«Ήμουν νεκρή. Και μετά ξύπνησα»: Η αληθινή ιστορία της γιατρού που «πάγωσε μέχρι θανάτου»
Η εκπληκτική περίπτωση της νεαρής γιατρού που ήταν κλινικά νεκρή, αφού παγιδεύτηκε σε νερό κάτω από στρώμα πάγου, αλλά επανήλθε στη ζωή και άνοιξε νέους ορίζοντες στην ιατρική επιστήμη
Snapshot
- Η Άννα Μπάγκενχολμ επιβίωσε κλινικά νεκρή μετά από παγίδευση σε νερό κάτω από πάγο με θερμοκρασία σώματος 13,7°C και καρδιακή ανακοπή.
- Η επιβίωσή της οδήγησε στην ευρεία υιοθέτηση της θεραπευτικής υποθερμίας, που επιβραδύνει τον μεταβολισμό και προστατεύει τον εγκέφαλο σε ασθενείς με καρδιακή ανακοπή.
- Η αναζωογόνησή της έγινε με καρδιοπνευμονική παράκαμψη και συνεχή καρδιοπνευμονική ανάνηψη κατά τη μεταφορά και νοσηλεία της.
- Παρά την αρχική παράλυση, η Άννα αποκαταστάθηκε πλήρως και επέστρεψε στην εργασία και τις αθλητικές δραστηριότητές της μέσα σε λίγους μήνες.
- Η περίπτωση της ανέδειξε ότι η υποθερμία μπορεί να κρατήσει ζωντανό τον εγκέφαλο για πολύ περισσότερο χρόνο χωρίς οξυγόνο, επηρεάζοντας σημαντικά τις πρακτικές επείγουσας ιατρικής παγκοσμίως.
Υπάρχει ένα παλιό νορβηγικό ιατρικό ρητό που λέει ότι «κανείς δεν είναι νεκρός μέχρι να ζεσταθεί και να πεθάνει».
Στην περίπτωση της Άννα Μπάγκενχολμ επιβεβαιώθηκε κατά το ήμισυ.
Η γιατρός από τη Σουηδία «πάγωσε» κυριολεκτικά μέχρι θανάτου, όταν παγιδεύτηκε σε νερό κάτω από πάγο, όμως κατάφερε να επιστρέψει στη ζωή, ανοίγοντας νέους ορίζοντες στη σύγχρονη ιατρική με τη χρήση της θεραπευτικής υποθερμίας σε όλο τον κόσμο.
Η - από θαύμα - επιβίωσή της, γνωστή στην ιατρική κοινότητα, ήρθε πρώτη φορά στο φως της δημοσιότητας το 2000 από το ιατρικό περιοδικό The Lancet και τον Mads Gilbert, από το Πανεπιστήμιο του Τρόμσο της Νορβηγίας, επικεφαλής της ιατρικής ομάδας που την ανέλαβε με την άφιξή της στο νοσοκομείο.
Πρόσφατα μας την υπενθύμισε σε ανάρτησή του, στο Facebook και ο Spyros Nikas.
Όλα ξεκίνησαν στις 20 Μαΐου 1999, όταν η 29χρονη γιατρός από τη Σουηδία βρέθηκε για σκι κοντά στο Νάρβικ, στη βόρεια Νορβηγία.
Σε μία απότομη κατάβαση, η Άννα έχασε τον έλεγχο κατά τη και έπεσε πάνω σε ένα στρώμα πάγου που κάλυπτε ένα ορεινό ρυάκι. Βρέθηκε με το κεφάλι στο νερό κάτω περίπου 20 εκατοστά πάγου. Οι όποιες προσπάθειες ανάσυρσής της αποτυχημένες και καταδικασμένες.
Η βοήθεια αργούσε και την Άννα σιγά σιγά οι δυνάμεις της την εγκατέλειπαν, καθώς είχε καταφέρει να βρει έναν θύλακα αέρα και πάλεψε για 40 λεπτά πριν πέσει ακίνητη.
Πέρασαν άλλα 40 λεπτά πριν οι φίλοι της ανοίξουν μια τρύπα στον πάγο και την τραβήξουν έξω.
Είχε παγώσει, η θερμοκρασία του σώματός της ήταν στο ιστορικό χαμηλό των 13,7°C. (Η φυσιολογική θερμοκρασία του σώματος είναι 36 - 37 βαθμοί Κελσίου).
Η καρδιά της είχε σταματήσει να χτυπά. Και με ιατρικούς όρους ήταν κλινικά νεκρή…
Ωστόσο, οι γιατροί και συνάδελφοί της δεν εγκατέλειψαν τις προσπάθειες παρότι όλα τα προγνωστικά ήταν εναντίον τους.
Κατά την πτήση μιας ώρα στο νοσοκομείο της χορηγούνταν οξυγόνο, και γινόταν καρδιοπνευμονική ανάνηψη (ΚΑΡΠΑ).
Μόλις μπήκε στο νοσοκομείο, την ζέσταναν χρησιμοποιώντας καρδιοπνευμονική παράκαμψη. Αυτό επιτρέπει στο αίμα να κυκλοφορεί και να θερμαίνεται ξανά έξω από το σώμα από ένα μηχάνημα που μιμείται τη δράση της καρδιάς και των πνευμόνων. Η καρδιά της άρχισε να χτυπά ξανά.
Κανένας ασθενής δεν επέζησε πριν από το 1999, ενώ εννέα στους 24 (37,5%) επέζησαν από υποθερμική καρδιακή ανακοπή από το 1999 έως το 2013
Ο μεγαλύτερος χρόνος από την καρδιακή ανακοπή έως την επιστροφή της αυθόρμητης κυκλοφορίας ήταν 6 ώρες και 52 λεπτά.
Πέρασε 60 ημέρες στη μονάδα εντατικής θεραπείας, εκ των οποίων τις 35 υπό τεχνητή αναπνοή.
Αν και αρχικά παρουσίασε παράλυση, υποβλήθηκε σε εκτεταμένη αποκατάσταση και τελικά ανέκτησε την κινητικότητά της.
Πέντε μήνες μετά το ατύχημα επέστρεψε στην εργασία της και ξανάρχισε το σκι, ενώ 8 μήνες αργότερα, όπως η ίδια είπε πει το μόνο που είχε απομείνει από τη συγκλονιστική περιπέτειά της ήταν ένα μυρμήγκιασμα στα χέρια της.
Πώς επέζησε;
Στην προτιμώμενη θερμοκρασία του σώματός μας των 37,5 βαθμών Κελσίου, ο εγκέφαλός μας μπορεί να μείνει μόνο για περίπου 20 λεπτά χωρίς οξυγόνο πριν εμφανιστεί μη αναστρέψιμη βλάβη. Αλλά καθώς κρυώνουμε, ο μεταβολισμός του σώματος επιβραδύνεται επίσης πολύ για να μας κρατήσει ζωντανούς, πράγμα που σημαίνει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να τα βγάλει πέρα με πολύ λιγότερο οξυγόνο.
Ήταν ζωτικής σημασίας να κρυώσει πρώτα το σώμα της πριν σταματήσει να χτυπά η καρδιά της. Ουσιαστικά, το κρύο την κράτησε σε κατάσταση αναστολής, ενώ οι επαγγελματίες εργάζονταν για να επαναφέρουν το σώμα της.
Επίσης όπως αναφέρθηκε αρκετά χρόνια αργότερα, ο μόνος προγνωστικός παράγοντας επιβίωσης που εντοπίστηκε ήταν η χαμηλότερη συγκέντρωση καλίου στο αίμα πουυ εμφάνισαν 9 επιζώντες σε σχέση με μη επιζώντες, σύμφωνα με το Resuscitationjournal, σε μία ανάλυση του 2014.
Η σύγχυση για το ταξίδι στην Ελλάδα
Η Άννα, σήμερα 56 ετών, δεν θυμάται τίποτα εγκλωβισμό της στον πάγο, κενά που συμπληρώνει ο φίλος της και μετέπειτα σύντροφός της, Τόρβιντ, ο οποίος ήταν μαζί της εκείνη την ημέρα.
«Δεν ήταν επικίνδυνο σημείο, αλλά άρχισα να γλιστράω, γύρισα ανάσκελα και γλίστρησα με τα σκι μου στην ανηφόρα. Χτύπησα μια τρύπα στον πάγο, το κεφάλι μου έπεσε κάτω και το νερό γέμισε τα ρούχα μου, τραβώντας με κάτω», λέει η 56χρονη ακτινολόγος από το σπίτι της στο Τρόμσο, σε συνέντευξή της στη Metro τον περασμένο Αύγουστο.
Ομολογεί ότι παρά το γεγονός ότι έφτασε τόσο κοντά στον θάνατο, ήταν σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστη ψυχολογικά.
Όταν η Άννα ανέκτησε τις αισθήσεις της, ήταν μπερδεμένη και παράλυτη από το λαιμό και κάτω. Νόμιζε ότι είχε τραυματιστεί σε ένα ταξίδι με ιστιοπλοϊκό που επρόκειτο να κάνει στην Ελλάδα.
«Ήμουν νεκρή. Και μετά ξύπνησα. Τα πράγματα έγιναν ξανά φυσιολογικά πολύ σύντομα», λέει απλά η Άννα.
«Όταν είσαι στα είκοσί σου, είσαι στην αθάνατη εποχή. Μπορείτε να κάνετε τα πάντα. Αλλά τώρα στα 50 μου είμαι πιο προσεκτική. Δεν θέλω να αρρωστήσω ή να κάνω κακό στον εαυτό μου, γι' αυτό αποφεύγω πράγματα που θεωρώ ανόητα.
«Δεν μπορούσα να κουνήσω τίποτα. Δεν μπορούσα να αναπνεύσω μόνη μου. Έπρεπε να μείνω στον αναπνευστήρα», θυμάται η Άννα.
Αλλά δεν φοβόταν – απλώς ήταν εντελώς εξαντλημένη και επικεντρωμένη στην επιβίωση.
«Μετά από μερικές εβδομάδες μπορούσα να κουνήσω ένα δάχτυλο και μετά ξαφνικά να κουνήσω έναν ώμο. Επέστρεψε πολύ αργά».
«Ήταν μια μεγάλη προσπάθεια. Ήμουν από τους πρώτους ανθρώπους στον κόσμο που σώθηκαν μετά από καρδιακή ακινησία μετά από υποθερμία. Έκτοτε, έχουν χρησιμοποιήσει αυτή τη μέθοδο σε πολλούς άλλους, οι οποίοι τώρα έχουν ποσοστό επιβίωσης περίπου 40%.
«Είναι σημαντικό γιατί ενώ το γνωρίζουμε πραγματικά αυτό στη Νορβηγία, διαβάζετε ιστορίες στις εφημερίδες από όλο τον κόσμο όπου άνθρωποι έχουν πεθάνει ενώ θα έπρεπε να είχαν ξαναζεσταθεί.
«Εάν οι άνθρωποι που βρίσκονται στη σκηνή δεν γνωρίζουν την υποθερμία, μπορούν να σας κηρύξουν νεκρό χωρίς να σας ξαναζεστάνουν», λέει.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πολλοί γιατροί ακολουθούν το αξίωμα – δεν είσαι νεκρός μέχρι να ζεσταθείς και να πεθάνεις.
Πρωτοποριακή Θεραπευτική Υποθερμία
Η επιβίωση της Μπάγκενχολμ προσέλκυσε σημαντική προσοχή στην ιατρική κοινότητα, κυρίως επειδή η ακραία υποθερμία της είχε ένα παράδοξο προστατευτικό αποτέλεσμα. Η ταχεία ψύξη ουσιαστικά επιβράδυνε τον μεταβολισμό της σε σημείο που ο εγκέφαλος και τα όργανά της χρειάζονταν πολύ λιγότερο οξυγόνο από το συνηθισμένο, μειώνοντας τη ζημιά από τη στέρηση οξυγόνου. Αυτό το αποτέλεσμα υπογράμμισε τη δυνατότητα της υποθερμίας να προστατεύει ζωτικά όργανα, ιδιαίτερα τον εγκέφαλο, κατά τη διάρκεια παρατεταμένων περιόδων χωρίς οξυγόνο - μια αρχή που είναι πλέον θεμελιώδης για τη θεραπευτική υποθερμία.
Στη Νορβηγία, η επιβίωση της Μπάγκενχολμ βοήθησε στη διάδοση της χρήσης ελεγχόμενης υποθερμίας στη θεραπεία ασθενών με καρδιακή ανακοπή. Ψύχοντας το σώμα σε περίπου 32-34°C, οι ιατρικές ομάδες μπορούν να μειώσουν την εγκεφαλική βλάβη επιβραδύνοντας τον κυτταρικό μεταβολισμό και μετριάζοντας τον κίνδυνο φλεγμονώδους βλάβης.
Η θεραπεία είναι πλέον ευρέως αναγνωρισμένη και εφαρμόζεται σε νοσοκομεία σε όλο τον κόσμο.
