Γνωρίστε τους ανθρώπους που προσπάθησαν να «ζήσουν για πάντα» – Τα... θεότρελα τεχνάσματα που έκαναν

Η ιδέα της αθανασίας συνοδεύει τον άνθρωπο από την αυγή του πολιτισμού. Από τους αλχημιστές του Μεσαίωνα και τους αυτοκράτορες της αρχαίας Κίνας μέχρι τους δισεκατομμυριούχους της Silicon Valley, η ίδια αγωνία επιστρέφει ξανά και ξανά: μπορεί ο άνθρωπος να νικήσει τον χρόνο; Και αν όχι, μέχρι πού είναι διατεθειμένος να φτάσει για να τον καθυστερήσει;

Σήμερα, η αναζήτηση της αιώνιας ζωής δεν περιορίζεται σε μύθους και θρύλους. Έχει αποκτήσει επιστημονικό περίβλημα, τεχνολογικό λεξιλόγιο και –κυρίως– τεράστια οικονομικά συμφέροντα. Πίσω από τις εντυπωσιακές υποσχέσεις, όμως, κρύβονται ιστορίες που ισορροπούν ανάμεσα στην εμμονή, την επιστήμη και τα όρια της ανθρώπινης ματαιοδοξίας.

Ο δισεκατομμυριούχος που πολεμά τη γήρανση

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές φιγούρες της σύγχρονης «μάχης κατά του θανάτου» είναι ο Αμερικανός επιχειρηματίας Μπράιαν Τζόνσον. Με περιουσία εκατοντάδων εκατομμυρίων, ο Τζόνσον έχει μετατρέψει το σώμα του σε ένα διαρκές επιστημονικό πείραμα. Ακολουθεί ένα εξαντλητικό πρόγραμμα διατροφής, ύπνου και άσκησης, καταναλώνει δεκάδες συμπληρώματα καθημερινά και υποβάλλεται συνεχώς σε ιατρικές εξετάσεις, με στόχο να μειώσει τη βιολογική του ηλικία.

Ο ίδιος δηλώνει ανοιχτά ότι δεν τον ενδιαφέρει απλώς να ζήσει περισσότερο, αλλά να «αντιστρέψει» τη γήρανση. Οι επικριτές του μιλούν για επικίνδυνη εμμονή και για ένα ακριβό πείραμα χωρίς αποδεδειγμένα αποτελέσματα. Εκείνος, πάντως, επιμένει ότι βρίσκεται στην αιχμή μιας επανάστασης που στο μέλλον θα αφορά όλους.

Η ψηφιακή αθανασία και το μυαλό στο σύννεφο

Άλλοι οραματίζονται την αιώνια ζωή όχι μέσα στο σώμα, αλλά έξω από αυτό. Ο Ρώσος επιχειρηματίας Ντμίτρι Ιτσκόφ έγινε γνωστός όταν ανακοίνωσε ότι στόχος του είναι η μεταφορά της ανθρώπινης συνείδησης σε τεχνητά σώματα ή ψηφιακά συστήματα. Το όραμά του βασίζεται στην ιδέα ότι, αν το μυαλό μπορεί να «αντιγραφεί», τότε ο θάνατος του σώματος παύει να έχει σημασία.

Η επιστημονική κοινότητα αντιμετωπίζει τέτοιες φιλοδοξίες με έντονο σκεπτικισμό. Παρ’ όλα αυτά, η έννοια της ψηφιακής αθανασίας κερδίζει έδαφος, ειδικά σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται ταχύτερα από ποτέ. Το ερώτημα παραμένει αν πρόκειται για πραγματικό μέλλον ή για μια σύγχρονη εκδοχή επιστημονικής φαντασίας.

Οι θρύλοι που ξεπέρασαν τα όρια του χρόνου

Η επιθυμία για αιώνια ζωή, ωστόσο, δεν είναι καινούργια. Στην κινεζική παράδοση, ο Πενγκ Ζου θεωρείται σύμβολο μακροζωίας, με ιστορίες που τον θέλουν να ζει επί αιώνες χάρη σε μυστικές πρακτικές και διατροφή. Ακόμη πιο αμφιλεγόμενη είναι η περίπτωση του Λι Τσινγκ-Γιουν, ενός Κινέζου βοτανολόγου που, σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες αναφορές, έζησε πάνω από 200 χρόνια.

Παρότι τέτοιες ιστορίες δεν στηρίζονται σε αξιόπιστα στοιχεία, αποκαλύπτουν κάτι βαθύτερο: τη διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου να πιστεύει ότι υπάρχει τρόπος να ξεφύγει από το αναπόφευκτο.

Επιστήμη, ελπίδα και αυταπάτη

Η σύγχρονη ιατρική έχει καταφέρει να αυξήσει θεαματικά το προσδόκιμο ζωής, μειώνοντας τη θνησιμότητα και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής. Παρ’ όλα αυτά, η πραγματική αθανασία παραμένει εκτός εμβέλειας. Οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι η γήρανση είναι μια εξαιρετικά πολύπλοκη βιολογική διαδικασία, την οποία μπορούμε να επιβραδύνουμε, αλλά όχι να εξαλείψουμε πλήρως.

Κι όμως, η ιδέα ότι ο θάνατος μπορεί να νικηθεί εξακολουθεί να ασκεί ακατανίκητη έλξη. Ίσως γιατί, πέρα από την επιστήμη και την τεχνολογία, η αναζήτηση της αθανασίας είναι βαθιά ανθρώπινη. Είναι ο φόβος της απώλειας, η ανάγκη για νόημα και η άρνηση να αποδεχτούμε ότι ο χρόνος, τελικά, κερδίζει πάντα.

Στο τέλος, το ερώτημα δεν είναι αν ο άνθρωπος θα ζήσει για πάντα, αλλά πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει για να το πιστέψει.