Στο «μυαλό» του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία – Τι πραγματικά διακυβεύεται στην Αρκτική
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι υπάρχει ένα «πλαίσιο μίας μελλοντικής συμφωνίας σε σχέση με τη Γροιλανδία», έπειτα από συνομιλίες στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, στην Ελβετία.
Σε χθεσινό «χτύπημα» στο Truth Social, υπογράμμισε πως «επιστρέφω στην Ουάσινγκτον. Πέρασα υπέροχα στο Νταβός. Η δομή της Γροιλανδίας βρίσκεται σε εξέλιξη και θα είναι καταπληκτική για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ, το Συμβούλιο Ειρήνης είναι κάτι που ο κόσμος δεν έχει ξαναδεί, κάτι πολύ ξεχωριστό. Συμβαίνουν τόσα πολλά καλά πράγματα».
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, επανέλαβε ότι οι Δανοί μπορούν να διαπραγματευτούν τα πάντα, αλλά «δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε την κυριαρχία μας».
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας συμφώνησε με τη Φρεντέρικσεν, λέγοντας ότι η κυριαρχία αποτελεί «κόκκινη γραμμή». Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Γενς – Φρέντερικ Νίλσεν σημείωσε πως δεν γνωρίζει τις λεπτομέρειες της συμφωνίας που συζητείται.
Μία από τις ιδέες που εξετάζονται, θα προέβλεπε την παραχώρηση κυριαρχίας από τη Δανία σε μικρές περιοχές της Γροιλανδίας, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες θα κατασκεύαζαν στρατιωτικές βάσεις, σύμφωνα με ανώνυμες πηγές που επικαλούνται οι New York Times.
Ουσιαστικά, ένα τέτοιο καθεστώς θα ήταν παρόμοιο με εκείνο δύο βρετανικών βάσεων στην Κύπρο, οι οποίες παραμένουν υπό βρετανική κυριαρχία από την ανεξαρτησία της χώρας το 1960.
Ωστόσο, δεν είναι σαφές πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί αυτό το μοντέλο, εφόσον τόσο η Δανία, όσο και η Γροιλανδία απορρίπτουν κάθε παραχώρηση κυριαρχίας.
Υποστηρίζοντας την ανάγκη κατάληψης της Γροιλανδίας, ο Τραμπ έχει αναφερθεί στην απειλή κινεζικών και ρωσικών πλοίων γύρω από το νησί, παρ’ ότι η Δανία υποστηρίζει ότι «σήμερα» δεν υφίσταται τέτοια απειλή.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ έχουν προσπαθήσει να καθησυχάσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες, διαβεβαιώνοντας ότι θα ενισχύσουν την ασφάλεια στην Αρκτική, με τον Μαρκ Ρούτε να υπογραμμίζει ότι και το πλαίσιο της συμφωνίας θα προβλέπει αυτή τη συνεισφορά.
«Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι μπορούμε να το κάνουμε αυτό πολύ γρήγορα. Σίγουρα θα ήλπιζα για το 2026, ίσως ακόμη και στις αρχές του 2026», ανέφερε την Πέμπτη.
Η υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Ιβέτ Κούπερ, τόνισε ότι το Λονδίνο έχει ζητήσει τη δημιουργία μίας αποστολής “Arctic Sentry”, «παρόμοιας με την προσέγγιση που έχει υιοθετήσει το ΝΑΤΟ με το Baltic Sentry».
Βάσει συμφωνίας του 1951 με τη Δανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να αναπτύσσουν απεριόριστο αριθμό στρατευμάτων στη Γροιλανδία. Ήδη διατηρούν περισσότερους από 100 στρατιωτικούς μόνιμα εγκατεστημένους στη βάση Pituffik, στο βορειοδυτικό άκρο του νησιού· έτσι, οι συνομιλίες ενδέχεται να επικεντρωθούν στην αναθεώρηση αυτής της συμφωνίας, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, όπως μεταδίδει το BBC.
Πάνω από τις διαπραγματεύσεις, αιωρείται η επιμονή του Τραμπ να «αποκτήσει» τη Γροιλανδία. Για να υλοποιηθεί κάτι τέτοιο, πέρα από τις κόκκινες γραμμές που αφορούν την κυριαρχία, θα έπρεπε να βρεθεί λύση και στο συνταγματικό απαγορευτικό πλαίσιο για την πώληση γης.
Πιθανό μοντέλο αποτελεί η αμερικανική ναυτική βάση στον Κόλπο του Γκουαντάναμο στην Κούβα, η οποία βρίσκεται υπό πλήρη αμερικανικό έλεγχο από το 1903, βάσει ενός είδους μόνιμης μίσθωσης.
Δεν είναι σαφές αν αυτές οι επιλογές ήταν εκείνες που οδήγησαν τον Τραμπ στην αλλαγή στάσης στο Νταβός, εγκαταλείποντας την απειλή στρατιωτικής προσάρτησης της Γροιλανδίας.
Το ΝΑΤΟ ιδρύθηκε το 1949 με τη θεμελιώδη αρχή ότι επίθεση εναντίον ενός συμμάχου συνιστά επίθεση εναντίον όλων. Το γεγονός ότι η ανακοίνωση του Τραμπ για το «πλαίσιο» ήρθε μετά τη συνάντηση με τον Μαρκ Ρούτε έχει προκαλέσει ανησυχία στη Γροιλανδία, ότι διαπραγματεύσεις για το μέλλον της διεξάγονται ερήμην της.
Η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας, Βίβιαν Μότσφελντ, επεσήμανε ότι η κυβέρνηση δεν του ζήτησε να διαπραγματευτεί εκ μέρους της, αλλά να μεταφέρει «απευθείας στον πρόεδρο Τραμπ τις κόκκινες γραμμές».
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι η Γροιλανδία είναι κρίσιμη για το σχέδιο δημιουργίας ενός αμυντικού συστήματος Golden Dome, που θα προστατεύει τις Ηνωμένες Πολιτείες από πυραυλικές επιθέσεις της Ρωσίας και της Κίνας.
Το νησί διαθέτει τεράστια –και σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτα– αποθέματα σπάνιων γαιών, απαραίτητων για τεχνολογίες όπως τα κινητά τηλέφωνα και τα ηλεκτρικά οχήματα.
Ο Τραμπ δεν έχει δηλώσει ανοιχτά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας, όμως, έχει σχολιάσει ότι ο αμερικανικός έλεγχος του νησιού «βάζει όλους σε πολύ καλή θέση, ειδικά σε ό,τι αφορά την ασφάλεια και τα ορυκτά».