«Η αθωότητα και η αγάπη των παιδιών είναι πια η μόνη μας ανταμοιβή κι ικανοποίηση»

Snapshot

• Η Λίνα Ζημιανίτη, Διευθύντρια του 1ου Δημοτικού Σχολείου Γαλατσίου, συνεχίζει να εργάζεται με αίσθημα καθήκοντος παρά την απαξίωση του εκπαιδευτικού επαγγέλματος στην κοινωνία.
• Η καθημερινότητά της περιλαμβάνει γραφειοκρατία, διοικητικές ευθύνες, συνεργασίες με κοινωνικές υπηρεσίες και συχνά απαιτητική διαχείριση προβλημάτων με μαθητές και γονείς.
• Η αθωότητα και η αγάπη των παιδιών είναι η βασική πηγή ικανοποίησης για εκείνη, παρά τις δυσκολίες και τις επιθέσεις που δέχονται οι εκπαιδευτικοί από γονείς και κοινωνία.
• Προειδοποιεί τους νέους να μην επιλέξουν το επάγγελμα λόγω της κοινωνικής απαξίωσης, των χαμηλών αποδοχών και της μεγάλης ψυχολογικής πίεσης που υφίστανται οι εκπαιδευτικοί σήμερα.
• Εκφράζει απαισιοδοξία για το μέλλον του κλάδου αν δεν υπάρξει ουσιαστική αναβάθμιση σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο και τονίζει ότι η αναγνώριση της προσφοράς των εκπαιδευτικών είναι ανεπαρκής.

Snapshot powered by AI

Φωτογραφίες: Χάρης Γκίκας

Σε μια εποχή που το επάγγελμα του εκπαιδευτικού έχει, όπως λέει η ίδια, «απαξιωθεί παντελώς», η εκπαιδευτικός και Διευθύντρια του 1^ου Δημοτικού Σχολείου Γαλατσίου, Λίνα Ζημιανίτη, εξακολουθεί να βρίσκεται κάθε πρωί στην αυλή του σχολείου με την ίδια εκείνη αίσθηση καθήκοντος που γνώρισε μεγαλώνοντας σε μια οικογένεια δασκάλων.

Θυμάται τον παππού και τους γονείς της ως πρόσωπα κύρους και σεβασμού, αναμετριέται όμως καθημερινά με μια πραγματικότητα όπου ο «δασκαλάκος» γίνεται συχνά στόχος καχυποψίας, επιθέσεων και συκοφαντιών.

Ανάμεσα σε ατελείωτη γραφειοκρατία, διοικητικές ευθύνες, συνεργασίες με Δήμο, ψυχολόγους, κοινωνικές υπηρεσίες και, όπου χρειαστεί, ακόμη και με την Αστυνομία ή τον Εισαγγελέα Ανηλίκων, εκείνη επιμένει να βλέπει το σχολείο ως χώρο όπου «φυτρώνει ο σπόρος της αγάπης».

Η ίδια μιλά στο Newsbomb χωρίς ωραιοποιήσεις για την καθημερινότητα μιας Διευθύντριας Δημοτικού, για τις μικρές στιγμές που την κρατούν όρθια – ένα «σε αγαπάω» τσαλακωμένο στην τσέπη – αλλά και για την απογοήτευση που την οδηγεί να συμβουλεύει τους νέους να μην ακολουθήσουν το δρόμο της...

Newsbomb: Τι ήταν αυτό που σας έκανε αρχικά να διαλέξετε αυτό το επάγγελμα – και τι είναι αυτό που σας κρατάει ακόμα σε αυτό;​

Λίνα Ζημιανίτη: Τόσο ο παππούς μου όσο κι οι γονείς μου ήταν δάσκαλοι και διευθυντές σχολείων. Τους θαύμαζα και ένιωθα περήφανη για εκείνους, διότι η λέξη «δάσκαλος» εξέπεμπε σεβασμό, αξιοπρέπεια, ποιότητα, καλλιέργεια. Οι γονείς των μαθητών τους, τους είχαν απεριόριστη εμπιστοσύνη, οι μαθητές τους αγαπούσαν και τους σέβονταν.

Αν και όλα αυτά πλέον δεν υφίστανται διότι το επάγγελμα του εκπαιδευτικού έχει απαξιωθεί παντελώς, παραμένω στη θέση της εκπαιδευτικού και Δ/ντριας Δημοτικού Σχολείου για τους εξής λόγους:

α) εδώ και μερικά χρόνια, δεν επιτρέπονται πλέον οι μετατάξεις εκπαιδευτικών σε άλλο Υπουργείο (αν και επιτρέπονται για ολόκληρο το Δημόσιο!)

β) η 35χρονη εμπειρία μου, μου επιτρέπει να ασκώ το επάγγελμά μου γνωρίζοντας καλά το τι προβλέπει η νομοθεσία για την κάθε περίσταση, τι αναμένουν από εμένα οι προϊστάμενοί μου, πώς πρέπει να χειριστώ καταστάσεις που προκύπτουν στο σχολείο κτλ χωρίς το άγχος που ασφαλώς θα είχα στο παρελθόν λόγω απειρίας

γ) οι μαθητές/τριες του Δημοτικού είναι ακόμη παιδάκια, που ανταποδίδουν με αυθορμητισμό, αθωότητα και αγάπη το χαμόγελο, το νοιάξιμο και τη φροντίδα των εκπαιδευτικών. Γιατί, τελικά, μόνο αυτό έχει μείνει πια ως ανταμοιβή κι ικανοποίησή μας δυστυχώς.

Αν σας ζητούσα να περιγράψετε «μια μέρα στη δουλειά σας» σε κάποιον που δεν ξέρει τίποτα για το αντικείμενο, τι θα του λέγατε;​

Ως Διευθύντρια και έχουσα την ευθύνη για την συνολική λειτουργία του σχολείου, βρίσκομαι στο σχολείο από νωρίς το πρωί, και συνήθως ως πολύ αργά το μεσημέρι. Πέραν της γραφειοκρατικής δουλειάς με ανησυχητικά μεγάλο όγκο και ασφυκτικές καταληκτικές ημερομηνίες που καθημερινά καλούμαι να διεκπεραιώσω, μεριμνώ πολυεπίπεδα για την καλλιέργεια και διατήρηση κλίματος ενσυναίσθησης, σύμπνοιας, συναδελφικής αλληλεγγύης και ομαδικότητας μεταξύ των συναδέλφων μου, συντονίζω δραστηριότητες, εκδηλώσεις, μεριμνώ για τον προγραμματισμό του εκπαιδευτικού έργου, λειτουργώ ως καθοδηγήτρια και μέντορας μέσω της ηγεσίας.

Παράλληλα, φροντίζω ενεργά για την αποτελεσματική άσκηση του παρεχόμενου από το σχολείο παιδαγωγικού έργου, και ενθαρρύνω μα και επιδιώκω την καλόπιστη και συστηματική επικοινωνία σχολείου και γονέων, καθώς και την εδραίωση αμοιβαιότητας, στενής συνεργασίας και εμπιστοσύνης μεταξύ τους. Πέραν αυτών, φροντίζω να συζητώ πολύ με τους μαθητές, ακούω τη γνώμη τους, τους συμβουλεύω και νουθετώ, βοηθώ να σκεφτούν εναλλακτικές κτλ στο πλαίσιο της μέριμνας του σχολείου ώστε να αποφοιτήσουν και ως σωστοί άνθρωποι, με αρχές, αλληλοσεβασμό, ποιότητα και καλό χαρακτήρα.

Όμως έχω και υποχρεώσεις απέναντι στον Δήμο που ανήκει το σχολείο, με τις υπηρεσίες του οποίου οφείλω να συνεργάζομαι στενά, σχετικά με την μέριμνα για την υλικοτεχνική υποδομή μα και για οικονομικές ανάγκες που προκύπτουν προς ενίσχυση και υποστήριξη του παρεχόμενου εκπαιδευτικού έργου. Τέλος, σχεδόν καθημερινά επικοινωνώ με το Προεδρείο του Συλλόγου και Κηδεμόνων, ώστε να τους εμπλέκω ενεργά με το σχολείο και συνεργαζόμενοι να πετυχαίνουμε όλο και περισσότερους στόχους προς όφελος των παιδιών και της σχολικής ζωής.

Τέλος, ως Πρόεδρος της Επιτροπής Διεπιστημονικής Υποστήριξης (ΕΔΥ) του σχολείου, συνεργάζομαι πολύ στενά με την Κοινωνική Λειτουργό του σχολείου, τον Σχολικό Ψυχολόγο και αρκετές φορές με τις Κοινωνικές Υπηρεσίες του Δήμου (μα ακόμη και με την Αστυνομία ή και τον Εισαγγελέα Ανηλίκων αν η σοβαρότητα της περίστασης το απαιτεί) για περιπτώσεις που απαιτείται σχετική παρέμβαση. Ωστόσο, αν τυχόν υπάρξει χρονικό περιθώριο (πράγμα σπάνιο), μπορεί να διδάξω μαθήματα της ειδικότητάς μου σε κάποια τμήματα, κυρίως όμως επικουρικά του αντίστοιχου εκπαιδευτικού μιας και οι περιγραφόμενες ανωτέρω καθημερινές διοικητικές μου υποχρεώσεις δεν μου επιτρέπουν να αναλάβω σε μόνιμη βάση ωρολόγιο πρόγραμμα τμήματος, αφού θα αναγκαστώ εκ των πραγμάτων να φανώ ασυνεπής.

Κλείνοντας η ημέρα μου, σχεδόν αποτελεί κανόνα το ότι μεταφέρω δουλειά του σχολείου και στο σπίτι ώστε, αν προλάβω πέραν των οικογενειακών μου υποχρεώσεων, να ολοκληρώσω κάτι που δεν πρόλαβα στο σχολείο!

Ποια θεωρείτε τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα και ποια τα πιο δύσκολα ή σκοτεινά σημεία της δουλειάς σας, όπως τα ζείτε στην πράξη;​

Το χαμόγελο της αθωότητας και της ευτυχισμένης παιδικότητας, η ζεστασιά μιας αυθόρμητης αγκαλιάς, ένα σημειωματάκι με δυο λόγια αγάπης μέσα σε μια καρδούλα, μια μικρή ζωγραφιά σε τσαλακωμένο χαρτάκι, όλα αυτά τα «μικρά και ασήμαντα» για κάποιον εκτός σχολικής πραγματικότητας, για μένα (για εμάς) είναι μικροί θησαυροί, μικρές ανάσες χαράς και συγκίνησης, είναι το πλεονέκτημα του εκπαιδευτικού που, με ικανοποίηση κι ευτυχία, βλέπει και νιώθει ότι ο σπόρος της αγάπης φυτρώνει, θεριεύει και γεμίζει καρπούς τις παιδικές καρδούλες!

Ωστόσο, όταν τυχόν υπάρχει καχυποψία, συκοφαντία, αρνητικότητα ή κακή προαίρεση από γονείς στην αντιμετώπιση του σχολείου και εκπαιδευτικών, η καρδιά μου σκοτεινιάζει. Είναι δυστυχώς σημείο των καιρών και τείνει πλέον να γίνει θλιβερή κανονικότητα, όταν πολύ συχνά πια ακούμε για γονείς που αμφισβητούν εκπαιδευτικούς ή Διευθυντή, που κακοπροαίρετα παρεμβαίνουν με κάθε τρόπο στο εκπαιδευτικό και παιδαγωγικό έργο του σχολείου, που κακολογούν και συκοφαντούν εκπαιδευτικούς, ακόμη και ασκούν βία λεκτικά μα και σωματικά εναντίον τους, ή και τους αναγκάζουν να τρέχουν στο Αυτόφωρο, κι όλα αυτά μπροστά στα μάτια των παιδιών τους, δίνοντάς τους παράδειγμα αθλιότητας, κακίας, ελεεινής συμπεριφοράς και επίδειξης ισχύος…

Το σχολείο τελικά δικαιώνεται και αποκαθίσταται η δικαιοσύνη, ωστόσο αφού η κατάσταση αυτή έχει υποβάλει διευθυντή και εκπαιδευτικούς σε ιδιαίτερα χρονοβόρες διαδικασίες και όγκο γραφειοκρατίας σχετικά με παροχή απόψεων, καταθέσεις κτλ στο πλαίσιο των ΕΔΕ που διενεργούνται σε κάθε τέτοια περίπτωση.

Ποια είναι η πιο ιδιαίτερη ή απρόσμενη εμπειρία που σας έχει τύχει στη δουλειά – ένα περιστατικό που θυμάστε και σήμερα;​

Στην αρχή της εκπαιδευτικής καριέρας μου, ένας από τους πολύ αγαπημένους μου μαθητές, ένα γλυκύτατο 8χρονο αγοράκι, ασθένησε από καρκίνο. Ήταν ένα πρωτόγνωρο και ισχυρότατο σοκ για μένα, ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα να κλονίζεται η πίστη μου στο Θεό διερωτώμενη εκείνο το γεμάτο απόγνωση «γιατί;». Το παιδάκι έλειπε και οι μήνες περνούσαν με μένα να κοιτάζω την άδεια του θέση στο δεύτερο θρανίο και να προσπαθώ να μην ρωτάω κανέναν για το πώς πάει η υγεία του, φοβούμενη μην ακούσω κάποιο κακό νέο.

Η χαρά μου ήταν απερίγραπτη όταν, προς το τέλος της χρονιάς, ένα πρωί εμφανίστηκε ο μικρούλης με την σχολική του τσάντα και τη μαμά του δίπλα του! Η καρδιά μου φτερούγισε! Ήταν ταλαιπωρημένος, αδυνατισμένος, άχρωμος και φορούσε πια ένα καπελάκι μα στο κουρασμένο του προσωπάκι έλαμπε ένα φωτεινό χαμόγελο μόλις πέρασε την πόρτα του σχολείου! Με όλη μου τη δύναμη ευχαρίστησα τον Θεό που όλα είχαν πάει καλά και που ξαναείδα το γλυκό, αγαπημένο προσωπάκι με τα λαμπερά ματάκια! Πώς να την ξεχάσω ποτέ εκείνη την εικόνα και την αγαλλίαση που με πλημμύρισε!

Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος ή κλισέ που πιστεύει ο πολύς κόσμος για το επάγγελμά σας και δεν ισχύει στην πραγματικότητα;​

Πολλοί μη έχοντες σχέση με την εκπαίδευση, δυστυχώς έχουν μια εντελώς λανθασμένη αντίληψη για την δουλειά μας. Αρκετές φορές ακούμε «ε, όχι και κουράζεστε! Αυτό που κάνετε δεν είναι δουλειά, όλη μέρα παίζετε και τραγουδάτε με τα παιδάκια!»… Πόσο άδικο! Η δουλειά μας δεν είναι πάντα ευχάριστη, μπορεί να είναι και απίστευτα ψυχοφθόρα, εξαντλητική, γεμάτη ευθύνη και δέσμευση, στόχους που πρέπει να επιτευχθούν – είτε επειδή αυτό ορίζει το Ωρολόγιο πρόγραμμα, είτε ως προσωπικό στοίχημα του καθενός μας – απέναντι πρωτίστως στα παιδάκια, αλλά και στους γονείς που μας τα εμπιστεύονται για να τους ανοίξουμε παράθυρα στη γνώση και στον κόσμο.

Έχουμε επιτακτικό το αίσθημα της ευθύνης να «βγάλουμε» στην κοινωνία σωστούς ανθρώπους με εφόδια, γνώσεις, φως στο νου και στην ψυχή, κριτική σκέψη, όνειρα και φιλοδοξίες, πίστη στον εαυτό τους, σεβασμό στον συνάνθρωπο, αλληλεγγύη, ενσυναίσθηση.

Παράλληλα, το σημαντικότερο καθήκον μας είναι να φροντίζουμε κάθε στιγμή για την ασφάλεια και σωματική ακεραιότητα των μαθητών μας, ώστε να επιστρέφουν στο σπίτι τους ασφαλή, γερά και χαρούμενα, όπως ήρθαν στο σχολείο. Αυτό βέβαια είναι ένας πραγματικός άθλος, αφού σε κάθε διάλειμμα πρέπει ταυτόχρονα να επιτηρούμε διακόσια παιδιά που τρέχουν, παίζουν, γελούν, τρώνε μα και διαφωνούν όπως όλα τα παιδιά κάνουν, μαθαίνοντας πώς να συμπεριφέρονται ορθά ενώ παίζουν ή συζητούν.

Αν ερχόταν σήμερα ένας νέος και σας έλεγε «θέλω να κάνω τη δουλειά σας», τι θα τον συμβουλεύατε – και τι θα του κρύβατε για να μην τρομάξει;​

Όχι, να επιλέξει οπωσδήποτε κάποιο άλλο επάγγελμα! Δεν θα του έκρυβα τίποτε, όχι για να μην τρομάξει, μα για να γνωρίζει ακριβώς τι σημαίνει σήμερα να είσαι εκπαιδευτικός. Το επάγγελμά μας δεν έχει πια ουδεμία σχέση με την αίγλη που είχε χρόνια πριν.

Πρωτίστως έχει απαξιωθεί από το κράτος, με μισθούς που διόλου δεν ανταποκρίνονται στο λειτούργημά μας και στο, ζωτικής σημασίας για την αυριανή κοινωνία μας, έργο που προσφέρουμε. Αν και οι μισθοί μας απέχουν πολύ από το να θεωρούνται αξιοπρεπείς, αν και απέχουν τόσο από τους αντίστοιχους της Ε.Ε., εκείνο το μοναδικό στοιχείο που μας στηρίζει και μας δίνει δύναμη είναι να ωθούμαστε από το φιλότιμό μας και αυτή την αδήριτη αίσθηση ευθύνης που κυριαρχεί στο νου και στην ψυχή μας για να μεταλαμπαδεύσουμε γνώση και αρχές στις παιδικές ψυχούλες.

Δευτερευόντως, έχει απαξιωθεί (ως επόμενο της κρατικής απαξίωσης) από την κοινωνία, τους γονείς, τους άλλους εργαζόμενους σε άλλους κλάδους. «Δασκαλάκος», λένε πολλοί υποτιμητικά. Και αυτό μπορεί να το λένε άνθρωποι νεόπλουτοι που θεωρούν ότι ο εκπαιδευτικός είναι υποδεέστερος αφού αμείβεται πενιχρά, άνθρωποι επιφανειακοί, με έλλειμμα γνώσεων, με χαμηλό υπόβαθρο, άνθρωποι δίχως παιδεία. Θλιβερό μα πραγματικό.

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ασφαλώς, ότι όλο και συχνότερα ακούμε ότι εκπαιδευτικοί (ειδικά της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που βιώνουν έντονο bullying από μαθητές) μα και Διευθυντές σχολείων (υποφέροντας από τις απίστευτα πολλές ευθύνες, υποχρεώσεις μα και καταγγελίες που οδηγούν σε βασανιστικό burnout) αυτοκτονούν ή πεθαίνουν από έμφραγμα ή εγκεφαλικό…

Πώς φαντάζεστε το μέλλον του κλάδου σας τα επόμενα 5–10 χρόνια και πώς νιώθετε που εσείς είστε «μέσα» σε αυτή την εξέλιξη;

Εάν δεν αναβαθμιστεί το επάγγελμα του εκπαιδευτικού κοινωνικά και οικονομικά στον βαθμό που πραγματικά μας αρμόζει μα του οποίου απέχουμε παρασάγγας, εάν δεν αναγνωριστεί η προσφορά μας όχι μόνο σε ατομικό – δάσκαλος προς μαθητή – επίπεδο, μα και ευρέως ως ανεκτίμητη, ανιδιοτελής προσφορά προς το κοινωνικό σύνολο, προς την πατρίδα και το μέλλον της, δεν αισιοδοξώ για το μέλλον του κλάδου. Απογοητεύομαι που είμαι μέσα σε αυτή την απευκταία εξέλιξη, μα – μπαίνοντας σε ρόλο Κασσάνδρας – δεν ελπίζω σε πολλά πλέον. Άλλωστε, ήδη οι στατιστικές τονίζουν την αποστροφή των τελειόφοιτων Λυκείου προς τον εκπαιδευτικό κλάδο.

Στο τέλος της ημέρας ωστόσο, είστε χαρούμενη με την προσφορά σας;

Στο διεκπεραιωτικό κομμάτι του ρόλου μου ως Διευθύντριας, είμαι αρκετά ικανοποιημένη διότι η 35ετής εμπειρία μου, όπως προανέφερα, μου επιτρέπει να επιλύω προβλήματα με αποτελεσματικότητα και να διαχειρίζομαι αρκετά ικανοποιητικά τον – ομολογουμένως ασφυκτικό – χρόνο μου, κινούμενη με σημαντική ευελιξία μεταξύ των υποχρεώσεών μου σε κάθε τομέα.

Περισσότερο όμως με γεμίζει χαρά το χαμόγελο που σχηματίζεται ασυναίσθητα στα χείλη μου όταν, επιστρέφοντας κουρασμένη στο σπίτι, βάζω το χέρι μου στην τσέπη και ανακαλύπτω ένα τσαλακωμένο τόσο δα χαρτάκι που γράφει ανορθόγραφα μα πολύχρωμα «σε αγαπάο» με ένα λουλουδάκι ζωγραφισμένο από χεράκι 6χρονου μικρούλη, που του χαϊδεύω το ξανθό κεφαλάκι όταν τον συναντώ στο προαύλιο!

Θα σκεφτόσασταν να αλλάξετε εντελώς δουλειά ή καριέρα, και γιατί;

Στην αρχή της καριέρας μου όχι γιατί ήμουν όλο όνειρα και τη γνωστή πίστη της ηλικίας ότι ασφαλώς θα βοηθήσω να αλλάξει ο κόσμος… Περνώντας τα χρόνια άρχισα σιγά σιγά μα σταθερά μα αμφισβητώ όλα όσα με ώθησαν στον κλάδο της εκπαίδευσης. Πλέον, μετά από τόσα χρόνια και από τη θέση της Διευθύντριας Δημοτικού Σχολείου, έχοντας βιώσει τόση απαξίωση πια, είμαι σίγουρη ότι θα έπρεπε να είχα αλλάξει εντελώς δουλειά ή καριέρα πολύ νωρίτερα.

Αν επιτρέπονταν οι μετατάξεις σε άλλο Υπουργείο θα είχα ήδη αποχωρήσει από την εκπαίδευση, έτσι ώστε τα προσόντα μου (πτυχία, μεταπτυχιακά, γλώσσες) να είχαν τουλάχιστον το οικονομικό αντίκρισμα που αυτά έχουν σε άλλους κλάδους, να μπορούσα να είχα εξέλιξη στην εργασία μου ανάλογα με την απόδοσή μου (στοιχείο που δεν αξιολογείται σήμερα), να εργαζόμουν σε αξιοπρεπέστερες και πιο ήρεμες συνθήκες, να αντιμετωπιζόμουν με περισσότερο σεβασμό από την κοινωνία. Επίσης, να γύριζα πιο γαλήνια και χωρίς άγχος και στρες στην οικογένειά μου το μεσημέρι, να μην χρειαζόταν να φέρνω δουλειά στο σπίτι πασχίζοντας να την τελειώσω όταν τα παιδιά μου κοιμηθούν.

Να μπορούσα να ζω μια επαγγελματική ζωή που να μην μοιάζει τόσο με αγώνα δρόμου, με την δαμόκλειο σπάθη των συκοφαντικών καταγγελιών επιπόλαιων γονέων να κρέμεται πάνω από το κεφάλι μου καθημερινά. Να ένιωθα, τέλος, ότι πραγματικά αναγνωρίζεται η προσφορά μου και ότι ανταμείβομαι πολυεπίπεδα για το έργο μου, έτσι ώστε να αντλώ δύναμη για να συνεχίσω, διατηρώντας τη νεανική μου ζέση και αισιοδοξία και χωρίς να αφήνω το φως μέσα μου να τρεμοσβήνει!

Διαβάστε επίσης