Ιράν: «Μεγάλος αδελφός» για το ίντερνετ - Διαδηλώσεις και επεισόδια στο Λονδίνο
Διαδηλωτής άναψε τσιγάρο από μια καμένη αφίσα του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στο Βερολίνο της Γερμανίας, σε υποστήριξη των μαζικών διαδηλώσεων στο Ιράν κατά της κυβέρνησης, την Τετάρτη 14 Ιανουαρίου 2026.
Το Ιράν σχεδιάζει να αποσυνδεθεί μόνιμα από το παγκόσμιο διαδίκτυο, επιτρέποντας την πρόσβαση μόνο σε άτομα που έχουν ελεγχθεί και εγκριθεί από το ίδιο το καθεστώς, σύμφωνα με Ιρανούς ακτιβιστές για τα ψηφιακά δικαιώματα.
«Αυτήν την στιγμή, είναι σε εξέλιξη ένα εμπιστευτικό σχέδιο για να μετατραπεί η πρόσβαση στο διεθνές διαδίκτυο σε "κυβερνητικό προνόμιο"», σύμφωνα με μια έκθεση της Filterwatch, μιας οργάνωσης που παρακολουθεί την λογοκρισία στο διαδίκτυο του Ιράν, η οποία επικαλείται διάφορες πηγές από την χώρα. «Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης και οι κυβερνητικοί εκπρόσωποι έχουν ήδη δηλώσει ότι πρόκειται για μια μόνιμη αλλαγή, προειδοποιώντας ότι η απεριόριστη πρόσβαση στο διαδίκτυο δεν θα επανέλθει μετά το 2026».
Σύμφωνα με το σχέδιο, οι Ιρανοί που έχουν άδεια ή έχουν περάσει τους κυβερνητικούς ελέγχους θα έχουν πρόσβαση σε μια φιλτραρισμένη έκδοση του παγκόσμιου διαδικτύου, δήλωσε ο Amir Rashidi, ηγέτης της Filterwatch. Όλοι οι άλλοι Ιρανοί θα έχουν πρόσβαση μόνο στο εθνικό διαδίκτυο: ένα εγχώριο, παράλληλο διαδίκτυο, το οποίο είναι αποκομμένο από τον υπόλοιπο κόσμο.
Συνδεσιμότητα δικτύου στο Ιράν
Guardian«Ψηφιακό σκοτάδι» στο Ιράν έως τον Μάρτιο
Η συνεχιζόμενη διακοπή του διαδικτύου στο Ιράν ξεκίνησε στις 8 Ιανουαρίου μετά από 12 ημέρες θανατηφόρων διαδηλώσεων κατά του καθεστώτος. Χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί, αν και οι διαδηλώσεις φαίνεται να έχουν αποκλιμακωθεί υπό το βάρος της βίαιης καταστολής.
Λόγω της διακοπής στην πρόσβαση του διαδικτύου ελάχιστες πληροφορίες διαρρέουν από τη χώρα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ένας κυβερνητικός εκπρόσωπος δήλωσε στα ιρανικά μέσα ενημέρωσης ότι η ψηφιακή «σιγή» έχει προγραμματιστεί να διαρκέσει τουλάχιστον έως τις 20 Μαρτίου.
Ένας πρώην αξιωματούχος του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο οποίος ασχολείται με τη λογοκρισία στο διαδίκτυο, δήλωσε ότι εάν το Ιράν επιχειρήσει να αποσυνδεθεί μόνιμα από το παγκόσμιο διαδίκτυο αυτό θα είναι «τρομακτικό», αλλά ιδιαίτερα δαπανηρό. «Δεν είναι απίθανο να το κάνουν, αλλά βλέποντας την εξέλιξη της κατάστασης, ο οικονομικός και πολιτιστικός αντίκτυπος θα είναι πραγματικά τεράστιος. Και μπορεί να το παρακάνουν», εξήγησε ο ίδιος.
Και τόνισε: «Φαίνεται ότι [οι Αρχές του Ιράν] είναι ικανοποιημένες με το τρέχον επίπεδο συνδεσιμότητας στο διαδίκτυο και πιστεύουν ότι αυτό τους βοήθησε να ελέγξουν την κατάσταση».
Το «whitelisting» και το φιλτράρισμα του διαδικτύου
Η τρέχουσα διακοπή πρόσβασης στο διαδίκτυο στο Ιράν είναι το αποκορύφωμα μιας 16ετούς προσπάθειας να εδραιωθεί ο έλεγχος του καθεστώτος στο διαδίκτυο της χώρας, σχολιάζει ο Guardian. Αυτή η προσπάθεια περιλαμβάνει ένα εξελιγμένο σύστημα φιλτραρίσματος της διαδικτυακής κίνησης, το οποίο επιτρέπει σε λίγους εκλεκτούς να έχουν πρόσβαση στο παγκόσμιο διαδίκτυο και αποκλείει όλους τους άλλους – μια πρακτική γνωστή ως «whitelisting».
Το «whitelisting» πιθανότατα κατέστη δυνατό χάρη στην τεχνολογία που εισήγαγε η Κίνα στην χώρα, σύμφωνα με ερευνητές που ασχολούνται με το διαδίκτυο του Ιράν στο Project Ainita και το Outline Foundation, οι οποίοι ζήτησαν να μην κατονομαστούν λόγω των αντιποίνων του Ιράν εναντίον ερευνητών ψηφιακών δικαιωμάτων. Αυτό έγινε εφικτό χάρη στα middleboxes, συσκευές δικτύωσης υπολογιστών που μετασχηματίζουν, επιθεωρούν, φιλτράρουν και χειρίζονται την διαδικτυακή κίνηση.
Τα συστήματα που κυκλοφορούν σήμερα στις αγορές θα μπορούσαν να αναβαθμιστούν ώστε να επιτρέπουν στις Αρχές να ελέγχουν τη διαδικτυακή κίνηση ολόκληρων χωρών – κατασκοπεύοντας μεμονωμένους χρήστες, καθώς και αποκλείοντας ιστότοπους, πρωτόκολλα και ορισμένα εργαλεία VPN.
«Με λίγα λόγια, υπάρχει αυτός ο εξοπλισμός λογοκρισίας που βρίσκεται σε κάθε δίκτυο, και η κυβέρνηση μπορεί να εμποδίσει τις κινήσεις στο διαδίκτυο και από τις δύο κατευθύνσεις», ανέφεραν οι ερευνητές.
Το εθνικό διαδίκτυο του Ιράν
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει και το εθνικό διαδίκτυο του Ιράν, στο οποίο μπορεί να έχει πρόσβαση μόνο κάποιος που βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας. Επιτρέπει σε όλους τους Ιρανούς να χρησιμοποιούν ελάχιστους ιστότοπους και εφαρμογές που έχουν δημιουργηθεί ειδικά από το καθεστώς, συμπεριλαμβανομένων ιρανικών υπηρεσιών ανταλλαγής μηνυμάτων, μηχανών αναζήτησης, εφαρμογών πλοήγησης και μιας υπηρεσίας streaming παρόμοιας με το Netflix.
Το Ιράν εργάζεται για την ανάπτυξη ενός εθνικού διαδικτύου από το 2009, αφότου οι Aρχές έκλεισαν προσωρινά το διαδίκτυο κατά τη διάρκεια μαζικών διαδηλώσεων μετά την επανεκλογή του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ αλλά συνειδητοποίησαν ότι μια ολική διακοπή λειτουργίας ήταν ιδιαίτερα δαπανηρή.
Μέχρι το 2012, η κυβέρνηση είχε ιδρύσει το Ανώτατο Συμβούλιο του Κυβερνοχώρου και άρχισε να σχεδιάζει ένα κατακερματισμένο, εγχώριο διαδίκτυο. Με την πάροδο του χρόνου, οι Αρχές άρχισαν να βελτιώνουν τις διακοπές του διαδικτύου, αποκλείοντας υπηρεσίες όπως το Facebook, το Twitter και το Google κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων εκείνης της χρονιάς, αλλά άφηναν άλλες οικονομικά πολύτιμες υπηρεσίες σε λειτουργία.
Στα 10 χρόνια που ακολούθησαν, οι ιρανικές αρχές χρησιμοποίησαν μια προσέγγιση «καρότου και μαστίγιου» για να αναγκάσουν τις διαδικτυακές επιχειρήσεις, τις τράπεζες και τους παρόχους υπηρεσιών διαδικτύου να μεταφέρουν τις βασικές υποδομές τους – κέντρα δεδομένων και γραφεία – εντός της χώρας, σύμφωνα με τους ερευνητές του Project Ainita και του Outline. Οι αρχές παρείχαν φορολογικές ελαφρύνσεις σε όσους το έκαναν και εμπόδισαν όσους αρνήθηκαν να εργαστούν στο Ιράν.
Αυτό που μένει να δούμε αν το Ιράν μπορεί να δημιουργήσει μια νέα, μόνιμη διαδικτυακή πραγματικότητα, σχολιάζει το Ιράν. «Η κοινότητα των ψηφιακών δικαιωμάτων έχει δίκιο να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Ωστόσο, οι επιπτώσεις αυτού θα είναι πραγματικά σοβαρές για τις ιρανικές Αρχές, οι οποίες θα φέρουν την ευθύνη για τη ζημιά που θα υποστεί η οικονομία τους», σχολιάζουν οι ερευνητές.
Βίαιες διαδηλώσεις και στην ιρανική πρεσβεία στο Λονδίνο
Την ίδια ώρα, μαζικές διαδηλώσεις που εξελίχθηκαν σε βίαιες συγκρούσεις έλαβαν χώρα έξω από την ιρανική πρεσβεία στο Λονδίνο, με αποτέλεσμα αρκετοί αστυνομικοί να έχουν τραυματιστεί. Οι συγκρούσεις οδήγησαν σε αρκετές συλλήψεις, σύμφωνα με την Μητροπολιτική Αστυνομία.
Διασώστες επιβεβαίωσαν ότι τέσσερα ακόμη άτομα έχουν μεταφερθεί στο νοσοκομείο, καθώς υπήρξαν και τραυματίες διαδηλωτές.
Σε δήλωση της στο «X», η Μητροπολιτική Αστυνομία ανέφερε ότι ένας διαδηλωτής κατάφερε να σκαρφαλώσει «πολλαπλά μπαλκόνια» στην ιρανική πρεσβεία, και να αφαιρέσει τη σημαία της χώρας.
«Έκτοτε έχει συλληφθεί από αστυνομικούς με κατηγορίες για πρόκληση ζημιών, παράνομη είσοδο σε διπλωματική ιδιοκτησία και επίθεση κατά αστυνομικών», κατέληξε η ανάρτηση.
Δείτε βίντεο:
Σε μεταγενέστερη ενημέρωση της, η αστυνομία έγραψε: «Αρκετοί άνθρωποι έχουν συλληφθεί κατηγορούμενοι για πρόσκληση βίαων ταραχών. Σημαντική αστυνομική παρουσία παραμένει στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων επιπλέον αστυνομικών που έχουν αποσταλεί κατά τη διάρκεια της νύχτας για να αποτρέψουν περαιτέρω ταραχές».