Μεταστατικός καρκίνος του μαστού: Νέες θεραπευτικές δυνατότητες για μακροχρόνιο έλεγχο της νόσου
13 Οκτωβρίου – Ημέρα Ενημέρωσης για τον Μεταστατικό Καρκίνο του Μαστού
Snapshot
- Η πρόγνωση του μεταστατικού καρκίνου του μαστού έχει βελτιωθεί σημαντικά λόγω καλύτερης κατανόησης της βιολογίας της νόσου και καινοτόμων θεραπειών.
- Η επιλογή θεραπείας βασίζεται πλέον κυρίως στα βιολογικά και μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου, όπως ορμονικοί υποδοχείς και γονιδιακές μεταβολές.
- Η επαναξιολόγηση της βιολογίας της νόσου και ο μοριακός έλεγχος κατά την εξέλιξη της νόσου είναι κρίσιμοι για την επιλογή κατάλληλης θεραπείας.
Η 13η Οκτωβρίου είναι αφιερωμένη στις γυναίκες που ζουν με μεταστατικό καρκίνο του μαστού και αποτελεί μια ευκαιρία να αναδειχθούν τόσο οι ιδιαίτερες ανάγκες τους όσο και η σημαντική πρόοδος που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια, στην αντιμετώπιση της νόσου. Η πρόοδος αυτή, μεταφράζεται σε περισσότερες θεραπευτικές επιλογές, αποτελεσματικότερες στρατηγικές και νέες δυνατότητες ακόμη και όταν η νόσος αναπτύσσει αντοχή στις προηγούμενες θεραπείες.
Σύμφωνα με τους ιατρούς της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ , Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνο Δημόπουλο (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), η πρόγνωση του μεταστατικού καρκίνου του μαστού έχει αλλάξει σημαντικά. Η καλύτερη κατανόηση της βιολογίας του καρκίνου, η αναγνώριση νέων θεραπευτικών στόχων και η ανάπτυξη καινοτόμων φαρμάκων έχουν διευρύνει σημαντικά τις θεραπευτικές μας δυνατότητες. Για πολλές ασθενείς, η νόσος μπορεί πλέον να ελέγχεται για μεγάλα χρονικά διαστήματα, με διαδοχικές αποτελεσματικές θεραπείες και με διατήρηση καλής ποιότητας ζωής.
Σήμερα, η επιλογή της θεραπείας δεν βασίζεται μόνο στο πού έχει εξαπλωθεί η νόσος, αλλά κυρίως στα βιολογικά και μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου. Οι ορμονικοί υποδοχείς, η έκφραση του HER2, η έκφραση του PD-L1, καθώς και μεταβολές σε γονίδια όπως τα ESR1, PIK3CA και BRCA1/2 αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα βιοδεικτών που μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τη θεραπευτική στρατηγική. Η δυνατότητα μοριακής ανάλυσης του όγκου και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, του κυκλοφορούντος καρκινικού DNA στο αίμα προσφέρει πλέον πρόσθετες πληροφορίες που μπορούν να καθορίσουν την επιλογή της επόμενης θεραπείας.
Στον ορμονοευαίσθητο, HER2-αρνητικό μεταστατικό καρκίνο του μαστού, οι αναστολείς CDK4/6 σε συνδυασμό με ενδοκρινική θεραπεία έχουν αλλάξει σημαντικά τη φυσική ιστορία της νόσου. Παράλληλα, νεότερες ενδοκρινικές θεραπείες και φάρμακα που στοχεύουν συγκεκριμένες μοριακές μεταβολές διευρύνουν τις επιλογές ακόμη και μετά την ανάπτυξη αντοχής στις αρχικές θεραπείες.
Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων ετών είναι τα συζευγμένα αντισώματα - φάρμακα, τα γνωστά antibody-drug conjugates (ADCs). Πρόκειται για μία νέα γενιά θεραπειών που συνδυάζει την εκλεκτική στόχευση των καρκινικών κυττάρων με τη μεταφορά ενός ισχυρού κυτταροτοξικού παράγοντα. Τα ADCs έχουν ήδη μεταβάλει ουσιαστικά τη θεραπευτική προσέγγιση της HER2-θετικής και της HER2-low νόσου, αλλά και του τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού, ενώ η έρευνα επεκτείνεται συνεχώς σε νέους θεραπευτικούς στόχους.
Στη HER2-θετική μεταστατική νόσο, οι νεότερες anti-HER2 θεραπείες έχουν επιτύχει σημαντική παράταση του ελέγχου της νόσου και της επιβίωσης, ακόμη και σε ασθενείς με εγκεφαλικές μεταστάσεις. Αντίστοιχα, στον μεταστατικό τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού, η ανοσοθεραπεία για κατάλληλα επιλεγμένες ασθενείς και τα νεότερα ADCs έχουν δημιουργήσει θεραπευτικές δυνατότητες, που δεν υπήρχαν πριν από λίγα χρόνια.
Η θεραπεία, όμως, δεν είναι στατική. Ο καρκίνος μπορεί να μεταβάλλεται στην πορεία του και, υπό την πίεση των θεραπειών, να αναπτύσσει νέους μηχανισμούς αντίστασης. Για τον λόγο αυτό, η επαναξιολόγηση της βιολογίας της νόσου κατά την εξέλιξή της αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Η επανάληψη της βιοψίας, όταν είναι εφικτή και κλινικά χρήσιμη, καθώς και ο κατάλληλος μοριακός έλεγχος μπορούν να αποκαλύψουν νέους θεραπευτικούς στόχους και να οδηγήσουν σε διαφορετικές επιλογές θεραπείας.
Τέλος, οι επιστήμονες του ΕΚΠΑ τονίζουν ότι ο στόχος στη μεταστατική νόσο δεν περιορίζεται στη συρρίκνωση ενός όγκου ή στη βελτίωση μιας απεικονιστικής εξέτασης. «Είναι ο μακροχρόνιος έλεγχος της νόσου, η παράταση της επιβίωσης και η διατήρηση της ποιότητας ζωής, με θεραπευτικές επιλογές προσαρμοσμένες τόσο στη βιολογία του όγκου όσο και στις ανάγκες κάθε ασθενούς. Η έρευνα συνεχίζεται και μαζί της διευρύνονται τα όρια του εφικτού. Για τις γυναίκες με μεταστατικό καρκίνο του μαστού, κάθε νέα θεραπευτική δυνατότητα μπορεί να σημαίνει περισσότερο χρόνο με τη νόσο υπό έλεγχο, αλλά κυρίως περισσότερο χρόνο ζωής με ποιότητα και προοπτική».
