Στο προσκήνιο η ψυχική υγεία των παιδιών: Τα δωρεάν προγράμματα του υπουργείου Υγείας και της UNICEF

Την πορεία των προγραμμάτων που εντάσσονται στο πλαίσιο της Εθνικής Δράσης Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας και υλοποιούνται από το υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με την UNICEF, παρουσίασε τη Δευτέρα (23/03/2026), η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη.

Σκοπός των προγραμμάτων είναι η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου πλαισίου ευαισθητοποίησης για τα ζητήματα ψυχικής υγείας των παιδιών, ανέφερε η κυρία Αγαπηδάκη, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, στο υπουργείο Υγείας. Όπως τόνισε και ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, «είναι πολύ σημαντικό να σπάσουμε ταμπού».

Αυτό ανέπτυξε περαιτέρω η αναπληρώτρια υπουργός, τονίζοντας ότι μέχρι σήμερα, υπήρχε δυσκολία να μιλήσουμε για τα παιδιά και την ψυχική υγεία. «Τα παιδιά βιώνουν μια αδιανόητη αβεβαιότητα» και είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα. Τα παιδιά και οι έφηβοι «αναπτύσσουν ψηφιακές σχέσεις, σχετίζονται ή δεν σχετίζονται με τους άλλους με ψηφιακούς τρόπους», ανέφερε χαρακτηστικά η κυρία Αγαπηδάκη.

Στη χώρα μας, πρόσθεσε, «τα θέματα αυτά αντιμετωπίζονταν για χρόνια με αμηχανία, όμως πλέον είναι απαραίτητο να μιλάμε ανοιχτά και ξεκάθαρα». Η ψυχική υγεία των παιδιών έχει αναδειχθεί σε προτεραιότητα και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, καθώς οι αλλαγές στον τρόπο ζωής επηρεάζουν σημαντικά το σώμα, την ψυχή και το νευρικό σύστημα, διαμορφώνοντας την ανάπτυξη των παιδιών.

Αυτισμός - αγχώδης διαταραχή - κατάθλιψη

Κεντρικό ρόλο διαδραματίζουν οι παιδίατροι, οι οποίοι πραγματοποιούν συστηματικό και καθολικό screening, με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό ψυχικών διαταραχών. Ανάλογα με την ηλικιακή κατηγορία των παιδιών και μέσω οδηγιών και κριτηρίων που θα ενταχθούν στο σύστημα της ΗΔΥΚΑ, οι παιδίατροι θα ελέγχουν τα παιδιά για αυτισμό, αγχώδη διαταραχή και κατάθλιψη.

Στόχος είναι ο πρώιμος εντοπισμός προβλημάτων και συμπτωμάτων που αν δεν αντιμετωπιστούν, χειροτερεύουν και προοπτικά μπορεί να εξελιχθούν σε ψυχικό νόσημα. Σημειώνεται ότι οι παιδίατροι δεν κάνουν διάγνωση, αλλά εντοπίζουν και παραπέμπουν.

Ήδη, 400 παιδίατροι έχουν εκπαιδευτεί και μέσα από τη συνεργασία με τα Κέντρα Αναφοράς για την Ψυχική Υγεία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, επιδιώκεται η ενοποίηση των κριτηρίων παραπομπής, ώστε να υπάρχει ενιαία και αποτελεσματική διαχείριση των περιστατικών.

Πρόγραμμα Θετικής Γονεϊκότητας - Triple P

Το Πρόγραμμα Θετικής Γονεϊκότητας - Triple P υποστηρίζει τους γονείς στην καθημερινότητά τους, προσφέροντας πρακτικά και επιστημονικά τεκμηριωμένα εργαλεία για μια θετική προσέγγιση στη γονεϊκότητα και τις πρακτικές ανατροφής των παιδιών. Στόχος του προγράμματος είναι η ενίσχυση των γονεϊκών δεξιοτήτων και η δημιουργία ενός ασφαλούς και υποστηρικτικού οικογενειακού περιβάλλοντος.

Το περασμένο καλοκαίρι, ειδικοί από την Αυστραλία επισκέφθηκαν τη χώρα μας και εκπαίδευσαν επαγγελματίες υγείας του δημόσιου συστήματος Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Το πρόγραμμα Triple P:

• Βασίζεται σε περισσότερα από 35 χρόνια επιστημονικής έρευνας μέσω του Πανεπιστημίου Queensland της Αυστραλίας.
• Προσαρμόζεται σε διαφορετικά πολιτισμικά και κοινωνικά περιβάλλοντα.
• Εφαρμόζεται σε περισσότερες από 30 χώρες παγκοσμίως και διατίθεται σε 23 γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών μέσω του συγκεκριμένου προγράμματος.
• Έχει υποστηρίξει πάνω από 4 εκατομμύρια οικογένειες.

Με βάση τα αποτελέσματα μιας ολοκληρωμένης ανασκόπησης τεκμηριωμένων παρεμβάσεων γονεϊκότητας και σε συνάφεια με τους στόχους του «Εθνικού Προγράμματος για την Προαγωγή της Υγείας της Οικογένειας και του Παιδιού στην Ελλάδα», το υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με την UNICEF, εξασφάλισε την πιλοτική εφαρμογή του Προγράμματος Θετικής Γονεϊκότητας για πρώτη φορά στην Ελλάδα.

Το Πρόγραμμα υλοποιείται μέσα από ένα σύνολο δράσεων, σχεδιασμένων ανάλογα με τις διαφορετικές ανάγκες των οικογενειών:

• Σεμινάρια διάρκειας 90 λεπτών, που προσφέρουν πρακτικές πληροφορίες και βασικές στρατηγικές θετικής γονεϊκότητας.
• Μικρές ομάδες γονέων (5-12 συμμετέχοντες), με εβδομαδιαίες συναντήσεις διάρκειας 8 εβδομάδων, που ενισχύουν την ανταλλαγή εμπειριών, την αμοιβαία υποστήριξη και τη σταδιακή εφαρμογή των δεξιοτήτων στην καθημερινή ζωή.
• Ατομικές συνεδρίες υποστήριξης, προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε οικογένειας, δια ζώσης, κατ' οίκον ή εξ αποστάσεως.

Σε ποιους απευθύνεται το πρόγραμμα:

• Γονείς βρεφών 0-1 (προγεννητική και μεταγεννητική περίοδος)
• Γονείς παιδιών 0-12
• Γονείς εφήβων 12-16
• Γονείς παιδιών 0-12 ετών με αναπτυξιακές ή και άλλες προκλήσεις.

Μέχρι σήμερα έχουν εκπαιδευτεί 177 επαγγελματίες υγείας και έχουν συμμετάσχει 5.000 γονείς.

Doomscrolling

Η Ελλάδα αναλαμβάνει πρωτοβουλία για την κατανόηση και αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ψηφιακής ζωής και ιδιαίτερα του doomscrolling, στην ψυχική υγεία, την ανάπτυξη και τη λειτουργία του εγκεφάλου παιδιών και εφήβων.

Όπως τόνισε η Ειρήνη Αγαπηδάκη, υπάρχουν επιπτώσεις στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα από την έκθεση στα social media και σε αρνητικό περιεχόμενο, γι’ αυτό άλλωστε η Πολιτεία εξετάζει περαιτέρω μέτρα. «Όταν καταναλώνουμε σχεδόν αποκλειστικά αρνητικό περιεχόμενο, εκφράζεται στη συμπεριφορά με αυξημένη επιθετικότητα και βία» πρόσθεσε.

Στόχος είναι η ευαισθητοποίηση γονιών, εκπαιδευτικών και παιδιάτρων, χωρίς όμως να ιατρικοποιείται η προσέγγιση του ζητήματος. Η χώρα μας θα αντλήσει δεδομένα, τα οποία θα αξιοποιηθούν στην έρευνα των νευροεπιστημών και κατ’ επέκταση στη διαμόρφωση πολιτικών δημόσιας υγείας.

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας, ιδρύεται στην Αθήνα το Global Centre on Child Development, Mental Health and Neurosciences, σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και κορυφαία διεθνή ακαδημαϊκά ιδρύματα, όπως το πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.

Πρόγραμμα Υγείας & Υγιεινής Περιόδου

Το Πρόγραμμα Υγείας & Υγιεινής Περιόδου στοχεύει στην προαγωγή της υγείας των εφήβων κοριτσιών, ενισχύοντας τη γνώση γύρω από την έμμηνο ρύση, καλλιεργώντας στάσεις σεβασμού και ισότητας και διαμορφώνοντας ένα συμπεριληπτικό σχολικό περιβάλλον. Μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις στη σχολική κοινότητα και στο ευρύτερο κοινό, το πρόγραμμα συνδυάζει ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης σε προϊόντα περιόδου, ώστε κάθε κορίτσι να μπορεί να διαχειρίζεται την περίοδό του με άνεση και αυτοπεποίθηση.

Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί δράσεις ενημέρωσης σε 1.482 σχολικές μονάδες και έχουν ενημερωθεί 170.000 παιδιά.

Παράλληλα, το πρόγραμμα περιλαμβάνει σύγχρονη εξ αποστάσεως επιμόρφωση εκπαιδευτικών, σχολικών νοσηλευτών, ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές, καθώς και σε Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής, ενώ αναπτύσσεται και διαδικτυακή πλατφόρμα με δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό για όλες τις ομάδες-στόχο.

Προβλέπεται επίσης η δωρεάν διάθεση περισσότερων από 18 εκατ. προϊόντων περιόδου στο σύνολο των μαθητριών σε όλα τα σχολεία της χώρας, που φοιτούν από την Ε' Δημοτικού έως και τη Γ' Γυμνασίου για τουλάχιστον 4 μήνες και μέχρι σήμερα έχει διανεμηθεί το 50% των προϊόντων.

Τέλος, η κυρία Αγαπηδάκη αναφέρθηκε και στο Εθνικό Πρόγραμμα για την ενημέρωση, εκπαίδευση, ευαισθητοποίηση και θεραπευτική αντιμετώπιση των αυτοτραυματισμών σε εφήβους και νέους στην Ελλάδα. Έως σήμερα 280 άτομα κάτω των 17 ετών έχουν περάσει από το Κέντρο πρόληψης και έχουν εκπαιδευτεί 1.340 επαγγελματίες υγείας.