Πορτογαλία: Το μεγαλύτερο καταφύγιο ελεφάντων στην Ευρώπη ανοίγει τις πόρτες του

Το μεγαλύτερο καταφύγιο ελεφάντων στην Ευρώπη, το οποίο θα φιλοξενήσει περίπου 30 από αυτά τα γιγαντιαία ζώα προσφέροντας τους ένα πιο φυσικό περιβάλλον, ανοίγει τις πόρτες του για να υποδεχτεί τα πρώτα του θηλαστικά.

Η Τζούλι, ο τελευταίος ελέφαντας τσίρκου της Πορτογαλίας, θα μεταφερθεί τον επόμενο μήνα στο καταφύγιο, το οποίο ανήκει στην φιλανθρωπική οργάνωση Pangea, και βρίσκεται στο Αλεντέζου, 200 χλμ. ανατολικά της Λισαβόνας, κοντά στα σύνορα με την Ισπανία. Εκεί θα βρει την Καρίμπα, έναν θηλυκό αφρικανικό ελέφαντα, η οποία μεταφέρεται από έναν ζωολογικό κήπο στο Βέλγιο, όπου ζούσε μόνη της.

«Η Καρίμπα και η Τζούλι θα ζήσουν σε έναν εκτεταμένο φυσικό βιότοπο όπου θα μπορούν να περιφέρονται ελεύθερα, να κάνουν μπάνιο και να κοινωνικοποιούνται σε συμβατές ομάδες», δήλωσε η Κέιτ Μουρ, διευθύνουσα σύμβουλος της Pangea. «Θα είναι αυτόνομες, που είναι κρίσιμο, αλλά επίσης θα δέχονται και εξειδικευμένη φροντίδα. Οι ελέφαντες είναι από τα πιο ευαίσθητα και έξυπνα ζώα στη γη και έτσι έχουν πολύ σύνθετες ανάγκες».

Η Άννα, ο τελευταίος ελέφαντας τσίρκου της Βρετανίας, μεταφέρθηκε στο Πάρκο άγριας ζωής Longleat το 2011. Είναι πλέον 70 ετών και ζει μόνη της. Το 2022, ο ζωολογικός κήπος του Paignton αποφάσισε να σταματήσει να φιλοξενεί ελέφαντες, καθώς δεν μπορούσε να καλύψει τις πολύπλοκες ανάγκες τους.

Το καταφύγιο θα έχει αρχική έκταση 70 στρέμματα, και συγκεντρώνει χρήματα για να επεκταθεί στα 1000 στρέμματα. Προτεραιότητα του καταφυγίου είναι να προσφέρει στους ελέφαντες μια όσο το δυνατόν πιο φυσική ζωή, ενώ δεν θα είναι ανοιχτό στο κοινό.

Οι ελέφαντες σε αιχμαλωσία παρουσιάζουν πολλά προβλήματα υγείας

Αυτήν την στιγμή, υπάρχουν 36 ελέφαντες που ζουν σε απομόνωση σε ζωολογικούς κήπους σε όλη την Ευρώπη και περίπου 40 που εξακολουθούν να υποχρεώνονται να εκτελούν κόλπα σε τσίρκα. Πολλοί, συμπεριλαμβανομένων της Καρίμπα και της Τζούλι, αιχμαλωτίστηκαν στην άγρια φύση και μεταφέρθηκαν στην Ευρώπη τη δεκαετία του 1980 και πλησιάζουν στο τέλος της ζωής τους.

Οι ελέφαντες σε αιχμαλωσία ζουν σε κοπάδια μικρότερα από ότι αυτά στην άγρια φύση, έχουν δραστικά μειωμένη ελευθερία κίνησης και είναι ευάλωτοι σε ασθένειες.

Μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι οι ελέφαντες σε αιχμαλωσία παρουσιάζουν μειωμένο προσδόκιμο ζωής και αυξημένα ποσοστά παιδικής θνησιμότητας. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι οι θηλυκοί αφρικανικοί ελέφαντες ζούσαν κατά μέσο όρο 17 χρόνια σε ζωολογικούς κήπους, ενώ στην άγρα φύση 56 χρόνια, αν εξαιρεθούν οι θάνατοι που προκλήθηκαν από τον άνθρωπο.

Μια άλλη μελέτη βρήκε ότι οι ασιατικοί ελέφαντες που γεννήθηκαν σε αιχμαλωσία στη Βόρεια Αμερική και την ΕΕ, έχουν πιθανότητα 30% να πεθάνουν κατά το πρώτο έτος ζωής τους, ενώ οι άγριοι αφρικανικοί ελέφαντες έχουν 10-15% να πεθάνουν κατά το πρώτο έτος της ζωής τους.

Αν και η χρήση άγριων ζώων σε τσίρκα απαγορεύεται πλέον στις περισσότερες χώρες της ΕΕ – με εξαίρεση τη Γερμανία, η οποία έχει περιφερειακούς περιορισμούς αλλά όχι εθνική απαγόρευση – πολλά από αυτά δυσκολεύονται να απομακρύνουν τα μεγάλα ζώα, όπως οι ελέφαντες, επειδή δεν υπάρχουν καταφύγια. Ομοίως, οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να κατάσχουν ζώα από τσίρκα, εάν δεν υπάρχουν χώροι να τα φιλοξενήσουν.

Στην Πορτογαλία, η απαγόρευση της χρήσης άγριων ζώων στα τσίρκα τέθηκε σε πλήρη ισχύ το 2025, με την Τζούλι να είναι το τελευταίο άγριο ζώο που βρήκε νέο σπίτι, έπειτα από συμφωνία μεταξύ του τσίρκου Cardinali και της Pangea.

Ο Βίτορ Χιούγκο Καρντινάλι, διευθυντής του τσίρκου που φρόντιζε τη Τζούλι από τότε που την απέκτησε από έναν γερμανικό ζωολογικό κήπο το 1988, δήλωσε: «Δεν ήταν εύκολη απόφαση, καθώς ήταν ένα βαθιά αγαπημένο μέλος της οικογένειάς μας για δεκαετίες, αλλά πιστεύουμε ότι είναι η σωστή απόφαση για τη Τζούλι. Η στενή μας συνεργασία με την Pangea για τη μετάβασή της στο νέο της σπίτι ήταν καθοριστικός παράγοντας στις διαβουλεύσεις μας».

Όταν το καταφύγιο επεκταθεί στα 1000 στρέμματα, θα μπορεί να φιλοξενήσει από 20 έως και 30 ελέφαντες που θα ζουν «φυσικά» και θα κάνουν αυτό που θέλουν.