Το κυνήγι του «αόρατου Αγιατολάχ»: Οι 3 θεωρίες για τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ

Snapshot

• Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, κληρονόμος του εκλιπόντος Αλί Χαμενεΐ, υπέστη σοβαρούς τραυματισμούς στην αμερικανο-ισραηλινή επίθεση και δεν έχει κάνει δημόσια εμφάνιση μετά τον διορισμό του ως ανώτατου ηγέτη του Ιράν.
• Υπάρχουν τρεις κυρίαρχες θεωρίες για την κατάστασή του: ότι είναι ζωντανός αλλά κρυμμένος στο Ιράν, ότι έχει καταφύγει στη Ρωσία, ή ότι βρίσκεται σε κώμα και δεν ασκεί τις ηγετικές του λειτουργίες.
• Η απουσία του από σημαντικές δημόσιες εκδηλώσεις και η χρήση συνθετικού υλικού από τα κρατικά μέσα ενισχύουν τις αμφιβολίες για την πραγματική του κατάσταση και την ικανότητά του να κυβερνά.
• Η πραγματική εξουσία στο Ιράν έχει μετατοπιστεί στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), που ελέγχουν πλέον τις βασικές λειτουργίες του κράτους και δρουν ως ουσιαστικοί κυβερνήτες της χώρας.
• Οι μυστικές υπηρεσίες, κυρίως η Μοσάντ, χρησιμοποιούν δίκτυα πρακτόρων και παραδοσιακές μεθόδους για να εντοπίσουν τον Μοτζτάμπα, καθώς η τεχνολογία δεν επαρκεί για να τον εντοπίσει.

Snapshot powered by AI

Έχουν περάσει περισσότεροι από πέντε μήνες από τότε που ο πρώην ανώτατος ηγέτης του Ιράν , Αλί Χαμενεΐ, σκοτώθηκε σε μια αμερικανο-ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στην Τεχεράνη. Μαζί του σκοτώθηκαν η κόρη του, ένα εγγόνι (το φύλο δεν αποκαλύφθηκε), ο γαμπρός του και η νύφη του. Μεταξύ των τραυματιών ήταν ο μεγαλύτερος γιος του Χαμενεΐ - και, όπως αποδείχθηκε, ο κληρονόμος του - ο 56χρονος Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος, σύμφωνα με το Reuters, υπέστη σοβαρά και παραμορφωτικά τραύματα στο πρόσωπο, καθώς και σημαντικό τραυματισμό στο ένα ή και στα δύο πόδια από την επίθεση.

Αλλά πού βρίσκεται τώρα; Είναι το ερώτημα που πλανάται γύρω από τον ντε φάκτο ανώτατο ηγέτη του Ιράν από τότε που εξασφάλισε τη θέση υπό αυτές τις έκτακτες συνθήκες στις 9 Μαρτίου. Η θητεία του, μέχρι στιγμής, είναι αξιοσημείωτη για την απουσία του. Ο Μοτζτάμπα δεν έκανε καμία δημόσια εμφάνιση μετά τον διορισμό του, κάτι που ήταν ίσως κατανοητό δεδομένου ότι οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί χτυπούσαν τη χώρα και σκότωναν τους ηγέτες της καθημερινά.

Αλλά δεν δημοσίευσε καν κάποιο προηχογραφημένο βίντεο ή ήχο. Αντ' αυτού, ένας παρουσιαστής της κρατικής τηλεόρασης διάβασε δυνατά μια δήλωση που υποτίθεται ότι είχε γράψει, ενώ μια φωτογραφία του προβλήθηκε στην οθόνη. Ο Μοτζτάμπα έχασε την κηδεία του πατέρα του στις 4 Ιουλίου (το καθεστώς επικαλέστηκε «ανησυχίες ασφαλείας»). Ούτε απηύθυνε ομιλία στο έθνος για την ιρανική γιορτή του Νορούζ στις 20 Μαρτίου, διακόπτωντας την 30χρονη παράδοση - ο πατέρας του πάντα εκφωνούσε τηλεοπτικό πρωτοχρονιάτικο διάγγελμα.

Την περασμένη εβδομάδα, η Ουάσινγκτον επανέλαβε τις αεροπορικές επιδρομές σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αφότου το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν έπληξε δεξαμενόπλοια που διέσχιζαν το Στενό του Ορμούζ. Ο ολοένα και πιο απογοητευμένος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον «θα βγάλει το Ιράν από τη μέση». Κι όμως, ακόμη και σε μια περίοδο τόσο οξείας κρίσης, η σιωπή συνεχίζεται.

«Είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είναι αυτή τη στιγμή ζωντανός ή, τουλάχιστον, λειτουργεί με πλήρη λειτουργική ικανότητα», μου είπε ένας πρώην αξιωματούχος της Μοσάντ, ο οποίος τώρα εργάζεται στο Κέντρο Ασφάλειας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Ιερουσαλήμ (JCFA).

«Η απουσία του από την κηδεία του πατέρα του είναι ενδεικτική. Ενώ η κορυφαία βαθμίδα του ιρανικού καθεστώτος παρευρέθηκε, συμπεριλαμβανομένων των αδελφών του, ο Μοτζτάμπα δεν φαινόταν πουθενά. Στη σιιτική παράδοση και την ιρανική κουλτούρα, η κηδεία ενός πατέρα είναι ιερό καθήκον. Η μη παρουσία του υποδηλώνει άμεσα ανικανότητα και όχι λειτουργική προφύλαξη.»

Ένα πυρηνικό κράτος σε περίοδο πολέμου κυβερνάται - θεωρητικά τουλάχιστον- από έναν άνθρωπο που δεν έχει δει κανείς δημόσια. Ειλικρινά, είναι χάος. Αμερικανικές πηγές λένε ότι αν ο Μοτζτάμπα είναι ζωντανός, είναι πιθανό να βρίσκεται σε μια εξαιρετικά ασφαλή, κρυφή τοποθεσία, πιθανώς υπόγεια. Έχουν προταθεί τα πάντα, από σήραγγες κάτω από την Τεχεράνη μέχρι ένα καταφύγιο κοντά στην ιερή πόλη Κομ, αλλά κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα. «Παρά τους πέντε μήνες αδιάκοπων βομβαρδισμών, οι υπηρεσίες πληροφοριών λειτουργούν με την υπόθεση ότι το ιρανικό καθεστώς εξακολουθεί να διατηρεί αρκετά ασφαλή υπόγεια καταφύγια», λέει μία δυτική πηγή ασφαλείας.

Λοιπόν, ζει ο Μοτζτάμπα; Αν ναι, πού βρίσκεται; Και έχει πράγματι τον έλεγχο;Ιράν; Τρεις θεωρίες έχουν κερδίσει έδαφος. Η πρώτη υποστηρίζει ότι είναι ζωντανός κάπου στο Ιράν, κυβερνώντας από όποια τρύπα κρύβεται, αλλά πολύ τραυματισμένος για να δείξει το πρόσωπό του. Αυτή είναι η γραμμή που διαδίδουν ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι.

Σε ένα βίντεο στις 21 Ιουλίου που δημοσιεύτηκε στα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν ισχυρίστηκε ότι ο Μοτζτάμπα βρισκόταν σε ανάρρωση. «Το επίπεδο αλληλεπίδρασης με τον αγαπητό μας ανώτατο ηγέτη αυξάνεται μέρα με τη μέρα και θα πρέπει να αυξηθεί, ώστε να μπορέσουμε να λύσουμε τα προβλήματά μας με την καθοδήγησή του», δήλωσε ο Πεζεσκιάν. Αυτός ο ισχυρισμός, ωστόσο, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με σκεπτικισμό.

Η δεύτερη θεωρία υποστηρίζει ότι έχει καταφύγει στη Ρωσία, η οποία έχει μια μακρά παράδοση να παρέχει καταφύγιο σε ξένους δικτάτορες όταν τα πράγματα δυσκολεύουν. Αυτή τη στιγμή, για παράδειγμα, ο πρώην πρόεδρος της Συρίας Μπασάρ αλ-Άσαντ απολαμβάνει τη «σύνταξη» του σε μια πολυτελή βίλα στην περιοχή Ρουμπλιόφκα της Μόσχας.Οι μουλάδες ωστόσο δεν έχουν την τάση να φεύγουν.

Η τρίτη θεωρία είναι οτι μετά βίαςζει, για παράδειγμα βρίσκεται κώμα, και είναι σε κάθε περίπτωση ανίκανος να εκπληρώσει ακόμη και τα βασικά καθήκοντα. Σύμφωνα με το σαουδαραβικό κανάλι Al-Hadath, οι δηλώσεις που φέρουν το όνομά του συντάσσονται από τον Αχμάντ Βαχίντι, αρχιστράτηγο του IRGC, και τους συναδέλφους του στρατηγούς.

Αυτό κατά τη γνώμη του Ντέιβιντ Πατρικαράκου είναι το πιο πιθανό σενάριο - και, σε κάθε περίπτωση, το κυνήγι έχει ξεκινήσει για τα καλά.Αν ο Μοτζτάμπα είναι όντως ζωντανός, πιστεύεται ότι απέφευγε τα τηλέφωνα και τους υπολογιστές για περίπου πέντε μήνες. Μάλιστα, ο απών Μοτζτάμπα απέκτησε ένα νέο παρατσούκλι: «Ο Χάρτινος Ηγέτης». Μια φήμη ότι ένα χαρτόνι σε φυσικό μέγεθος τον αντικατέστησε σε μια φιλοκαθεστωτική συγκέντρωση δημιούργησε ένα viral βίντεο με τεχνητή νοημοσύνη που απεικόνιζε τον κληρικό από χαρτόνι να εισάγεται σε συναντήσεις με τον Τραμπ και άλλες διεθνείς προσωπικότητες.

Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης έκαναν τα πράγματα χειρότερα. Διοχέτευσαν βίντεο που δημιουργήθηκαν από τεχνητή νοημοσύνη, όπου ο Μοτζτάμπα εκφωνούσε ομιλίες, στεκόταν δίπλα στον εκλιπόντα πατέρα του και αγκάλιαζε τον νεκρό διοικητή του IRGC, Κασέμ Σουλεϊμανί. Αυτό το συνθετικό υλικό οδήγησε αναπόφευκτα πολλούς Ιρανούς στο συμπέρασμα ότι εάν το καθεστώς κατείχε γνήσιες εικόνες του υποτιθέμενου ηγέτη του, δεν θα χρειαζόταν να κατασκευάσει καμία.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι το κυνήγι βασίζεται πλέον στην ανθρώπινη νοημοσύνη. Μια δυτική πηγή ασφαλείας λέει «Είναι λογικό ο Μοτζτάμπα να βγει εντελώς εκτός δικτύου έτσι: μην ξεχνάτε ότι η Μοσάντ χάκαρε τις κάμερες κυκλοφορίας της Τεχεράνης για να παρακολουθεί τις κινήσεις των σωματοφυλάκων του πατέρα του». Έτσι...Αυτή τη στιγμή, όλη η τεχνολογία του κόσμου δεν θα σε βοηθήσει [να τον βρεις]. Ήρθε η ώρα να γυρίσουμε στην παλιά σχολή.

Για να το κάνει αυτό, η Μοσάντ βασίζεται έντονα στα μακροχρόνια δίκτυα πρακτόρων της εντός του Ιράν για να δει τι μπορεί να ξεθάψει. Αυτά έχουν αποδειχθεί ανεκτίμητα για τους Ισραηλινούς εδώ και δεκαετίες σε όλα, από τη δολοφονία Ιρανών πυρηνικών επιστημόνων μέχρι τον εντοπισμό πυραυλικών εγκαταστάσεων και κρυφών εγκαταστάσεων του καθεστώτος.

«Το σχέδιο θα είναι να χρησιμοποιήσουμε ό,τι περιουσιακά στοιχεία έχουμε εντός της χώρας - και έχουμε πολλά», λένε οι πηγές. «Μπορούμε να δωροδοκήσουμε ανθρώπους, να ακούσουμε τις επικοινωνίες ανώτερων στελεχών του καθεστώτος, ακόμη και να χακάρουμε την εθνική υποδομή του Ιράν. Προς το παρόν, το σχέδιο δεν είναι καν να τον σκοτώσουν. Τουλάχιστον όχι ακόμα. Ο κόσμος θέλει απλώς να μάθει αν είναι ζωντανός.

Αν ο Μοτζτάμπα είναι ζωντανός, πιστεύεται ότι επικοινωνεί μέσω σημειωμάτων γραμμένων σε «μικρά χαρτάκια», τα οποία περνούν μέσα από μια αλυσίδα ταχυμεταφορών, στην οποία κάθε άτομο γνωρίζει μόνο τον σύνδεσμο αμέσως πριν και αμέσως μετά. Είναι ένα σύστημα που οι αξιωματούχοι της Μοσάντ παρομοιάζουν με αυτό που χρησιμοποιούσε ο Οσάμα μπιν Λάντεν για να ξεφύγει από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.

«Αν είναι ζωντανός», συνεχίζει η πηγή, «οι αναφορές ότι δεν εμφανίστηκε ποτέ στο φως της ημέρας επειδή φοβάται ότι θα αναγνωριστεί».από αμερικανικούς κατασκοπευτικούς δορυφόρους θα είχε νόημα - αυτός είναι ο πιο γρήγορος τρόπος για να σκοτωθείς. Είναι εκτός σύνδεσης και θα τον εξυπηρετεί μια μικρή ομάδα έμπιστων υπολοχαγών, σχεδόν σίγουρα από το IRGC.

Ο Μοτζτάμπα είναι ο ίδιος (χαμηλής βαθμίδας) κληρικός, αλλά πάντα βρισκόταν κοντά στο IRGC. Υπηρέτησε για λίγο σε μια μονάδα του IRGC κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ 1980-1988 και στη συνέχεια ανέλαβε αρκετούς ρόλους που σχετίζονταν με τις μυστικές υπηρεσίες στην εθελοντική παραστρατιωτική πολιτοφυλακή Basij και στο IRGC από το 2009 και μετά. Ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται ο Μοτζτάμπα, η πραγματική εξουσία στο Ιράν βρίσκεται πλέον στους Φρουρούς της Επανάστασης και αυτό ισχύει εδώ και αρκετό καιρό.

Το σώμα είνα ικάτι περισσότερο από μια απλή στρατιωτική οργάνωση. Είναι μια αυτοκρατορία πληροφοριών, πολιτικής και οικονομικής, ενσωματωμένη σε όλα, από τις κατασκευές και την ενέργεια έως τις τράπεζες και τις τηλεπικοινωνίες, ενώ παράλληλα επιβλέπει το περιφερειακό δίκτυο πληρεξουσίων του Ιράν. Η χώρα είναι από καιρό ένα πραιτοριανό κράτος με κληρικό ύφος. Οι μουλάδες στο Κομ και την Τεχεράνη παραμένουν ισχυροί, αλλά, μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ, δεν βρίσκονται πλέον στην καρδιά του κράτους. «Η εξουσία στην Τεχεράνη έχει ουσιαστικά μετατοπιστεί», λέει ο πρώην αξιωματούχος της Μοσάντ.

«Το πραγματικό κέντρο βάρους είναι τώρα μια χούντα που περιλαμβάνει τον Βαχίντι (αρχιστράτηγο) και την ευρύτερη ανώτερη ηγεσία του IRGC μαζί με τον Μοχάμεντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ», γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας και άλλους βασικοί ηγέτες εντός του κατεστημένου ασφαλείας. «Οι κληρικοί έχουν συστηματικά περιθωριοποιηθεί. Το IRGC προσποιείται ότι δέχεται εντολές από τον Mοτζτάμπα για να διατηρήσει μια πρόσοψη συνέχειας. Στην πραγματικότητα, το ίδιο διευθύνει το θέαμα.»

Σε κάθε περίπτωση, το IRGC θα παραμείνει στο επίκεντρο των πραγμάτων. Και αυτό αντιπροσωπεύει μια βαθιά μεταμόρφωση: η Επαναστατική Φρουρά, που δημιουργήθηκε για να υπερασπιστεί την Ισλαμική Επανάσταση, έχει γίνει η κύρια κυβερνητική της δύναμη. Η επανάσταση, μετά από σχεδόν 50 χρόνια, έχει τελικά καταβροχθίσει τον εαυτό της..

Διαβάστε επίσης