«Τα κορίτσια αφομοιώνουν καλύτερα από τα αγόρια – Πρέπει να πολεμήσουμε τα εκφυλιστικά φαινόμενα»

Η προπονητική, ιδιαίτερα στο παιδικό ποδόσφαιρο, για τον Δημήτρη Μωραΐτη δεν είναι επάγγελμα, αλλά τρόπος ζωής. Πιστεύει ακράδαντα ότι ο αθλητισμός, στην ποιοτική του έκφραση, ενδυναμώνει και θωρακίζει τον άνθρωπο, διαπλάθει τον χαρακτήρα του και τον κατευθύνει στον δρόμο της εσωτερικής του ελευθερίας και αυτογνωσίας.

Η ανθρώπινη ζωή είναι συνυφασμένη με δραστηριότητες και εκδηλώσεις που την προστατεύουν, τη διαμορφώνουν, τη βελτιώνουν και την αναβαθμίζουν. Τέτοια εκδηλώσεις είναι ο αθλητισμός, που έχει άμεση σχέση με την υγεία, την ψυχαγωγία, την κοινωνική αλληλεγγύη, την πνευματική και ηθική καλλιέργεια του ανθρώπου.

Το ποδόσφαιρο, ως αδιαίρετο τμήμα του αθλητισμού και το πιο δημοφιλές ομαδικό άθλημα, «κατέκτησε» τον Δημήτρη Μωραΐτη από τα μικρά του χρόνια. Αγωνίστηκε ανελλιπώς ως ερασιτέχνης ποδοσφαιριστής για περίπου 20 χρόνια (Ο.Φ. Χολαργού, Α.Ο. Αγίας Παρασκευής, Α.Π.Ο. Άρης Χολαργού), αποκομίζοντας τεράστια ηθικά, πνευματικά, ψυχικά, κοινωνικά, σωματικά οφέλη. Μας τονίζει, με συγκίνηση, ότι όλα τα παραπάνω αποτελούν δώρα ζωής για αυτόν και εφόδια για να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες της.

Σήμερα, ως πτυχιούχος προπονητής ποδοσφαίρου, προσφέρει εθελοντικά τις υπηρεσίες του, συνεργαζόμενος με παιδιά ηλικίας 9-14 ετών – αγόρια και κορίτσια – μεταλαμπαδεύοντας τις γνώσεις και την εμπειρία του. Στον μικρόκοσμο μιας προπονητικής μονάδας, η λεπτομέρεια είναι σημαντική: έγκαιρη προετοιμασία, σωστός εξοπλισμός, ασφάλεια εγκαταστάσεων και, κυρίως, απόλυτος σεβασμός στη μοναδικότητα κάθε παιδιού.

Σταθερή επιδίωξη όπως μας λέει είναι η «αποφόρτιση» των νεαρών αθλητών/τριών από τις «υποχρεώσεις» της καθημερινότητάς τους και η θετική τους τόνωση, μέσα σε ένα περιβάλλον ευχάριστο, συμβατό και δημιουργικό, όπου εκπαιδεύονται και κοινωνικοποιούνται. Δικαίωμα στο παιχνίδι έχουν όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από οικονομικό υπόβαθρο, δεξιότητες και ταλέντο, γιατί αυτό που αξίζει περισσότερο, τελικά, είναι η συμμετοχή.

Αναφορικά με το γυναικείο ποδόσφαιρο στην Ελλάδα, αναμφισβήτητα έχουν γίνει άλματα προόδου και εξέλιξης του αθλήματος. Ο χώρος εκπαίδευσης αποτελεί πλέον πεδίο δημιουργικής έκφρασης για τις συμμετέχουσες, στο οποίο καταρρίπτονται στερεότυπα του παρελθόντος. «Ως χάρτινοι πύργοι γκρεμίζονται οι θεωρίες για αποκλειστικά ανδρικά «κάστρα». Οι γυναίκες αξιωματούχοι στα γήπεδα μας χαρίζουν όμορφο, θεαματικό ποδόσφαιρο και διαπρέπουν», σημειώνει.

«Τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των γυναικών που εκπαιδεύονται έχει αυξηθεί σημαντικά, το άθλημα έχει γίνει εξαιρετικά ελκυστικό για όλες τις ηλικιακές κατηγορίες και οι παρουσίες αθλητριών στους επίσημους ποδοσφαιρικούς συλλόγους διαρκώς πολλαπλασιάζονται. Τα νεαρά κορίτσια, κυρίως 8-13 ετών, αφομοιώνουν εξαιρετικά εύκολα όσα διδάσκονται και, σε πολλές περιπτώσεις, έχουν καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια αντίστοιχης ηλικίας. Διαθέτουν επιμονή, στοχοπροσήλωση, αγωνιστικότητα και απολαμβάνουν τη χαρά της συμμετοχής τους στο παιχνίδι. Νιώθω χαρούμενος που είμαι παρών σε αυτή τους την πρόοδο και εξέλιξη», υπογραμμίζει.

Ακολουθεί η συνέντευξη του στο Newsbomb.

Newsbomb: Τι ήταν αυτό που σας έκανε αρχικά να επιλέξετε αυτό το χόμπι/επάγγελμα και τι σας διατηρεί ακόμα εδώ;

Πρώτιστα η παιδαγωγική διάσταση του θέματος. Η θερμή αφοσίωση στην εκπαίδευση των παιδιών. Στη διδασκαλία είναι σημαντικό να καταβάλλεις κάθε δυνατή προσπάθεια, προκειμένου ο εκπαιδευόμενος να αισθάνεται ελεύθερος να εκφραστεί και ότι πραγματικά αξίζει να μάθει ό,τι διδάσκεται. Η δημιουργία ισχυρής και αυτοαποφασιστικής βούλησης είναι έργο δύσκολο. Απαιτεί ορθή καθοδήγηση και συνεχή άσκηση.

Παράλληλα, η μεγάλη μου αγάπη για τον αθλητισμό. Πάντα ένιωθα ότι συμμετείχα σ’ ένα παιχνίδι, που είναι μια βασική δραστηριότητα του ανθρώπινου είδους. Με αυτόν τον τρόπο, ο άνθρωπος μπορεί να εκφράσει συναισθήματα που τον ικανοποιούν ψυχικά. Ένα άλλο ισχυρό κίνητρο, που με ώθησε προς αυτή την κατεύθυνση, αποτελεί η προφύλαξη και η διατήρηση της υγείας, γιατί η συστηματική εκγύμναση έχει ευεργετικές συνέπειες στις βιολογικές λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος.

Αν σας ζητούσα να περιγράψετε «μια μέρα στη δουλειά σας», σε κάποιον που δεν γνωρίζει καθόλου το αντικείμενο, τι θα του λέγατε;

Η αθλητική δραστηριότητα αρχίζει πριν ακόμη φτάσω στο γήπεδο. Πρέπει να έχω προετοιμαστεί επαρκώς για την προπονητική μονάδα, να γνωρίζω καλά τι θέλω να διδάξω και πώς αυτό θα γίνει κατανοητό από τα παιδιά, ώστε να το μετατρέψουν σε επιτυχία κατά τη διάρκεια μιας άσκησης. Λαμβάνω πάντα υπόψη την ηλικία, τη φυσιολογία, το επίπεδο δεξιοτήτων, αλλά και την ψυχολογική και συναισθηματική τους κατάσταση. Τους δίνω χώρο να εκφραστούν παιχνιδιάρικα και ελεύθερα, με ορθή καθοδήγηση, από τις απλές στις πιο σύνθετες ασκήσεις.

Επιπρόσθετα, φροντίζω για την ασφάλεια του χώρου, την κατάλληλη και επιμελημένη ένδυση και υπόδηση και, φυσικά, ενημερώνω για την έγκαιρη και σωστή διατροφή τους. Υπενθυμίζω σταθερά την αξία της συλλογικότητας και της συμμετοχής. Η άμιλλα, η συνεργασία, η αλληλεγγύη, η καλλιέργεια σώματος, πνεύματος και ψυχής, η φιλία είναι στοιχεία που απαρτίζουν την έννοια του αθλητικού ιδεώδους.

Ποια θεωρείτε τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα και ποια τα πιο δύσκολα σημεία της δουλειάς σας, όπως τα ζείτε στην πράξη;

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα είναι η αμεσότητα επικοινωνίας με τα παιδιά. Η παιχνιδιάρικη και ανόθευτη έκφρασή τους, η διάθεσή τους να μάθουν, το ότι «κρέμονται» από τα χείλη σου για να ακούσουν τι θα τους πεις, σου δίνουν τεράστια χαρά, εμπιστοσύνη και αισιοδοξία. Υπάρχει μια συνεχής αλληλεπίδραση: διδάσκεις, αλλά ταυτόχρονα διδάσκεσαι. Δυναμώνεις, ισχυροποιείς τη θέλησή σου, δεν υποχωρείς στις δυσκολίες, δεν ενδίδεις, δεν εγκαταλείπεις τον αρχικό σου στόχο.

Στον υγιή αθλητισμό δεν φοβάσαι, δεν απαξιώνεσαι. Στη δύσκολη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου, εδώ βρίσκεις μια βάση χαράς, αναψυχής, επικοινωνίας και δημιουργίας. Δυστυχώς, όμως, αναπόφευκτα έρχεται αντιμέτωπος με αρνητικά γεγονότα, που συνοδεύουν και επηρεάζουν τον αθλητισμό στην εποχή μας: ορισμένα εκφυλιστικά φαινόμενα που δεν ταιριάζουν στο αθλητικό ιδεώδες, όπως η επιδίωξη, με κάθε τρόπο, του κέρδους, ο αθέμιτος ανταγωνισμός, η μαζική παθητική ψυχαγωγία· κυρίως η εμπορευματοποίησή του.

Σε ό,τι αφορά το περιβάλλον όπου δραστηριοποιούνται οι ακαδημίες ποδοσφαίρου, σε ορισμένες, δυστυχώς, περιπτώσεις διαπιστώνει εύκολα κάποιος τα μελανά σημεία, όπως τις μη συντηρημένες και εκσυγχρονισμένες εγκαταστάσεις, την έλλειψη μέτρων και κανόνων υγιεινής και των μέσων άμεσης ιατροφαρμακευτικής υποστήριξης.

Ποια είναι η πιο ιδιαίτερη ή απρόσμενη εμπειρία που έχει συμβεί στη δουλειά σας – ένα περιστατικό που θυμάστε και σήμερα;

Ένα επώδυνο περιστατικό που έχει συμβεί κατά τη διάρκεια της προπονητικής μου θητείας και πάντα θυμάμαι, ήταν ο σοβαρός τραυματισμός στο κεφάλι ενός μικρού αθλητή. Προέκυψε πραγματικός, χρόνιος κίνδυνος για την υγεία του. Η άμεση και σωστή παρέμβαση – σύμφωνα με την εκπαίδευσή μου στην παροχή πρώτων βοηθειών – μου επέτρεψε να ενεργήσω ασφαλώς, μέχρις ότου ο μικρός τραυματίας μεταφερθεί στο νοσοκομείο, όπου διαγνώστηκε με σοβαρή διάσειση. Εκτιμώ ότι αυτή η ετοιμότητα μπορεί να απέτρεψε κάτι πολύ χειρότερο.

Επίσης, θα ήταν παράλειψη να μη σταθώ στα δυσάρεστα γεγονότα που συχνά διαδραματίζονται κατά τη διάρκεια διεξαγωγής ποδοσφαιρικών αγώνων ακαδημιών. Είναι, τουλάχιστον, αποκρουστικό να βλέπεις απαίδευτους γονείς και οπαδούς να προκαλούν εντάσεις και να διαπληκτίζονται στις εξέδρες, τη στιγμή που τα μικρά παιδιά παίζουν μπάλα στον αγωνιστικό χώρο. Αδιαφορούν κυριολεκτικά για το αρνητικό παράδειγμά τους. Προφανώς αγνοούν ότι στο μέλλον η βία και η παραβατικότητα των ανηλίκων είναι και δικό τους έργο. Καθήκον και υποχρέωση όλων όσοι περιδιαβαίνουν και συμμετέχουν ενεργά στον συγκεκριμένο ιερό – όπως ορίζεται από την Ολυμπιακή ιδέα – χώρο, είναι να τον σεβαστούν και να τον προστατεύσουν…

Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος ή κλισέ που πιστεύει ο πολύς κόσμος για το επάγγελμά σας και δεν ισχύει στην πραγματικότητα;

Για χρόνια υπήρχε η αντίληψη ότι το ποδόσφαιρο είναι για τους «κακούς μαθητές», για τα «αλητάκια» που δεν παίρνουν τα γράμματα. Είναι εντελώς λανθασμένο. Το ποδόσφαιρο – όπως κάθε ομαδικό άθλημα στην υγιή του έκφραση – είναι υγεία, εκτόνωση, ισορροπία μέσα σε ένα βαρύ ωράριο σχολείου και φροντιστηρίων. Βοηθά τα παιδιά να λειτουργούν καλύτερα συνολικά, ψυχικά και σωματικά.

Ένα δεύτερο μεγάλο λάθος είναι ότι πολλοί γονείς, οι παράγοντες, βλέπουν από πολύ νωρίς στα παιδιά τους μελλοντικούς επαγγελματίες και τα πιέζουν υπερβολικά. Στις μικρές ηλικίες, ο στόχος πρέπει να είναι το παιχνίδι, η χαρά, η μάθηση, όχι ο πρωταθλητισμός και οι επαγγελματικές φιλοδοξίες. Ο αθλητής δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μηχανή, που, με κάθε τρόπο, ακόμα και τεχνητό, επιτυγχάνει επιδόσεις εκπληκτικές, αμφισβητήσιμες, υπεράνθρωπες, για να ανταποκριθεί στις όποιες παράλογες απαιτήσεις ή επιθυμίες, με αποτέλεσμα, σύμφωνα με τις στατιστικές, για ένα σημαντικό ποσοστό αθλητών να κλονίζεται η υγεία τους.

Αν ερχόταν σήμερα ένας νέος και σας έλεγε «θέλω να κάνω τη δουλειά σας», τι θα τον συμβουλεύατε – και τι θα του κρύβατε για να μην τρομάξει;

Δεν θα του έκρυβα τίποτα. Αντίθετα, θα του αποκάλυπτα ότι οποιαδήποτε «κατάκτηση» προϋποθέτει προσπάθεια, κόπο, μελέτη και συστηματική εργασία. Δεν αρκεί η αναφορά περί ταλέντου, δεξιοτήτων και επιδόσεων στο αγωνιστικό σου παρελθόν για να γίνεις ικανός προπονητής.

Χρειάζεται αγάπη για αυτό με το οποίο έχεις αποφασίσει ν’ ασχοληθείς. Να εμπνέεσαι από το αθλητικό περιβάλλον, να είσαι επιμελής και να εκδηλώνεις ουσιαστικό ενδιαφέρον για την πρόοδο των παιδιών. Ο αθλητισμός, επειδή έχει άμεση σχέση με την ίδια τη ζωή του ανθρώπου, είναι κορυφαία ανθρωπιστική αξία και, επομένως, καμία άλλη σκοπιμότητα δεν μπορεί να τον υποκαταστήσει. Ταυτόχρονα, οφείλεις να σέβεσαι τη μοναδικότητά τους, να διακατέχεσαι από παιδαγωγική αντίληψη και στάση και να είσαι ακριβοδίκαιος. Αν δεν διαθέτεις αυτά τα βασικά στοιχεία, όχι μόνο η δουλειά σου δεν θα έχει θετικό αποτέλεσμα, αλλά θα κάνει και ζημιά.

Τέλος, θα τον συμβούλευα να εκπαιδεύεται συστηματικά, θεωρητικά και αδιάλειπτα, παρακολουθώντας σεμινάρια, μαθήματα σε σχολές κ.λπ., γιατί η ιδιότητα του προπονητή, σήμερα, έχει πολύπλευρες απαιτήσεις… Θα απογοητεύσεις, σε πολλές περιπτώσεις, τα παιδιά και θα γίνεις η αιτία για να απομακρυνθούν από τον συγκεκριμένο χώρο.

Πώς φαντάζεστε το μέλλον του κλάδου σας τα επόμενα 5-10 χρόνια και πώς νιώθετε που εσείς είστε «μέσα» σ’ αυτή την εξέλιξη;

Είναι κοινά παραδεκτό ότι εδώ και αρκετά χρόνια η κατάρτιση των προπονητών ποδοσφαίρου διαρκώς βελτιώνεται. Πολλοί νέοι αποφοιτούν από τα ΤΕΦΑΑ και τις σχολές προπονητών, με επάρκεια γνώσης του αντικειμένου, με θεωρητική ενημέρωση για την εξέλιξη του παιχνιδιού και τις αποδεκτές νοοτροπίες και συμπεριφορές.

Παρ’ όλα αυτά, στην Ελλάδα πάντα χρειάζεται το κάτι παραπάνω: συστηματική ενημέρωση για τις σύγχρονες προπονητικές μεθόδους, ταχεία αξιολόγηση και επανεκπαίδευση. Ειδικά για το ανερχόμενο γυναικείο ποδόσφαιρο, που με ταχείς ρυθμούς εξελίσσεται, θεωρώ ότι η εμπέδωση επιπλέον γνώσεων είναι αναγκαία και απαραίτητη. Πράγματι, αισθάνομαι υπερήφανος και τυχερός που είμαι συνοδοιπόρος τους σ’ αυτή τους την πορεία…

Στο τέλος της ημέρας, νιώθετε χαρούμενος με την προσπάθειά σας για ουσιαστική προσφορά στα παιδιά;

Όταν επιστρέφω στο σπίτι μου, μετά την προπόνηση και έχοντας διαπιστώσει ότι, στον χώρο της αθλητικής δραστηριότητας, συντελέστηκε κάτι δημιουργικό, ωφέλιμο και ευχάριστο για τα παιδιά, νιώθω πλήρης συναισθηματικά. Το «κέρδος» είναι για όλους: για τα ίδια τα παιδιά και την οικογένειά τους, για εμάς τους προπονητές, για τους συλλόγους που μας φιλοξενούν, για την κοινωνία…

Ένα παιδί που προοδεύει και δέχεται θετικές επιρροές από το άμεσο ή έμμεσο περιβάλλον στο οποίο κινείται και ζει, γίνεται, κατά κανόνα, ο αυριανός χρήσιμος κοινωνικός πολίτης. Αναγνωρίζω σαφώς ότι η αμεσότητα επικοινωνίας με τα παιδιά μού έχει διδάξει πολλά και σημαντικά. Είναι σπουδαίοι δάσκαλοι, αρκεί να έχεις τα μάτια και την ψυχή σου ανοιχτά…

Θα σκεφτόσασταν ν’ αλλάξετε εντελώς δουλειά ή καριέρα και γιατί;

Δεν θα άλλαζα επ’ ουδενί. Στον χώρο της άθλησης μεγάλωσα, γαλουχήθηκα και αισθάνομαι απελευθερωμένος. Στη σύγχρονη εποχή, που ο άνθρωπος «φυλακίζει» τη ζωή του και παραδίδεται αμαχητί στις προθέσεις επιτήδειων καιροσκόπων, ο αθλητισμός, ως αναπόσπαστο μέρος του πολιτισμού, παραμένει πυλώνας αξιών, αποτελεί αντίβαρο στα δεινά των καιρών μας και προσφέρει ανεκτίμητες υπηρεσίες, τόσο ατομικά όσο και κοινωνικά.

Αν, με έναν μαγικό τρόπο, γύριζα τον χρόνο πίσω, θα επιθυμούσα καλύτερες συνθήκες εκπαίδευσης και εργασίας, συστηματική και αυστηρή αξιολόγηση των προπονητών, φίλαθλο πνεύμα από όλους όσοι συνυπάρχουν, με οποιαδήποτε ιδιότητα, στους αθλητικούς χώρους με παιδιά και πιο υπεύθυνη αντιμετώπιση και συνεπή διάθεση, προς επίλυση των προβλημάτων που, αναπόφευκτα, προκύπτουν στους χώρους αυτούς, από την πολιτεία και τους αρμόδιους φορείς για τις προβλεπόμενες ενέργειες.

Διαβάστε επίσης