Ο ΟΗΕ επιβεβαιώνει καταναγκαστική εργασία σε Θιβέτ και Σιντζιάνγκ

Για χρόνια, το Πεκίνο υποστήριζε ότι οι καταγγελίες περί καταναγκαστικής εργασίας στις περιοχές του Θιβέτ και του Σιντζιάνγκ αποτελούσαν «δυτική προπαγάνδα». Σήμερα, αυτή η αφήγηση δέχεται το ισχυρότερο πλήγμα της.
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών —συνήθως επιφυλακτικός στις διατυπώσεις του— εξέδωσε επίσημη δήλωση που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η Κίνα να ευθύνεται για «υποδούλωση ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».

Μια σπάνια και βαριά καταδίκη

Στη δήλωση συμμετέχουν ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ: Ειδικοί Εισηγητές για τη σύγχρονη δουλεία, τα δικαιώματα των μειονοτήτων, τα πολιτιστικά δικαιώματα και την εμπορία ανθρώπων, καθώς και Ομάδες Εργασίας για την Αυθαίρετη Κράτηση και τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Πρόκειται για έναν άτυπο αλλά εξαιρετικά ισχυρό «δικαστικό σχηματισμό συνείδησης», του οποίου το συμπέρασμα είναι σαρωτικό.

Οι ειδικοί περιγράφουν «ένα διαρκές μοτίβο κρατικά επιβαλλόμενης καταναγκαστικής εργασίας που αφορά εθνοτικές μειονότητες σε πολλές κινεζικές επαρχίες», τονίζοντας ότι σε πολλές περιπτώσεις τα καταναγκαστικά στοιχεία είναι τόσο έντονα ώστε να συνιστούν αναγκαστική μεταφορά ή και υποδούλωση.

Το τέλος της αμφισβήτησης

Μέχρι σήμερα, οι υπερασπιστές του Πεκίνου απέρριπταν μαρτυρίες Ουιγούρων, Καζάκων, Κιργιζίων και Θιβετιανών ως κατασκευασμένες. Δορυφορικές εικόνες χαρακτηρίζονταν «παρερμηνείες» και διαρροές εγγράφων «πλαστογραφίες».
Όμως πλέον, ο ίδιος ο ΟΗΕ —ο θεσμός που η Κίνα συχνά επικαλούνταν ως ουδέτερο κριτή— επιβεβαιώνει τον πυρήνα των καταγγελιών: το σύστημα «μεταφοράς εργασίας» είναι στην πράξη μαζικός εξαναγκασμός.

Σιντζιάνγκ: εκατομμύρια «μεταφορές», καμία επιλογή

Στο Σιντζιάνγκ, τα κρατικά προγράμματα «ανακούφισης της φτώχειας μέσω εργασίας» υποχρεώνουν μέλη μειονοτήτων να αποδέχονται θέσεις εργασίας υπό ασφυκτική επιτήρηση.

Το ίδιο το πενταετές σχέδιο της περιοχής προβλέπει 13,75 εκατομμύρια περιπτώσεις μεταφοράς εργαζομένων — ένας αριθμός που καθιστά τον ισχυρισμό της εθελοντικής συμμετοχής στατιστικά αδύνατο.

Όταν εκατομμύρια «μεταφέρονται», η έννοια της επιλογής παύει να έχει νόημα.

Θιβέτ: κοινωνική μηχανική σε πλήρη ανάπτυξη

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στο Θιβέτ, μια περιοχή που το Πεκίνο διατηρεί σε σχετική αφάνεια. Οι ειδικοί του ΟΗΕ εκτιμούν ότι σχεδόν 650.000 Θιβετιανοί επηρεάστηκαν μόνο το 2024 από προγράμματα μεταφοράς εργασίας, τα οποία συνοδεύονται από στρατιωτικού τύπου εκπαίδευση και εκστρατείες πίεσης.

Μεταξύ 2000 και 2025, περίπου 3,36 εκατομμύρια Θιβετιανοί έχουν επηρεαστεί από πολιτικές αναγκαστικής μετεγκατάστασης και διάλυσης του νομαδικού τρόπου ζωής. Ολόκληρα χωριά μετακινούνται μέσω έμμεσων απειλών: διακοπή βασικών υπηρεσιών, επαναλαμβανόμενες επισκέψεις στο σπίτι, απαγόρευση κάθε δημόσιας κριτικής.

Πολιτιστική διάβρωση με διοικητική υπογραφή

Οι πολιτικές αυτές δεν είναι απλώς οικονομικά μέτρα. Όπως προειδοποιούν οι ειδικοί, επιφέρουν βίαιη αλλαγή τρόπου ζωής, αποκόπτοντας κοινότητες από τη γη, τη γλώσσα, τη θρησκεία και τις κοινωνικές τους δομές.

Η παραδοσιακή γεωργία και η νομαδική κτηνοτροφία αντικαθίστανται από εξαναγκαστική μισθωτή εργασία, οδηγώντας σε πολιτιστική διάβρωση μέσω κρατικής διοίκησης.

Παγκόσμιες συνέπειες και ευθύνη των επιχειρήσεων

Οι επιπτώσεις ξεπερνούν τα σύνορα της Κίνας. Προϊόντα που παράγονται μέσω καταναγκαστικής εργασίας εισέρχονται στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, συχνά μέσω τρίτων χωρών.

Ο ΟΗΕ απευθύνει σαφή προειδοποίηση στις επιχειρήσεις: οφείλουν να διασφαλίσουν ότι οι δραστηριότητές τους δεν συνδέονται με καταναγκαστική εργασία, σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Αρχές του ΟΗΕ για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Παράλληλα, επαναλαμβάνεται το πάγιο αίτημα για απεριόριστη πρόσβαση ανεξάρτητων μηχανισμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων — ένα αίτημα που το Πεκίνο συνεχίζει να απορρίπτει.