Kρίσιμες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν στην Ελβετία ενώ συνεχίζεται το θρίλερ με το στενό του Ορμούζ

Η διπλωματική σκακιέρα μεταφέρεται στην Ευρώπη καθώς οι πολυαναμενόμενες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν ξεκινούν εντός της ημέρας στο ελβετικό θέρετρο Μπούργκενστοκ, με στόχο την εξεύρεση μιας μόνιμης λύσης που θα μπορούσε να τερματίσει τον τρέχοντα πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

Οι αντιπροσωπείες των δύο χωρών έχουν ήδη φτάσει στο ελβετικό έδαφος. Το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε μέσω της πλατφόρμας X την άφιξη των Ιρανών αξιωματούχων από το βράδυ του Σαββάτου, την ίδια ώρα που ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αναχώρησε από την Ουάσιγκτον, έχοντας δηλώσει σε δημοσιογράφους από την κοινή βάση Άντριους στο Μέριλαντ ότι ελπίζει σε πρόοδο τόσο στο πυρηνικό ζήτημα όσο και στο μέτωπο της κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο. Αυτή η συνάντηση αποτελεί τον πρώτο γύρο απευθείας επαφών ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη μετά τη σύνοδο του Ισλαμαμπάντ τον περασμένο Απρίλιο, ανοίγοντας ένα παράθυρο συνομιλιών που προβλέπεται να διαρκέσει 60 ημέρες, σύμφωνα με το μνημόνιο κατανόησης που υπογράφτηκε την περασμένη Τετάρτη.

Το παρασκήνιο των συναντήσεων και οι μεσολαβητές

Οι προπαρασκευαστικές και τεχνικές συζητήσεις άρχισαν ήδη από το Σάββατο σε διπλωματικό επίπεδο στη Βέρνη, με τη συμμετοχή εκπροσώπων από το Κατάρ και το Πακιστάν, οι οποίοι εκτελούν χρέη μεσολαβητών στη διαδικασία. Στην Ελβετία βρίσκονται ήδη οι πρωθυπουργοί του Πακιστάν και του Κατάρ, ο ανώτατος στρατηγός του Πακιστάν, καθώς και ο διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Η αμερικανική πλευρά εκπροσωπείται σε ανώτατο επίπεδο, καθώς τον Τζέι Ντι Βανς συνοδεύουν ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ. Από την άλλη πλευρά, η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι η ισχυρή αντιπροσωπεία της Τεχεράνης περιλαμβάνει τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας Αμπντουλνασέρ Χεματί. Όπως ανακοινώθηκε από τον αμερικανό αντιπρόεδρο, οι συνομιλίες υψηλού επιπέδου θα διαρκέσουν μερικές ημέρες, ενώ στη συνέχεια το έργο θα αναλάβουν τεχνικοί εμπειρογνώμονες για τη διαμόρφωση της τελικής δομής της συμφωνίας.

To διακύβευμα πίσω από τις κλειστές πόρτες είναι τεράστιο και περιλαμβάνει απτά ανταλλάγματα. Σύμφωνα με περιφερειακές πηγές που έχουν άμεση γνώση των πραγμάτων, οι ΗΠΑ επιδιώκουν ως πρώτο βήμα την έκδοση μιας ιρανικής πρόσκλησης προς τους επιθεωρητές του ΟΗΕ ώστε να επισκεφθούν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας, οι οποίες είχαν βομβαρδιστεί παλαιότερα από τις αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις. Η τελευταία παρόμοια επίσκεψη είχε πραγματοποιηθεί πριν από τον προηγούμενο πόλεμο, τον Ιούνιο του 2025. Σε αντάλλαγμα για αυτή την παραχώρηση, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται διατεθειμένη να ξεπαγώσει μέρος των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, ξεκινώντας από έναν λογαριασμό ύψους 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο Κατάρ, χρήματα που οι Ιρανοί θα μπορούν να αξιοποιήσουν αποκλειστικά για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών.

Η απειλή στο στενό του Ορμούζ και οι μάχες στον Λίβανο

Η εύθραυστη αυτή διαδικασία κινδυνεύει ανά πάσα στιγμή με κατάρρευση, εξαιτίας των καταιγιστικών εξελίξεων στα πεδία των μαχών. Το Σάββατο, το Ιράν ανακοίνωσε ότι προχωρά στο κλείσιμο του στρατηγικής σημασίας στενού του Ορμούζ, ως απάντηση στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις της εκεχειρίας στον Λίβανο από την πλευρά του Ισραήλ. Ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ προειδοποίησε ανοιχτά ότι οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν τίθενται σε άμεσο κίνδυνο αν δεν εφαρμοστούν οι όροι της συμφωνίας, η οποία προέβλεπε ρητά την παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα. Το κλείσιμο αυτής της θαλάσσιας διόδου, από την οποία διέρχεται το 20% των παγκόσμιων υδρογονανθράκων, απειλεί εκ νέου την παγκόσμια οικονομία, με την Τεχεράνη να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών στα εμπορικά πλοία. Η αμερικανική κεντρική διοίκηση (CENTCOM) δήλωσε ότι παραμένει σε επαγρύπνηση, σημειώνοντας πάντως ότι το Σάββατο 55 εμπορικά πλοία διέσχισαν κανονικά το στενό. Στο παιχνίδι των απειλών μπήκε και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος μέσω της πλατφόρμας Truth Social προειδοποίησε με επιβολή αμερικανικών «διοδίων» στην περιοχή σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών, ως αποζημίωση για τον ρόλο των ΗΠΑ ως φυλάκων αγγέλων στη Μέση Ανατολή.

Την ίδια ώρα, η κατάσταση στον νότιο Λίβανο παραμένει δραματική, υπονομεύοντας τη νέα κατάπαυση του πυρός που είχε συμφωνηθεί την Παρασκευή. Οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 24 ανθρώπους το Σάββατο, ενώ ο στρατός του Ισραήλ ανακοίνωσε τα μεσάνυχτα τον θάνατο τεσσάρων στρατιωτικών του σε μάχες, ανεβάζοντας τις απώλειές του σε τουλάχιστον εννέα άτομα μετά την υπογραφή της αμερικανοϊρανικής συμφωνίας. Παρά τις εντολές της ισραηλινής πολιτικής ηγεσίας για περιορισμό των μαχών μόνο σε αμυντική δράση, η Χεζμπολά καθιστά το Τελ Αβίβ απόλυτα υπεύθυνο για το σαμποτάρισμα της εκεχειρίας. Ο Λίβανος είχε συρθεί στη δίνη του πολέμου τη 2η Μαρτίου, όταν η σιιτική οργάνωση εξαπέλυσε μπαράζ ρουκετών για να εκδικηθεί τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα των συγκρούσεων, την 28η Φεβρουαρίου. Έκτοτε, τα ισραηλινά αντίποινα έχουν προκαλέσει περισσότερους από 4.050 νεκρούς, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Υγείας στη Βηρυτό, συντηρώντας έναν κύκλο αίματος που ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προσπαθεί τώρα να αποκλιμακώσει στο παρασκήνιο των ελβετικών συναντήσεων.