Η λοβοτομή στην αδελφή του Τζον Κένεντι για να μη σταθεί εμπόδιο στην προεδρία του
Μια σκοτεινή ιστορία πίσω από τον πλέον εμβληματικο πρόεδρο των ΗΠΑ
Ο Τζον Κένεντι στις 24 Μαΐου 1955
Snapshot
- Η Ρόζμαρι Κένεντι υποβλήθηκε σε λοβοτομή σε ηλικία 23 ετών, με απόφαση του πατέρα της, Τζόζεφ Κένεντι, για να μην αποτελέσει εμπόδιο στις πολιτικές φιλοδοξίες της οικογένειας.
- Η επέμβαση προκάλεσε μόνιμη καταστροφή των νοητικών λειτουργιών της, με αποτέλεσμα να χρειάζεται δια βίου φροντίδα και απομόνωση σε ειδικά ιδρύματα.
- Η οικογένεια απέκρυψε την πραγματική κατάσταση της Ρόζμαρι από τα υπόλοιπα μέλη της και το κοινό για δεκαετίες, παρουσιάζοντάς την ως βίαιη και μη επισκέψιμη.
- Μετά το θάνατο του Τζόζεφ Κένεντι, η Ρόζμαρι επανεντάχθηκε στην οικογενειακή ζωή, ενώ η αδελφή της ίδρυσε τους Ειδικούς Ολυμπιακούς Αγώνες και ο αδελφός της Τζον Φ. Κένεντι προώθησε νομοθεσία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία.
- Η ιστορία της Ρόζμαρι αποκαλύφθηκε ευρύτερα μέσω βιβλίων που έφεραν στο φως τις αποφάσεις που επηρέασαν δραματικά τη ζωή της χωρίς τη δική της συναίνεση.
Ο Τζον Φ. Κένεντι προερχόταν από μια πολιτική δυναστεία, η οποία εξακολουθεί να έχει ισχυρή παρουσία μέχρι σήμερα. Αυτό, άλλωστε, δεν αποτελούσε ποτέ μυστικό.
Εκείνο, ωστόσο, που παρέμενε άγνωστο για πολλές δεκαετίες ήταν η φρικτή μοίρα της λιγότερο γνωστής αδελφής του Κένεντι, Ρόζμαρι, μέχρι τη στιγμή που ήρθε στο φως το ντροπιαστικό μυστικό του πατέρα τους, Τζόζεφ Π. Κένεντι.
Η Ρόζμαρι Κένεντι, η άλλοτε ζωηρή αδελφή του Τζον Φ. Κένεντι, είδε τη ζωή της να ανατρέπεται όταν, σε ηλικία μόλις 23 ετών, υποβλήθηκε σε λοβοτομή. Η επέμβαση προκάλεσε μόνιμη καταστροφή των νοητικών της λειτουργιών και την καταδίκασε να ζήσει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ακριβώς όπως επιθυμούσε ο πατέρας της.
Η Ρόζμαρι Κένεντι γεννήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 1918 και ήταν το τρίτο παιδί του Τζόζεφ και της Ρόουζ Φιτζέραλντ Κένεντι. Σύμφωνα με τις αναφορές, ο τοκετός ήταν δύσκολος και παρατεταμένος, με αποτέλεσμα ο εγκέφαλός της να στερηθεί οξυγόνο. Αυτό φέρεται να προκάλεσε αναπτυξιακές καθυστερήσεις και νοητική αναπηρία.
Καθώς μεγάλωνε, η συμπεριφορά της Ρόζμαρι γινόταν όλο και πιο δύσκολη στη διαχείριση. Αντιμετώπιζε συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες, οι οποίες ορισμένες φορές εκδηλώνονταν με βίαιες αντιδράσεις. Αυτό οδήγησε τον πατέρα της να προωθήσει τη λύση της λοβοτομής, σε μια προσπάθεια να προστατεύσει τις πολιτικές φιλοδοξίες των γιων του από τις πιθανές επιπτώσεις της κατάστασης της κόρης του.
Η επέμβαση περιλάμβανε την αφαίρεση ή την καταστροφή τμημάτων του μετωπιαίου λοβού του εγκεφάλου. Η μέθοδος είχε πρωτοεμφανιστεί στις αρχές του 20ού αιώνα ως θεραπεία για διάφορες ψυχικές παθήσεις, σύμφωνα με το περιοδικό History Extra.
Ωστόσο, πολλοί ασθενείς υπέστησαν σοβαρές γνωστικές και συναισθηματικές βλάβες εξαιτίας της επέμβασης. Σήμερα, οι λοβοτομές θεωρούνται ευρέως μια οπισθοδρομική και απάνθρωπη πρακτική.
Η Ρόζμαρι φέρεται να αντιμετώπιζε δυσκολίες στο σχολείο, ενώ υπέφερε και από επιληπτικές κρίσεις. Κατά τη δεκαετία του 1920, το κοινωνικό στίγμα που συνόδευε τη νοητική αναπηρία μπορούσε να αποτελέσει τεράστιο πλήγμα για μια οικογένεια.
Ο Τζόζεφ πήρε την απόφαση να υποβάλει την κόρη του σε λοβοτομή όταν εκείνη ήταν 23 ετών. Δεν συμβουλεύτηκε κανένα άλλο μέλος της οικογένειας, ούτε τους ενημέρωσε για την απόφασή του. Μάλιστα, η Ρόζμαρι παρέμεινε ξύπνια σε όλη τη διάρκεια της επέμβασης.
Η διαδικασία είχε ως στόχο να περιορίσει τις έντονες συναισθηματικές της εξάρσεις, όμως εξελίχθηκε σε καταστροφή. Η Ρόζμαρι υπέστη τόσο σοβαρή βλάβη, ώστε απέκτησε νοητικές ικανότητες αντίστοιχες με εκείνες ενός μικρού παιδιού.
Μετά την επέμβαση, η οικογένειά της την απομάκρυνε από τη δημόσια ζωή. Αρχικά μεταφέρθηκε σε ίδρυμα στην πολιτεία της Νέας Υόρκης και στη συνέχεια στη σχολή Saint Coletta για παιδιά με ειδικές ανάγκες, στο Ουισκόνσιν.
Η οικογένειά της δεν την επισκεπτόταν, καθώς ο Τζόζεφ είχε πει ψέματα στα υπόλοιπα μέλη της, υποστηρίζοντας ότι η Ρόζμαρι είχε γίνει τόσο βίαιη, ώστε μπορούσε να ζήσει μόνο απομονωμένη από κάθε επισκέπτη, μέσα σε ιδρύματα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέγραψαν το μεγαλύτερο ποσοστό λοβοτομών παγκοσμίως, με περίπου 40.000 έως 50.000 επεμβάσεις να πραγματοποιούνται από τη δεκαετία του 1930 έως τη δεκαετία του 1970.
Στην περίπτωση της Ρόζμαρι, οι συνέπειες ήταν καταστροφικές. Μετά τη λοβοτομή, δεν μπορούσε πλέον ούτε να περπατήσει ούτε να μιλήσει.
Χρειάστηκαν μήνες θεραπείας μέχρι να καταφέρει να κινηθεί ξανά μόνη της, ενώ ανέκτησε μόνο μερική λειτουργικότητα στο ένα της χέρι. Παρ' όλα αυτά, με αργά και μικρά βήματα σημείωσε ορισμένη πρόοδο, καταφέρνοντας τελικά να επικοινωνεί μέσω των κινήσεων των ματιών της.
Πολλά χρόνια μετά την καταστροφική επέμβαση, τα μικρότερα αδέλφια της Ρόζμαρι κατάφεραν τελικά να την εντοπίσουν και να την επισκεφθούν στη σχολή Saint Coletta, στο Ουισκόνσιν. Εκεί, ρώτησαν τις μοναχές που τη φρόντιζαν τι ακριβώς είχε συμβεί στην αδελφή τους.
Η εξέλιξη αυτή έγινε δυνατή μόνο όταν, στα τέλη του 1961, ο Τζόζεφ υπέστη ένα σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο, το οποίο τον άφησε ανίκανο να ελέγχει πλέον την οικογένεια. Τότε, η μητέρα της Ρόζμαρι, Ρόουζ, ενημερώθηκε επιτέλους για την πραγματική τοποθεσία όπου βρισκόταν η κόρη της, αλλά και για την κατάστασή της.
Δυστυχώς, η πρώτη επίσκεψη της Ρόουζ δεν είχε την αναμενόμενη εξέλιξη. Όταν η Ρόζμαρι είδε τη μητέρα της για πρώτη φορά έπειτα από 20 χρόνια, αντέδρασε χτυπώντας τη στο στήθος. Ήταν μια αντίδραση που αποδόθηκε στα δύο δεκαετίες εγκατάλειψης που είχε βιώσει.
Όταν ο Τζόζεφ πέθανε το 1969, η οικογένεια επανέφερε πλήρως τη Ρόζμαρι στη ζωή της. Παρότι παρέμεινε στη σχολή Saint Coletta, καθώς χρειαζόταν φροντίδα για όλη της τη ζωή, έγινε και πάλι μέρος της οικογενειακής καθημερινότητας.
Όταν ένας από τους αδελφούς της Ρόζμαρι ρώτησε τι ακριβώς συνέβαινε με την αδελφή του, μία από τις μοναχές που τη φρόντιζαν έδωσε μια απρόσμενη απάντηση:
«Πιστεύω ότι ήταν σαν εμένα. Είχε δυσκολίες στην ανάγνωση στο σχολείο. Όπως κι εγώ».
Δεκαετίες αργότερα, η αδελφή της, Γιούνις Κένεντι Σράιβερ, ίδρυσε το 1968 τους Ειδικούς Ολυμπιακούς Αγώνες (Special Olympics) και εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες υποστηρίκτριες των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία.
Παράλληλα, ο μεγαλύτερος αδελφός της, Τζον Φ. Κένεντι, ο οποίος διετέλεσε 35ος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, υπέγραψε τροπολογία που έθεσε τις βάσεις για τη μετέπειτα θέσπιση του νόμου για τους Αμερικανούς με Αναπηρίες (Americans with Disabilities Act).
Η έκδοση βιβλίων όπως τα «Ρόζμαρι: Η κρυφή κόρη των Κένεντι» και «Η εξαφανισμένη Κένεντι» έφερε την ιστορία της Ρόζμαρι στο ευρύ κοινό, φωτίζοντας τις οδυνηρές αποφάσεις που ελήφθησαν για τη ζωή της, χωρίς τη δική της συναίνεση.
