Explainer: Τα επόμενα βήματα στο σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα μετά το άνοιγμα της Ράφα
Eικόνες καταστροφής μετά τις ισραηλινές επιχειρήσεις στο Χαν Γιούνις, στη νότια Λωρίδα της Γάζας
Το σχέδιο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα προχώρησε σήμερα ένα βήμα παραπάνω, με το άνοιγμα του συνοριακού περάσματος της Ράφα με την Αίγυπτο. Τα δύσκολα ερωτήματα ωστόσο, όπως το αν και πότε θα αφοπλιστεί η Χαμάς, παραμένουν αναπάντητα.
Το σχέδιο Τραμπ, που βρίσκεται τώρα στη δεύτερη φάση του, έχει κλονιστεί από τις επανειλημμένες ισραηλινές επιθέσεις που έχουν σκοτώσει εκατοντάδες ανθρώπους στη Γάζα, καθώς και από την αντίσταση των μελών της Χαμάς να καταθέσουν τα όπλα τους.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι λένε ότι προετοιμάζονται για επιστροφή στον πόλεμο εάν η Χαμάς αρνηθεί να αφοπλιστεί. Ακολουθεί το ιστορικό του σχεδίου του Τραμπ, καθώς και τα βασικά «αγκάθια» του σχεδίου που απομένει να επιλυθούν.
Ποιο είναι το σχέδιο του Τραμπ για τη Γάζα;
Τον Σεπτέμβριο, ο Τραμπ περιέγραψε ένα σχέδιο 20 σημείων για μια αρχική εκεχειρία, ακολουθούμενο από βήματα προς μια ευρύτερη επίλυση. Τελικά, ζητά τον αφοπλισμό της Χαμάς και την παύση της διακυβέρνησης στη Γάζα, την απόσυρση των δυνάμεων του Ισραήλ και την ευρεία ανοικοδόμηση της περιοχής υπό διεθνή επιτήρηση.
Το σχέδιο έτυχε ευρείας αποδοχής διεθνώς, αν και οι αντιμαχόμενες πλευρές δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει πλήρως σε όλο το περιεχόμενό του. Στις 9 Οκτωβρίου, το Ισραήλ και η Χαμάς υπέγραψαν συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που κάλυπτε την πρώτη φάση του σχεδίου. Αυτή περιελάμβανε τη διακοπή των μαχών, την απελευθέρωση όλων των ομήρων που κρατούνταν στη Γάζα σε αντάλλαγμα για χιλιάδες Παλαιστίνιους κρατούμενους που κρατούνταν από το Ισραήλ, μερική ισραηλινή αποχώρηση, αύξηση της βοήθειας και επαναλειτουργία του περάσματος της Ράφα.
Το σχέδιο Τραμπ εγκρίθηκε επίσης από ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών που ενέκρινε ένα μεταβατικό κυβερνητικό όργανο και μια διεθνή δύναμη σταθεροποίησης στη Γάζα.
Ποια είναι η κατάσταση τώρα;
Η εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ στις 10 Οκτωβρίου και τερμάτισε τις μάχες μεγάλης κλίμακας, αν και δεν σταμάτησαν εντελώς. Οι υγειονομικές αρχές της Γάζας αναφέρουν ότι τουλάχιστον 488 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από ισραηλινά πυρά από τις 10 Οκτωβρίου και ο ισραηλινός στρατός αναφέρει ότι τέσσερις στρατιώτες έχουν σκοτωθεί από μαχητές σε αυτό το διάστημα.
Οι ισραηλινές δυνάμεις απέσυραν και ανέστειλαν τις χερσαίες επιθέσεις, αλλά εξακολουθούν να ελέγχουν πάνω από το 53% της Γάζας, συμπεριλαμβανομένων των κατεστραμμένων πόλεων κατά μήκος των ισραηλο-αιγυπτιακών συνόρων, όπου έχουν κατεδαφίσει τα εναπομείναντα κτήρια και έχουν διατάξει τους κατοίκους να φύγουν. Αυτό σημαίνει ότι οι σχεδόν 2 εκατομμύρια κάτοικοι της Γάζας περιορίζονται πλέον σε μια λωρίδα εδάφους στην ακτή, όπου η Χαμάς έχει ανακτήσει τον έλεγχο.
H κακοκαιρία Byron χτύπησε και την Γάζα
APΟι περισσότεροι κάτοικοι ζουν σε κατεστραμμένα κτήρια ή σε αυτοσχέδιες σκηνές. Παλαιστινιακές ομάδες και οργανώσεις βοήθειας λένε ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να μην επιτρέπει την εισαγωγή προμηθειών στη Γάζα με την τιμή που συμφωνήθηκε στην πρώτη φάση της συμφωνίας. Το Ισραήλ λέει ότι τηρεί αυτές τις δεσμεύσεις. Ένοπλες παλαιστινιακές ομάδες κατά της Χαμάς έχουν δημιουργήσει βάσεις σε περιοχές της Γάζας που ελέγχονται από το Ισραήλ. Η Χαμάς τις απορρίπτει ως συνεργάτες χωρίς λαϊκή υποστήριξη.
Και οι δύο πλευρές έχουν δείξει ελάχιστα σημάδια μείωσης των διαφορών τους σχετικά με τα βήματα που πρέπει να ληφθούν στην επόμενη φάση, η οποία προβλέπει τον αφοπλισμό της Χαμάς, την περαιτέρω αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και την ανάπτυξη ειρηνευτικών δυνάμεων.
Τι αναμένεται στη δεύτερη φάση;
Παρά τα μεγάλα χάσματα μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, η Ουάσινγκτον ξεκίνησε τη δεύτερη φάση του σχεδίου μετά την Πρωτοχρονιά, ανακοινώνοντας τη σύσταση μιας επιτροπής Παλαιστινίων τεχνοκρατών για τη διοίκηση της Γάζας. Θα επιβλέπονται από ένα «Συμβούλιο Ειρήνης» ξένων αξιωματούχων με επικεφαλής τον Τραμπ, το οποίο αρχικά πρότεινε να αντιμετωπίσει τον πόλεμο στη Γάζα και έκτοτε έχει δηλώσει ότι θα αντιμετωπίσει και άλλες συγκρούσεις.
Η δεύτερη φάση του σχεδίου περιλαμβάνει επίσης την παράδοση των όπλων της Χαμάς και την αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας, με αντάλλαγμα την πλήρη απόσυρση των στρατευμάτων του Ισραήλ. Η ένοπλη ομάδα θεωρείται ότι κατέχει ακόμη πυραύλους, τους οποίους αρκετοί διπλωμάτες εκτιμούν σε εκατοντάδες. Εκτιμάται επίσης ότι κατέχει χιλιάδες ελαφρά όπλα.
Η Χαμάς συμφώνησε πρόσφατα να συζητήσει τον αφοπλισμό με άλλες παλαιστινιακές παρατάξεις και με μεσολαβητές, ανέφεραν πηγές. Ωστόσο, δύο αξιωματούχοι της Χαμάς δήλωσαν στο Reuters ότι ούτε η Ουάσινγκτον ούτε οι μεσολαβητές είχαν παρουσιάσει στην ομάδα κάποια λεπτομερή ή συγκεκριμένη πρόταση αφοπλισμού. Δύο ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι ο στρατός ετοιμάζεται να επιστρέψει στον πόλεμο εάν η Χαμάς δεν παραδώσει τα όπλα της και ότι δεν αναμένει ότι οι μαχητές θα αφοπλιστούν χωρίς τη χρήση βίας.
Η Χαμάς επιδιώκει επίσης να ενσωματώσει τους 10.000 αστυνομικούς της στη νέα κυβέρνηση τεχνοκρατών στη Γάζα, ανέφεραν πηγές, ένα αίτημα στο οποίο αντιτίθεται το Ισραήλ.
Σε ποια άλλα θέματα δεν υπάρχει συμφωνία;
Μια διεθνής δύναμη σταθεροποίησης έχει ως στόχο να διασφαλίσει την ασφάλεια και την ειρήνη στο εσωτερικό της Γάζας. Αλλά η σύνθεση, ο ρόλος και η εντολή της είναι όλα αβέβαια. Η Παλαιστινιακή Αρχή, η οποία είναι διεθνώς αναγνωρισμένη και ασκεί περιορισμένη διοίκηση σε τμήματα της κατεχόμενης από το Ισραήλ Δυτικής Όχθης, υποτίθεται ότι θα πραγματοποιήσει απροσδιόριστες μεταρρυθμίσεις προτού αναλάβει τελικά ρόλο στη Γάζα. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες δεν έχουν περιγραφεί.
Δεν έχουν ακόμη καταρτιστεί σχέδια για τη χρηματοδότηση και την επίβλεψη της ανοικοδόμησης της Γάζας. Ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, παρουσίασε αυτόν τον μήνα σχέδια για μια «Νέα Γάζα» που θα ανοικοδομηθεί από την αρχή, με φωτογραφίες που δημιουργήθηκαν από υπολογιστή με λαμπερούς οικιστικούς πύργους, κέντρα δεδομένων και βιομηχανικές ζώνες.
Το σχέδιο δεν αφορούσε τα δικαιώματα ιδιοκτησίας ή την αποζημίωση των Παλαιστινίων που έχασαν τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα μέσα διαβίωσής τους κατά τη διάρκεια του πολέμου, ούτε διευκρίνιζε πού θα μπορούσαν να ζήσουν οι εκτοπισμένοι Παλαιστίνιοι κατά την ανοικοδόμηση. Πολλοί Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι υποψιάζονται ότι το σχέδιο Τραμπ δεν θα υλοποιηθεί ποτέ πλήρως και ότι μια «παγωμένη σύγκρουση» θα συνεχιστεί επ' αόριστον.