Δορυφόροι εντόπισαν υποθαλάσσιο ηφαίστειο που ίσως δημιουργήσει το νεότερο νησί της Γης
Η έκρηξη εντοπίστηκε για πρώτη φορά έπειτα από μια ακολουθία σεισμών κάτω από το κεντρικό τμήμα της Θάλασσας Μπίσμαρκ, βόρεια της Παπούα Νέας Γουινέας
Snapshot
- Ένα υποθαλάσσιο ηφαίστειο στη Θάλασσα Μπίσμαρκ βρίσκεται σε εξέλιξη έκρηξης που πλησιάζει την επιφάνεια της θάλασσας και ενδέχεται να δημιουργήσει νέο νησί.
- Η έκρηξη ανιχνεύτηκε μετά από σεισμούς και παρακολουθείται συνεχώς με δορυφορικές εικόνες που καταγράφουν στήλες ατμού, ελαφρόπετρα και θερμικές ανωμαλίες.
- Η περιοχή είναι γεωλογικά πολύπλοκη και ελάχιστα χαρτογραφημένη, γεγονός που δυσκολεύει τον ακριβή εντοπισμό της ηφαιστειακής δραστηριότητας.
- Η ηφαιστειακή δραστηριότητα φαίνεται πιο ρηχή από ό,τι υποδείκνυαν παλαιότεροι χάρτες, ενώ η έκρηξη παραμένει ήπια, πιθανώς λόγω της θέσης της σε ηφαιστειακή ράχη.
- Οι επιστήμονες παρακολουθούν εάν θα σχηματιστεί νέο νησί και σκοπεύουν να μελετήσουν την αποίκιση και τις γεωλογικές αλλαγές στην περίπτωση που επιβιώσει η νέα ξηρά.
Ένα υποθαλάσσιο ηφαίστειο στη Θάλασσα Μπίσμαρκ ενδέχεται να βρίσκεται σε πορεία δημιουργίας ενός ολοκαίνουργιου νησιού. Δορυφορικές εικόνες που συλλέγονται από τις αρχές Μαΐου δείχνουν ότι η έκρηξη εξελίσσεται σταθερά προς την επιφάνεια της θάλασσας.
Η έκρηξη εντοπίστηκε για πρώτη φορά έπειτα από μια ακολουθία σεισμών κάτω από το κεντρικό τμήμα της Θάλασσας Μπίσμαρκ, βόρεια της Παπούα Νέας Γουινέας. Από τότε, αρκετοί δορυφόροι παρακολουθούν το φαινόμενο από το διάστημα, καταγράφοντας εντυπωσιακές στήλες ατμού, επιπλέονσα ελαφρόπετρα και εκτεταμένες θερμικές ανωμαλίες.
Για τους επιστήμονες, το γεγονός είναι ταυτόχρονα συναρπαστικό και απογοητευτικό. Το ηφαίστειο βρίσκεται σε μια ελάχιστα χαρτογραφημένη περιοχή του θαλάσσιου πυθμένα, γεγονός που αφήνει αναπάντητα πολλά βασικά ερωτήματα. Ωστόσο, η συνεχής ροή δορυφορικών δεδομένων βοηθά τους ερευνητές να κατανοήσουν τι συμβαίνει κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού.
Τα πρώτα σημάδια δραστηριότητας εμφανίστηκαν στις 8 Μαΐου, όταν οι σεισμογράφοι κατέγραψαν σειρά σεισμών κάτω από τη Θάλασσα Μπίσμαρκ. Σύμφωνα με τη NASA, οι δορυφορικές παρατηρήσεις επιβεβαίωσαν λίγο αργότερα ότι βρισκόταν σε εξέλιξη μια υποθαλάσσια ηφαιστειακή έκρηξη.
Η ανακάλυψη ανέδειξε επίσης πόσα λίγα γνωρίζουν οι επιστήμονες για αυτή την περιοχή του θαλάσσιου πυθμένα. Δεν υπάρχουν λεπτομερείς χαρτογραφήσεις, γεγονός που δυσκολεύει τον εντοπισμό του ακριβούς ηφαιστειακού σχηματισμού που ευθύνεται για την έκρηξη. Η περιοχή διασχίζεται από ρήγματα, ηφαιστειακές ράχες, ζώνες διάρρηξης, απότομες υποθαλάσσιες κλίσεις και ενεργά τεκτονικά όρια, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο γεωλογικό περιβάλλον.
Τα ισχυρότερα στοιχεία δείχνουν προς τη Ράχη Τιτάν, όπου συναντώνται δύο υποθαλάσσιες τεκτονικές πλάκες. Ακόμη όμως και εκεί, οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ποιος ακριβώς ηφαιστειακός αεραγωγός έχει ενεργοποιηθεί, σε ποιο βάθος βρισκόταν πριν από την έκρηξη ή πότε είχε εκραγεί για τελευταία φορά.
Οι δορυφόροι δείχνουν ότι η έκρηξη πλησιάζει στην επιφάνεια
Καθημερινά, οι δορυφόροι καταγράφουν νέα στοιχεία που δείχνουν ότι η έκρηξη εξελίσσεται σε ολοένα μικρότερο βάθος. Στις 9 Μαΐου, οι δορυφόροι Aqua και Terra της NASA κατέγραψαν μεγάλες λευκές στήλες ατμού να υψώνονται πάνω από τη θάλασσα. Άλλοι δορυφόροι έδειξαν ότι τα νέφη έφταναν αρκετά χιλιόμετρα ψηλά στην ατμόσφαιρα, ενώ ο δορυφόρος PACE της NASA εντόπισε αποχρωματισμένα νερά γύρω από το σημείο της έκρηξης.
Στις 10 και 11 Μαΐου, πιο ευκρινείς εικόνες από τον δορυφόρο Sentinel-2 του ESA και τον Landsat 9 των NASA και USGS αποκάλυψαν ότι η ηφαιστειακή δραστηριότητα είχε φτάσει πολύ πιο κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας. Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο εμφανίστηκε στις 12 Μαΐου, όταν ο δορυφόρος Suomi NPP κατέγραψε θερμικές ανωμαλίες που κάλυπταν περίπου 7 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Ο ηφαιστειολόγος Σάιμον Καρν, από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, δήλωσε ότι οι εκτεταμένες θερμικές υπογραφές υποδηλώνουν πως μεγάλη ποσότητα θερμού ηφαιστειακού υλικού βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στην επιφάνεια. Όπως σημείωσε, ο ενεργός ηφαιστειακός αεραγωγός φαίνεται να είναι σημαντικά πιο ρηχός από ό,τι υπέδειχναν οι παλαιότεροι χάρτες του θαλάσσιου πυθμένα.
Θα γεννηθεί ένα νέο νησί;
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά της έκρηξης είναι ο σχηματισμός μεγάλων «σχεδιών» από ελαφρόπετρα που παρασύρονται στη θάλασσα. Τα ελαφριά αυτά ηφαιστειακά πετρώματα δημιουργούνται κατά τις εκρήξεις και μπορούν να επιπλέουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ταξιδεύοντας ακόμη και εκατοντάδες χιλιόμετρα με τα θαλάσσια ρεύματα.
Ο επικεφαλής επιστήμονας του Κέντρου Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA, Τζιμ Γκάρβιν, δήλωσε ότι οι ερευνητές περιμένουν τώρα να δουν αν η έκρηξη θα οδηγήσει στη δημιουργία ενός νέου νησιού. Τέτοια φαινόμενα έχουν καταγραφεί μόνο σπάνια από την αρχή έως το τέλος τους με τη βοήθεια σύγχρονων δορυφόρων.
Ακόμη όμως και αν νέα ξηρά αναδυθεί πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι θα παραμείνει εκεί. Η έκρηξη θα μπορούσε να σχηματίσει έναν κώνο τόφφου, ο οποίος δημιουργείται όταν το μάγμα έρχεται σε επαφή με το θαλασσινό νερό. Ωστόσο, η νέα ξηρά θα μπορούσε επίσης να καταρρεύσει ή να διαβρωθεί πολύ γρήγορα.
Μέχρι στιγμής, η έκρηξη παραμένει σχετικά ήπια, κάτι που ενδέχεται να σχετίζεται με τη θέση της κατά μήκος μιας ηφαιστειακής ράχης, εκεί όπου ένα μετασχηματιστικό ρήγμα συναντά ένα κέντρο εξάπλωσης οπισθοτόξου.
Όπως εξήγησε ο Καρν:
«Τα κέντρα εξάπλωσης συνδέονται με λιγότερο εκρηκτική δραστηριότητα, ενώ οι πιο ισχυρές εκρήξεις παρατηρούνται συνήθως στις ζώνες καταβύθισης και αφορούν μεγάλα στρωματοηφαίστεια.»
Κανείς δεν γνωρίζει πόσο θα διαρκέσει η δραστηριότητα. Μια έκρηξη στην ίδια ηφαιστειακή ράχη το 1972 διήρκεσε μόλις τέσσερις ημέρες, ενώ μια άλλη, κοντά στο Στενό Σεντ Άντριου, περίπου 100 χιλιόμετρα μακριά, συνεχίστηκε για σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έναρξή της το 1957.
«Περιμένουμε με μεγάλη αγωνία να δούμε αν πρόκειται να γεννηθεί ένα νέο νησί – κάτι που σπάνια είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε σε πραγματικό χρόνο με τη βοήθεια δορυφόρων», δήλωσε ο Γκάρβιν.
Εάν τελικά εμφανιστεί ένα νέο νησί, οι επιστήμονες ελπίζουν να μελετήσουν τον τρόπο με τον οποίο φυτά, ζώα και άλλοι οργανισμοί θα αποικίσουν σταδιακά τη νέα στεριά, καθώς και το πώς οι βροχοπτώσεις, η διάβρωση και η χημική αποσάθρωση θα διαμορφώσουν την εξέλιξή της με την πάροδο του χρόνου.
