Το καλώδιο, το τουρκολιβυκό, ο Ερντογάν, ο Κυριάκος και η εγχώρια κάλπη

Για τι ακριβώς θα ψηφίσουμε; Για την ακρίβεια, που τσακίζει σε όλες της τις εκφάνσεις νοικοκυριά και επιχειρήσεις, για τη διαφθορά και το κράτος δικαίου ή μήπως και για τις εξελίξεις στο πεδίο των εθνικών μας θεμάτων; Θα μπορούσαν, άραγε, τα τελευταία, να συνιστούν σημαντικό παράγοντα στη διαμόρφωση της επιλογής ψήφου, μπροστά στην κάλπη; Για να το πούμε κι αλλιώς, η Βόρεια Ελλάδα «βράζει» πάντα στα απόνερα της «Συμφωνίας των Πρεσπών», αλλά και σε σχέση με τη (μυστική προς το παρόν), συμφωνία με τη Βουλγαρία για την επιστροφή 48 κειμηλίων που προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσης -έναντι της παράδοσης των οστών λειψάνων του τσάρου Σαμουήλ, που οι πολίτες του Βορρά θεωρούν λιποβαρή. Και οι υπόλοιποι; Σε ποιο βαθμό επηρεάζεται από τα όσα συμβαίνουν στην αντιπαράθεση Ελλάδας – Τουρκίας, που έχει περάσει πλέον σε νέα, δυσμενέστερη για εμάς, φάση; Ας δούμε τα γεγονότα:

Πρώτον: Η υπόθεση της πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου κινήθηκε επί μία διετία επί ξηρού ακμής, με απλά λόγια το έργο «πάγωσε» ουσιαστικά, ενώ αναζητείτο διέξοδος υλοποίησης. Και εδώ βρίσκεται το ζουμί. Με βάση τα όσα διαμείφθηκαν στο παρασκήνιο, η Άγκυρα απαιτούσε να της αναγνωρισθεί το δικαίωμα να δίδει άδεια σε περιοχή ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Μια μικρή παρένθεση. Εδώ, στη γείτονα χώρα συγκρούσθηκαν τα τελευταία εικοσιτετράωρα δύο διαφορετικές «σχολές σκέψης». Από τη μια, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών (Φιντάν) έλεγε ότι είναι επαρκές να διατυπωθεί το σχετικό αίτημα ατύπως, από την άλλη το «βαθύ κράτος» (υπουργείο Αμύνης – Γκιουλέρ) μαχόταν υπέρ του έγγραφου αιτήματος. Προφανώς, στο εσωτερικό μπρα-ντε-φερ, κέρδισαν οι δεύτεροι.

Η ελληνική formula το αίτημα να κατατεθεί εγγράφως και με σχετικούς χάρτες, από γαλλικής πλευράς μπορεί να συνιστά λύση απεμπλοκής για να προχωρήσει το έργο, αλλά δεν υποβαθμίζει τις νομικές συνέπειες της συγκεκριμένης κίνησης. Γιατί η Άγκυρα διεκδίκησε το γραπτό, για να το χρησιμοποιήσει στο μέλλον ως νομικό επιχείρημα, ότι η Αθήνα «αναγνωρίζει τουρκική δικαιοδοσία», έστω και μέσω της «τεθλασμένης», γιατί η γαλλική πλευρά δεν υπάρχει περίπτωση να αυτενέργησε χωρίς ελληνική συναίνεση. Παρεμπιπτόντως, ακόμη κι αν είχε γίνει αποδεκτή από την τουρκική πλευρά η άποψη περί άτυπης ενημέρωσης, κάτι τέτοιο υπό συνθήκες απειλής, ουσιαστικά θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι στην πραγματικότητα ισοδυναμεί με αίτημα αδειοδότησης.

Δεύτερον: Ο αρχικός ελληνικός σχεδιασμός ως προς το καλώδιο, έγινε την περίοδο που η Διακήρυξη των Αθηνών ήταν στα… ντουζένια της, όπως επίσης ήταν σαφώς ευνοϊκότερο για τα ελληνικά συμφέροντα, το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον. Αν υπήρχε τότε η πρόνοια να μετακινηθεί η διαδρομή του καλωδίου κατά 100 χλμ. προς την πλευρά της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, τότε το αίτημα που θα υποβαλλόταν από ελληνικής πλευράς προς την Άγκυρα θα αφορούσε σε ήδη υπάρχουσα αναγνώριση δικαιώματος. Φαίνεται, για να τα λέμε όλα, ότι το σενάριο εξετάσθηκε και απορρίφθηκε ως κοστοβόρο, μόνο που τα δύο χρόνια παγώματος του έργου ανεβάζουν, εν τέλει πολύ περισσότερο το κόστος.

Τρίτον, ας μην έχουμε την παραμικρή αυταπάτη, ότι όλα αυτά περί καλωδίων γίνονται για την de facto παγίωση του παράνομου τουρκολιβυκού συμφώνου. Και εδώ ακριβώς έγινε το λεγόμενο colpo grosso, που υπερβαίνει το περιφερειακό τοπίο. Διακαής πόθος του Ντόναλντ Τραμπ, ήταν η ενοποίηση της Λιβύης με πρωθυπουργό τον γιο του στρατηγού Χαφτάρ. Επ’ αυτού ο Ταγίπ Ερντογάν προέβαλε αντιρρήσεις, προκειμένου να ντιλάρει τελικά κερδίζοντας την ψήφιση του συμφώνου από τη Βουλή της Βεγγάζης. Υπ’ αυτή την έννοια, θα ήταν ιδιαιτέρως δύσκολο από ελληνικής πλευράς, να τουμπάρει το ευρύτερο παιχνίδι. Αυτή είναι η αλήθεια, υπάρχει όμως και μια άλλη αλήθεια, ότι το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε δεν υπήρξε από ελληνικής πλευράς ενεργή διπλωματία (τονίζω το ενεργή, διευκρινίζοντας ότι δεν έχει σχέση με εθιμοτυπικές επισκέψεις) προς την πλευρά της Λιβύης, της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας. Ταυτόχρονα, μάλιστα, δεν υιοθετήθηκε η «χρυσή συνταγή καρότο-μαστίγιο». Δηλαδή, από τη μία πλευρά διεκόπη πρόωρα ο ελληνοτουρκικός διάλογος που συνιστούσε σημαντικό δίαυλο ουσιαστικής επικοινωνίας, στο πλαίσιο του οποίου θα μπορούσαν ίσως να απορροφηθούν κάποια «παρατράγουδα». Και την ίδια περίοδο, δεν χρησιμοποιήθηκε το δυναμικό εργαλείο, του αιτήματος προς την ΕΕ για επιβολή κυρώσεων στην Άγκυρα. Σε τελευταία ανάλυση και για τον πρόσθετο λόγο ότι ο Ταγίπ Ερντογάν επιχειρεί να αναδειχθεί σε «τρίτο πόλο» έναντι του διπόλου ΗΠΑ – Ισραήλ και των BRICS.

Τέταρτον: Αξίζει τον κόπο να αναφερθούμε στην περίπτωση του Τούρκου υποψηφίου για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Φεριντούν Σινιρλίογλου. Ευτυχώς, πάτωσε στην ψηφοφορία αλλά για λόγους συμπτωματικούς (θα επανέλθουμε). Ευτυχώς, επίσης, κατά την ακρόασή του στο Συμβούλιο Ασφαλείας, η Ελληνίδα μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη, Αγλαΐα Μπαλτά, του έθεσε το κρίσιμο ερώτημα, αν σέβεται το Δίκαιο της Θάλασσας, για να λάβει απάντηση του στιλ… ρίχνω την μπάλα στην εξέδρα, καθώς είπε… μα εσείς με στηρίξατε στην προεδρία του ΟΑΣΕ. Ορθόν, μόνο που αυτό δεν συνιστά απάντηση, αφενός και αφετέρου ο ΟΑΣΕ δεν χειρίζεται ούτε το Κυπριακό ούτε ζητήματα του Δικαίου της Θάλασσας. Πάντως, για να τα λέμε όλα, η τότε υποστήριξή του (σε διαφορετική γραμμή από τη Λευκωσία) αυτονοήτως «φούσκωσε το βιογραφικό του». Θα μπορούσε ενδεχομένως, να έχει γίνει η «στραβή», αν δεν ετίθετο το πολύ απλό ερώτημα: Σε ποιο βαθμό ένας Τούρκος αξιωματούχος θα παρείχε εγγυήσεις, να εποπτεύει τη λύση του Κυπριακού, όταν επί του θέματος όλες οι αποφάσεις του ΟΗΕ είναι κόντρα στις τουρκικές θέσεις. Και σε αυτό το σημείο, ένα άλλο στοιχείο της συγκυρίας έρχεται να ολοκληρώσει το παζλ: δεύτερη συνεχόμενη φορά επικεφαλής του διεθνούς οργανισμού, να είναι πάλι άνδρας και πάλι Ευρωπαίος με βάση του εθιμικό δίκαιο δεν παίζει, ιδιαιτέρως. Άρα η κατάληξη είναι πιθανό να παραπέμπει σε γυναίκα από τη Λατινική Αμερική.

Μετά από όλα αυτά, ας επανέλθουμε στο αρχικό ερώτημα. Στο κατά πόσο, δηλαδή, η πορεία των εθνικών θεμάτων θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα, στη διαμόρφωση της τελικής επιλογής ψήφου. Εδώ και αρκετό καιρό, καθώς διανύουμε περίοδο «σκληρής ισχύος», λέξεις που οι περισσότερες προέρχονται από τον στρατιωτικό χώρο, έχουν εγκατασταθεί για τα καλά στο διπλωματικό -πολιτικό πεδίο, όπως ανθεκτικότητα, αντοχή, οικονομική ασφάλεια, εντιμότητα, κράτος δικαίου, συνοχή. Επίσης, υπάρχει και ένας άλλος παράγοντας που προς το παρόν δεν μας αφορά, αλλά τον παραθέτω. Τι βλέπουμε στην Ευρώπη; Βλέπουμε ότι στις ακροδεξιές δυνάμεις, παρατηρείται ρωσική διείσδυση. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι μετά τον βομβαρδισμό data center στη Ρωσία, μειώθηκε εντυπωσιακά η κινητικότητα του AfD στα social media. Βλέπουμε, επίσης, ότι αποκτά ιδιαίτερο ειδικό βάρος, η ψήφος της τουρκικής και αραβικής καταγωγής, στην ενίσχυση αριστερών δυνάμεων. Στην Ευρώπη, στην ανάδειξη της νέας δημάρχου στο Βερολίνο. Και στις ΗΠΑ, στις ενδιάμεσες εκλογές στο Μίσιγκαν.

Κλείνοντας, έχουμε να κάνουμε με μια πολυπαραγοντική εξίσωση. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε προς το παρόν, το αποτέλεσμα. Σίγουρα, όμως… δεν θα πλήξουμε.

Διαβάστε επίσης