Καιρός: Νέα δεδομένα για το super El Niño - Τι δείχνουν ECMWF και GFS για το καλοκαίρι στην Ελλάδα

Snapshot

• Το 2026 προβλέπεται η ανάπτυξη ενός ισχυρού El Niño, πιθανώς super event, που θα επηρεάσει σημαντικά το παγκόσμιο κλίμα και την περίοδο τυφώνων στον Ατλαντικό.
• Το El Niño αναμένεται να μειώσει τον αριθμό και την ένταση των τυφώνων στον Ατλαντικό, μειώνοντας τον κίνδυνο για τις ΗΠΑ και τον ανατολικό Καναδά, χωρίς όμως να τον εξαλείψει πλήρως.
• Τα μοντέλα ECMWF και GFS προβλέπουν ξηρότερες και πιο σταθερές ατμοσφαιρικές συνθήκες στην περιοχή γένεσης των τροπικών κυκλώνων κατά την κορύφωση της εποχής τυφώνων το 2026.
• Για την Ελλάδα, το 2026 με ισχυρό El Niño μπορεί να φέρει θερμότερο και πιο ξηρό καλοκαίρι, με αυξημένο κίνδυνο παρατεταμένης ζέστης, ανομβρίας και πυρκαγιών, αλλά και πιθανά έντονα φθινοπωρινά καιρικά επεισόδια.
• Το El Niño λειτουργεί ως επιπλέον παράγοντας που ενισχύει τις υπάρχουσες τάσεις της κλιματικής αλλαγής στη Μεσόγειο και δεν καθορίζει μόνο του τον καιρό στην Ελλάδα.

Snapshot powered by AI

Το 2026, ο Ατλαντικός προετοιμάζεται για μια πολύ διαφορετική εποχή τυφώνων σε σχέση με τα τελευταία χρόνια.

Νέα δεδομένα για την κατάσταση του Ειρηνικού Ωκεανού δείχνουν ότι ένα ισχυρό El Niño, με πιθανότητα να εξελιχθεί σε «super event», αναπτύσσεται πλέον ταχύτατα και θα αρχίσει να επηρεάζει σημαντικά το παγκόσμιο κλίμα ήδη από την «καρδιά» της περιόδου των τυφώνων. Αυτή η σημαντική μεταβολή, μετά από χρόνια κυριαρχίας της La Niña και μιας υπερδραστήριας περιόδου στον Ατλαντικό, αναμένεται να μειώσει τον αριθμό των καταιγίδων και τον κίνδυνο μεγάλων τυφώνων που θα πλήξουν άμεσα τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον ανατολικό Καναδά, χωρίς όμως να εξαλείψει εντελώς την απειλή.

Στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης βρίσκεται η τροπική ζώνη ENSO του Ειρηνικού, όπου οι ανωμαλίες της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας αυξάνονται γρήγορα και έχουν ήδη ξεπεράσει το όριο του El Niño, ενώ ένα έντονο θερμό κύμα Kelvin ανεβαίνει από τα υποεπιφανειακά στρώματα προς τον ανατολικό Ειρηνικό.

Πρόγνωση για την περίοδο τυφώνων στον Ατλαντικό το 2026

Τα σημαντικότερα εποχικά μοντέλα, από το ECMWF έως το GFS, προβλέπουν ένα μέτριο έως ισχυρό επεισόδιο El Niño στο τρίμηνο Αυγούστου – Οκτωβρίου 2026, ακριβώς στην κορύφωση της εποχής των τυφώνων στον Ατλαντικό. Ορισμένα μοντέλα ανεβάζουν τις ανωμαλίες πάνω από τους 2 βαθμούς στην περιοχή Niño 3.4, κάτι που οδηγεί σε σενάρια «super El Niño», τα οποία στα αρχεία των τελευταίων 150 ετών έχουν αφήσει πολύ σαφές αποτύπωμα στα στατιστικά των τυφώνων του Ατλαντικού.

Όταν ο κεντροανατολικός Ειρηνικός θερμαίνεται τόσο έντονα, η ατμοσφαιρική αντίδραση είναι άμεση: μεταβάλλεται το κύτταρο Walker, μετατοπίζεται η ανοδική κίνηση των τροπικών αερίων μαζών και, ως αντιστάθμιση, αυξάνεται η τάση για καθοδικές κινήσεις πάνω από τη ζώνη των αληγών ανέμων στον Ατλαντικό. Ακριβώς πάνω από την Main Development Region — τη βασική περιοχή γένεσης των τροπικών κυκλώνων μεταξύ των δυτικών ακτών της Αφρικής και της Καραϊβικής, όπου σχηματίζεται περίπου το 80% των μεγάλων τυφώνων — το El Niño τείνει να επιβάλλει ξηρότερη και πιο σταθερή ατμόσφαιρα, με ισχυρότερη κατακόρυφη διάτμηση ανέμου.

Οι εποχικοί χάρτες του ευρωπαϊκού μοντέλου ECMWF για το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2026 αποτυπώνουν ξεκάθαρα αυτή τη δυναμική. Μια έντονη ανωμαλία ανοδικών κινήσεων κυριαρχεί στον τροπικό Ειρηνικό, ενώ πάνω από τον τροπικό Ατλαντικό και τον Κόλπο του Μεξικού εμφανίζονται καθοδικές κινήσεις, αυξημένη κατακόρυφη διάτμηση και μια αντικυκλωνική ζώνη που εκτείνεται από την Main Development Region έως τις νότιες ακτές των Ηνωμένων Πολιτειών. Παράλληλα, οι προβλέψεις βροχοπτώσεων δείχνουν πιο ξηρό από το φυσιολογικό τροπικό Ατλαντικό κατά την κορύφωση της περιόδου, χαρακτηριστικό σημάδι μειωμένης κυκλωνικής δραστηριότητας.

Στατιστικά, τα έτη El Niño — και ακόμη περισσότερο τα έτη super El Niño — συνδέονται με λιγότερες καταιγίδες και λιγότερους τυφώνες κατηγορίας 3 και άνω στον Ατλαντικό. Ο δείκτης ACE, που μετρά τη συνολική συσσωρευμένη κυκλωνική ενέργεια, τείνει επίσης να μειώνεται σε σύγκριση με τα χρόνια La Niña ή ουδέτερου ENSO. Σε χρονιές με ισχυρό El Niño, παρατηρείται και ένα σήμα που επηρεάζει άμεσα τις ανατολικές ακτές των Ηνωμένων Πολιτειών: μειώνεται ο αριθμός των ισχυρών τυφώνων που φτάνουν στη στεριά, ιδιαίτερα κατά μήκος των ακτών του Κόλπου του Μεξικού και των νοτιοανατολικών πολιτειών, ενώ όσες καταιγίδες καταφέρνουν να αναπτυχθούν είναι πιθανότερο να παραμείνουν μέτριας έντασης ή να συναντήσουν εχθρικές συνθήκες καθώς πλησιάζουν την αμερικανική ήπειρο.

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον ανατολικό Καναδά αυτό δεν σημαίνει «μηδενικό κίνδυνο», αλλά μια αλλαγή προοπτικής. Το γενικό κλιματικό περιβάλλον του 2026 φαίνεται να οδηγείται προς μια λιγότερο ακραία περίοδο σε σχέση με τα έτη-ρεκόρ, με λιγότερα βαρομετρικά συστήματα ικανά να εξελιχθούν σε καταστροφικούς τυφώνες. Σε ένα περιβάλλον ισχυρού El Niño, είναι πιο πιθανό να σημειωθούν μεμονωμένα επεισόδια παρά μια διαδοχική σειρά επικίνδυνων τυφώνων μέχρι και το φθινόπωρο.

Πώς μπορεί να επηρεαστεί η Ελλάδα

Αν και το El Niño επηρεάζει κυρίως τον Ειρηνικό και έμμεσα τον Ατλαντικό, οι συνέπειές του φτάνουν συχνά και στην Ευρώπη μέσω αλλαγών στη γενική κυκλοφορία της ατμόσφαιρας. Για την Ελλάδα, ένα ισχυρό El Niño το 2026 θα μπορούσε να συνδεθεί με θερμότερο και πιο ξηρό καιρό σε τμήματα του καλοκαιριού και των αρχών του φθινοπώρου, ιδιαίτερα στη νότια και ανατολική χώρα.

Παράλληλα, αυξάνονται οι πιθανότητες για πιο επίμονους αντικυκλώνες στη Μεσόγειο, κάτι που συχνά μεταφράζεται σε μεγαλύτερης διάρκειας ζέστη, παρατεταμένα διαστήματα ανομβρίας και αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών. Ωστόσο, όταν αλλάζει η κυκλοφορία προς το φθινόπωρο, δεν αποκλείονται και έντονα επεισόδια κακοκαιρίας στη Μεσόγειο, με ισχυρές βροχές ή μεσογειακούς κυκλώνες (medicanes), εξαιτίας της πολύ θερμής θάλασσας.

Οι μετεωρολόγοι επισημαίνουν ότι το El Niño δεν καθορίζει από μόνο του τον καιρό στην Ελλάδα, αλλά λειτουργεί ως ένας επιπλέον παράγοντας που μπορεί να ενισχύσει ήδη υπάρχουσες τάσεις που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και τη θέρμανση της Μεσογείου.

Διαβάστε επίσης