκμονα της καταιγίδας – το τμήμα του νέφους που απλώνεται οριζόντια σε μεγάλο ύψος – μπορεί να συγκεντρωθούν ισχυρά θετικά φορτία. Τότε είναι δυνατόν να εκδηλωθεί ένας πολύ ισχυρός θετικός κεραυνός, που ξεκινά από την κορυφή της καταιγίδας και καταλήγει στο έδαφος», τονίζει ο Θανάσης Σταθόπουλος.
Το εντυπωσιακό – αλλά και επικίνδυνο – με αυτούς τους κεραυνούς είναι η απόσταση. «Μπορεί να “χτυπήσουν” αρκετά μακριά από την κύρια καταιγίδα, ακόμη και 10 με 30 χιλιόμετρα μακριά από την περιοχή όπου πέφτει η έντονη βροχή. Είναι οι περιπτώσεις όπου ο ουρανός πάνω από εμάς δεν φαίνεται ιδιαίτερα απειλητικός, αλλά ο κεραυνός έρχεται από ένα τμήμα της καταιγίδας που βρίσκεται πιο πέρα», εξηγεί.
Σε αυτό ακριβώς το φαινόμενο παραπέμπει και η γνωστή έκφραση «κεραυνός εν αιθρία». «Στην καθομιλουμένη τη χρησιμοποιούμε για κάτι ξαφνικό, απρόσμενο. Μετεωρολογικά, όμως, περιγράφει πολύ καλά αυτούς τους κεραυνούς που εκδηλώνονται σε περιοχές όπου, εκείνη τη στιγμή, ο ουρανός δεν δείχνει τόσο απειλητικός», συμπληρώνει ο μετεωρολόγος.
Ο Θανάσης Σταθόπουλος υπογραμμίζει ότι σε περιόδους κακοκαιρίας, οι καταιγίδες που αναπτύσσονται μπορεί να δώσουν ισχυρές ηλεκτρικές εκκενώσεις όχι μόνο δίπλα στον πυρήνα της βροχής, αλλά και αρκετά μακριά από αυτόν. «Οι πολίτες πρέπει να είναι προσεκτικοί, να αποφεύγουν ανοιχτούς χώρους και υπαίθριες δραστηριότητες κατά τη διάρκεια εκδήλωσης καταιγίδων, αλλά και για κάποιο διάστημα μετά τη διέλευσή τους», προειδοποιεί.
«Το φαινόμενο αυτό είναι μια ακόμη υπενθύμιση ότι οι καταιγίδες κρύβουν κινδύνους πέρα από εκεί που “βλέπουμε” τη βροχή», καταλήγει. «Είναι κάτι που παρακολουθούμε στενά ως μετεωρολόγοι και το εντάσσουμε όλο και πιο συστηματικά στις προγνώσεις και στις οδηγίες προστασίας προς το κοινό».