Κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών: Το οπλοστάσιο ΗΠΑ, Κίνας και Ρωσίας και οι κίνδυνοι

Snapshot

• Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας προειδοποιεί για φαινόμενο ντόμινο πυρηνικών εξοπλισμών αν περισσότερες χώρες επιδιώξουν πυρηνικά οπλοστάσια.
• Η συνθήκη New Start μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας έληξε, αφήνοντας χωρίς περιορισμούς τις πυρηνικές κεφαλές των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων.
• Η έκθεση της ICAN καταγράφει αύξηση 15% στις επενδύσεις για την παραγωγή πυρηνικών όπλων από περισσότερα από 300 χρηματοπιστωτικά ιδρύματα παγκοσμίως.
• Η Κίνα έχει σχεδόν τριπλασιάσει το πυρηνικό της οπλοστάσιο από το 2019 και δεν δείχνει διάθεση για διαπραγματεύσεις περιορισμού των πυρηνικών της δυνατοτήτων.
• Οι ΗΠΑ ανησυχούν για την πυρηνική επέκταση της Κίνας και προσπαθούν να ενισχύσουν το δικό τους οπλοστάσιο, ενώ διαπραγματεύονται με το Πεκίνο χωρίς προς το παρόν αποτέλεσμα.

Snapshot powered by AI

Μία ανησυχητική εικόνα δημιουργούν τα στοιχεία για τους πυρηνικούς εξοπλισμούς παγκοσμίως. Ο Ραφαέλ Γκρόσι, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας προειδοποίησε με συνέντευξη του στο περιοδικό Economist τον Απρίλιο ότι αν περισσότερες χώρες επιδιώξουν να αποκτήσουν πυρηνικά οπλοστάσια, ένα φαινόμενο ντόμινο θα οδηγήσει «αναπόφευκτα αρκετές χώρες» να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους.

Μάλιστα ο δημοσιογράφος του περιοδικού εκτιμά ότι οι κίνδυνοι για μία νέα κούρσα εξοπλισμών στα πυρηνικά είναι οι μεγαλύτεροι που έχουν παρατηρηθεί εδώ και δεκαετίες.

Από τις 5 Φεβρουαρίου η Συνθήκη New Start, η οποία πρόσφερε το πλαίσιο και τους κανόνες για την λειτουργία των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών οπλοστασίων στον κόσμο, των ΗΠΑ και της Ρωσίας, έληξε. Πλέον δεν ισχύει διεθνώς κανένας περιορισμός στις πυρηνικές κεφαλές και τα όπλα που μπορούν να κατασκευάσουν οι δύο χώρες με το ισχυρότερο πυρηνικό οπλοστάσιο του πλανήτη.

Έκθεση: Αυξήθηκαν οι επενδύσεις στον τομέα της κατασκευής πυρηνικών όπλων

Η Διεθνής Εκστρατεία για την Κατάργηση των Πυρηνικών Όπλων (ICAN), μία συμμαχία μη κυβερνητικών οργανώσεων για την προώθηση της απαγόρευσης των πυρηνικών όπλων, σε έκθεση που δημοσιοποιήθηκε λίγες ημέρες πριν διαπίστωσε αύξηση των επενδύσεων για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Η έκθεση με τίτλο «Don’t Bank on the Bomb 2026», η οποία εκπονήθηκε σε συνεργασία με την αντιπυρηνική οργάνωση PAX, υπογραμμίζει ότι αν και ο πλανήτης ταλαντεύεται από μια περιφερειακή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία, έναν καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο στο Σουδάν και τις συνεχιζόμενες εντάσεις μεταξύ δύο χωρών με πυρηνικά οπλοστάσια, της Ινδίας και του Πακιστάν περισσότερα από 300 χρηματοπιστωτικά ιδρύματα παγκοσμίως έχουν αυξήσει τις επενδύσεις τους στην παραγωγή πυρηνικών όπλων. Πρόκειται για αύξηση 15% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, μετά από χρόνια που παρουσιαζόταν μείωση καθώς τα μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αποσύρονταν από τη χρηματοδότηση πυρηνικών όπλων.

Η έκθεση της ICAN εντοπίζει επίσης 25 εταιρείες παγκοσμίως που παράγουν πυρηνικά όπλα, μεταξύ των οποίων οι Honeywell International, Boeing, General Dynamics, BAE Systems και Lockheed Martin. Οι κύριοι επενδυτές σε αυτές τις εταιρείες ήταν οι Vanguard, Black Rock και Capital Group. Οι τρεις μεγαλύτεροι δανειστές της βιομηχανίας πυρηνικών όπλων συνολικά ήταν οι μεγάλες αμερικανικές τράπεζες και συγκεκριμένα: J.P. Morgan Chase, Bank of America και Citigroup.

Η ανησυχία των Αμερικανών για την Κίνα

Το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον πλανήτη βρίσκεται στην κατοχή της Ρωσίας. Διαθέτει 5.459 πυρηνικές κεφαλές, εκ των οποίων 1.718 βρίσκονται σε ετοιμότητα. Στη δεύτερη θέση είναι οι ΗΠΑ που διαθέτουν συνολικά 5.177 πυρηνικές κεφαλές. Για την Κίνα η εκτίμηση είναι ότι από φέτος έχει στην κατοχή της 620 πυρηνικές κεφαλές.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης, το Πεκίνο έχει σχεδόν τριπλασιάσει το απόθεμά του σε πυρηνικές κεφαλές από το 2019. Έχει αυξήσει ραγδαία τις πυρηνικές του δυνατότητες σε ξηρά, αέρα και θάλασσα. Έχει επεκτείνει σημαντικά τις υποδομές του για την έρευνα, την ανάπτυξη και τη συναρμολόγηση πυρηνικών κεφαλών.

Σήμερα το Πεκίνο δεν δείχνει διάθεση να ρίξει ταχύτητες. Στα μέσα Μαρτίου, ανακοίνωσε ότι θα «ενισχύσει και θα διευρύνει» τις στρατηγικές δυνατότητες αποτροπής. Παράλληλα η Κίνα επιβεβαίωσε τη δέσμευσή της να ενισχύσει ποιοτικά και ποσοτικά το πυρηνικό της οπλοστάσιο.

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι σίγουρα λαμβάνουν υπόψη τους τις διαθέσεις του Πεκίνου και το θέμα θεωρείται βέβαιο ότι θα τεθεί και στη συνάντηση που θα έχει ο Ντόναλντ Τραμπ με τον πρόεδρο της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ.

Αυτό που ανησυχεί την Ουάσινγκτον είναι ότι στο κλαμπ με τις παγκόσμιες πυρηνικές υπερδυνάμεις φαίνεται ότι πιέζει για να μπει και η Κίνα. Ως απάντηση, οι ΗΠΑ προσπαθούν να ενισχύσουν το δικό τους πυρηνικό απόθεμα, ενώ παράλληλα επιχειρούν να διαπραγματευτούν με το Πεκίνο.

Μάλιστα σύμφωνα με ανάλυση του περιοδικού Foreign Affairs, το γεγονός ότι οι ΗΠΑ τον Φεβρουάριο αποφάσισαν να μην ανανεώσουν τη συνθήκη New START, επειδή δεν ήθελαν να δεσμευτούν από περιορισμούς στα πυρηνικά όπλα οι οποίες δεν θα ίσχυαν για την Κίνα, η οποία δεν μετείχε στη συνθήκη. Παρά την αυξανόμενη πίεση των ΗΠΑ, όμως, η Κίνα αρνείται συστηματικά να διεξαγάγει διαπραγματεύσεις για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων και δεν έχει δείξει ότι θα συμφωνούσε να περιορίσει τις δυνατότητές της.

Το περιοδικό εξηγεί ότι ο λόγος που το Πεκίνο δεν επιθυμεί να διαπραγματευτεί τα πυρηνικά όπλα του, είναι ότι πιστεύει πως μια ισχυρότερη πυρηνική αποτρεπτική δύναμη θα σταθεροποιήσει στην πραγματικότητα τις σχέσεις του με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Κρίνει ότι έτσι οι Αμερικανοί θα υπολογίζουν την αποτρεπτική δύναμη των πυρηνικών της Κίνας και θα αντιμετωπίζουν το Πεκίνο ως ισότιμο εταίρο και θα αποφεύγουν να αμφισβητούν τα βασικά του συμφέροντα.

Η πρόσφατη συμπεριφορά των Ηνωμένων Πολιτειών φαίνεται να υποστηρίζει αυτή την προσέγγιση. Ιδιαίτερα από την επανεκλογή του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, η Ουάσιγκτον έχει υιοθετήσει μια πιο προσεκτική στάση όσον αφορά τα βασικά συμφέροντα της Κίνας, όπως η Ταϊβάν, και έχει δείξει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη δημιουργία σταθερών διμερών σχέσεων μέσω επιχειρηματικών συμφωνιών. Το Πεκίνο θεωρεί αυτό ως απόδειξη της ορθότητας της προσέγγισής του και, ως εκ τούτου, δεν βλέπει κανένα λόγο να αλλάξει πορεία.