Συμβούλιο Επικρατείας: Νέα απόφαση για την πολιτογράφηση αλλοδαπών - Τι ισχύει για το εισόδημα
Η απόφαση ελήφθη με αφορμή την υπόθεση της τουρκικής καταγωγής συγγραφέα και μεταφράστριας, Lale Alatli
Snapshot
- Το Συμβούλιο της Επικρατείας αποφάσισε ότι η οικονομική ένταξη για πολιτογράφηση αλλοδαπών δεν περιορίζεται σε ένα κατώτατο όριο εισοδήματος, αλλά αξιολογείται συνολικά και ουσιαστικά.
- Η υπουργική απόφαση του 2021 δεν επιβάλει υποχρεωτική απαίτηση ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος για την πολιτογράφηση, αλλά το εισόδημα λαμβάνεται υπόψη ως ένα από τα «τεκμήρια» οικονομικής ένταξης.
- Η ομαλή ένταξη στην οικονομική ζωή απαιτεί σταθερή εργασία, οικονομική δραστηριότητα και εκπλήρωση φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων, χωρίς να υπάρχει αμάχητο τεκμήριο εισοδήματος.
- Η απόφαση ελήφθη μετά από την υπόθεση της τουρκικής συγγραφέως Lale Alatli και ανοίγει το δρόμο για ευρύτερη ερμηνεία των κριτηρίων πολιτογράφησης.
- Η αναδρομική εφαρμογή της νέας νομοθετικής ρύθμισης δεν παραβιάζει συνταγματικές αρχές όπως η προστατευόμενη εμπιστοσύνη.
Μια απόφαση - σταθμό σχετικά με τα κριτήρια πολιτογράφησης αλλοδαπών και ειδικότερα για την έννοια της «ομαλής ένταξης» στην οικονομική ζωή της χώρας έλαβε προ ημερών το Συμβούλιο της Επικρατείας, παρέχοντας ερμηνεία των διατάξεων του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας.
Το ΣτΕ αποφάνθηκε ότι η οικονομική ένταξη δεν μπορεί να περιοριστεί στο ζήτημα της κάλυψης ενός κατώτατου ορίου εισοδήματος, αλλά πρέπει αντίθετα να αξιολογείται με ολοκληρωμένο και ουσιαστικό τρόπο.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, οι διατάξεις της 29845/16.4.2021 απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών «Τεκμήρια για την οικονομική και κοινωνική ένταξη του αλλοδαπού που αιτείται την ελληνική ιθαγένεια», η οποία εκδόθηκε κατ΄ εξουσιοδότηση του άρθρου 5Α παρ. 2 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας (Κ.Ε.Ι.), δεν έχουν την έννοια ότι ο αιτών την πολιτογράφηση αλλοδαπός υποχρεούται να αποδείξει ένα ελάχιστο ποσό ετήσιου εισοδήματος, αλλά ότι η Διοίκηση λαμβάνει υπόψη και συνεκτιμά το ετήσιο εισόδημα του αιτούντος ως ένα από τα θεσπιζόμενα με την ίδια υπουργική απόφαση στοιχεία («τεκμήρια») για τη διακρίβωση της ομαλής ένταξής του στην οικονομική ζωή της χώρας ως ουσιαστικής προϋπόθεσης για την κτήση της ελληνικής ιθαγένειας.
Η υπόθεση που οδήγησε στην απόφαση
Η απόφαση ελήφθη με αφορμή την υπόθεση της συγγραφέα και μεταφράστριας από την Τουρκία, Lale Alatli.
Η ίδια σε ανάρτησή της στα social media αναφέρει μεταξύ άλλων:
Σήμερα (30/05/2026) δημοσιεύθηκε η περίληψη της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας για την υπόθεσή μου — και το αποτέλεσμα είναι **Θ Ε ΤΙΚΟ**
Μετά από αρκετά χρόνια ενασχόλησης με φακέλους, προθεσμίες, γραφειοκρατία και μια συνεχή προσπάθεια να αποδείξω ότι είμαι «επαρκώς ενταγμένη» (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό), το Συμβούλιο της Επικρατείας αποφάνθηκε ότι η οικονομική ένταξη δεν μπορεί να περιοριστεί στο ζήτημα της κάλυψης ενός κατώτατου ορίου εισοδήματος, αλλά πρέπει αντίθετα να αξιολογείται με ολοκληρωμένο και ουσιαστικό τρόπο.
Με άλλα λόγια, η ένταξη δεν μπορεί να μετρηθεί με έναν μόνο αριθμό, αλλά με τη συνολική πραγματικότητα της ζωής ενός ατόμου. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε επίσης ότι η υπουργική απόφαση του 2021 δεν μπορεί, στην πράξη, να επιβάλει υποχρεωτική απαίτηση ελάχιστου εισοδήματος, δεδομένου ότι καμία τέτοια απαίτηση δεν προβλέπεται από τον ίδιο τον νόμο.
Και υπάρχει κάτι πολύ σημαντικό που αντλώ από αυτή την απόφαση: δεν είναι απλώς μια προσωπική δικαίωση. Είναι επίσης μια εξέλιξη που ανοίγει το δρόμο για άλλα άτομα που βρίσκονται σε παρόμοιες καταστάσεις, διασφαλίζοντας ότι δεν θα κριθούν με βάση στενά ή αυθαίρετα αριθμητικά κριτήρια.
Αναλυτικά η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας:
Σύμφωνα με την περίπτωση δ της παραγράφου 1 του άρθρου 5Α του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας (ν. 3284/2004 – Κ.Ε.Ι.), όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 3 του ν. 4735/2020, απαραίτητη ουσιαστική προϋπόθεση για την απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας με πολιτογράφηση αποτελεί η ομαλή ένταξη του αλλοδαπού στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας, κατά τρόπο ώστε αυτός να έχει καταστήσει την Ελλάδα σταθερό κέντρο των βιοτικών σχέσεών του.
Για τη διακρίβωση της ομαλής ένταξης του αλλοδαπού στην οικονομική ζωή της χώρας, ως ουσιαστικής προϋπόθεσης για την απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας, η Διοίκηση λαμβάνει υπόψη τα ειδικώς καθοριζόμενα στην περίπτωση δ της παρ. 1 του άρθρου 5Α κριτήρια, δηλαδή την ύπαρξη σταθερής εργασίας στη χώρα και την εν γένει οικονομική δραστηριότητά του, καθώς και τη διαρκή εκπλήρωση των φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεών του, περαιτέρω δε, με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου 5Α επιτρεπτώς κατά το άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος παρέχεται εξουσιοδότηση στον Υπουργό Εσωτερικών προς έκδοση υπουργικής απόφασης με την οποία καθορίζονται τα ειδικότερα στοιχεία που αποτελούν τεκμήρια οικονομικής ένταξης του αιτούντος την πολιτογράφηση αλλοδαπού για την εξεταζόμενη, κατά περίπτωση, περίοδο.
Στο πλαίσιο της νομοθετικής αυτής εξουσιοδότησης, όπως προκύπτει από το γράμμα και τον σκοπό των διατάξεων του ν. 4735/2020, σε συνδυασμό και με τις σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, ο κανονιστικός νομοθέτης δεν επιτρέπεται να ορίσει ως αναγκαίο στοιχείο τεκμηρίωσης της οικονομικής ένταξης ορισμένο ελάχιστο επαρκές εισόδημα, η απόδειξη του οποίου βαρύνει τον αιτούντα την πολιτογράφηση αλλοδαπό, ούτως ώστε αν ο αιτών δεν αποδεικνύει ότι το διαθέτει, τεκμαίρεται αμάχητα ότι δεν έχει ενταχθεί ομαλά στην οικονομική ζωή της χώρας.
Και αυτό, διότι το στοιχείο του επαρκούς εισοδήματος ως κριτήριο για τη διαπίστωση της συνδρομής της ουσιαστικής προϋπόθεσης της οικονομικής ένταξης του αλλοδαπού δεν προβλέπεται στον ίδιο τον νόμο· αντιθέτως, από το ιστορικό της ερμηνευόμενης διάταξης προκύπτει ότι το στοιχείο αυτό, αν και εξετάστηκε ως προς τη σκοπιμότητα θέσπισής του ως κριτηρίου, τελικώς δεν υιοθετήθηκε. Πάντως, ο κανονιστικός νομοθέτης καθόλου δεν παρεμποδίζεται, κάνοντας χρήση της συγκεκριμένης νομοθετικής εξουσιοδότησης, να ορίσει ότι το ύψος του ετήσιου εισοδήματος που διαθέτει ο αλλοδαπός λαμβάνεται υπόψη και συνεκτιμάται, μεταξύ άλλων στοιχείων («τεκμηρίων»), για τη διακρίβωση της ομαλής ένταξής του στην οικονομική ζωή της χώρας. Έχοντας το πιο πάνω περιεχόμενο και σκοπό η ερμηνευόμενη νέα διάταξη της περ. δ της παρ. 1 του άρθρου 5Α του Κ.Ε.Ι. δεν διαφοροποιείται ουσιωδώς, ως προς την επίμαχη ουσιαστική προϋπόθεση της οικονομικής ένταξης του αλλοδαπού στην Ελλάδα, από την προηγούμενη ρύθμιση του ίδιου άρθρου 5Α στην αρχική μορφή του, η δε αναδρομική εφαρμογή της νέας αυτής διάταξης και επί των ενώπιον των αρμοδίων υπηρεσιών εκκρεμών αιτήσεων, οι οποίες είχαν υποβληθεί υπό το καθεστώς του προγενέστερου ν. 3838/2010, δεν παραβιάζει τη συνταγματική αρχή της προστατευόμενης εμπιστοσύνης ή άλλη συνταγματική αρχή.
Εξάλλου, οι διατάξεις της 29845/16.4.2021 απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών «Τεκμήρια για την οικονομική και κοινωνική ένταξη του αλλοδαπού που αιτείται την ελληνική ιθαγένεια» (Β΄ 1652), ερμηνευόμενες σύμφωνα με όσα έγιναν ανωτέρω δεκτά ως προς την έννοια της εξουσιοδοτικής διάταξης της παρ. 2 του άρθρου 5Α του Κ.Ε.Ι., όπως το άρθρο αυτό έχει αντικατασταθεί και ισχύει, δεν έχουν την έννοια ότι ο αιτών την πολιτογράφηση αλλοδαπός υποχρεούται να αποδείξει, ως αναγκαίο στοιχείο τεκμηρίωσης της ομαλής ένταξής του στην οικονομική ζωή της χώρας, ένα ελάχιστο ποσό ετήσιου εισοδήματος για τα κρίσιμα κατά περίπτωση έτη, όπως αυτά προσδιορίζονται στην εν λόγω υπουργική απόφαση, αλλά ότι η Διοίκηση λαμβάνει υπόψη και συνεκτιμά το ετήσιο εισόδημα του αιτούντος ως ένα από τα στοιχεία (τεκμήρια) που θεσπίζονται με την ίδια υπουργική απόφαση για τη συναγωνή ασφαλούς συμπεράσματος ότι ο αιτών έχει ενταχθεί ομαλά στην οικονομική ζωή της χώρας, εξειδικεύοντας τα προβλεπόμενα στην περ. δ της παρ. 1 του άρθρου 5Α του Κ.Ε.Ι. κριτήρια.
Υπό την αντίθετη ερμηνευτική εκδοχή, κατά την οποία, αν ο αλλοδαπός δεν αποδεικνύει ότι διαθέτει συγκεκριμένο ελάχιστο ετήσιο εισόδημα για την εξεταζόμενη κατά περίπτωση περίοδο, η αίτησή του για πολιτογράφηση απορρίπτεται άνευ ετέρου λόγω μη συνδρομής της προϋπόθεσης της ομαλής ένταξης στην οικονομική ζωή της χώρας, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη, στην περίπτωση αυτή, και τα λοιπά θεσπιζόμενα με την ως άνω υπουργική απόφαση τεκμήρια οικονομικής ένταξης, η υπουργική αυτή απόφαση θα υπερέβαινε τα όρια που θέτει η ως άνω εξουσιοδοτική διάταξη (της παρ. 2 του άρθρου 5Α του Κ.Ε.Ι.), κατ΄ επίκληση της οποίας εκδόθηκε.
Διαβάστε επίσης
