Πόλεμος στην Ουκρανία, 4 χρόνια μετά: Το μπρα ντε φερ Πούτιν-Ζελένσκι που σημαδεύει τον 21ο αιώνα

To ξημέρωμα της 24ης Φεβρουαρίου του 2022, οι σειρήνες στο Κίεβο σήμαναν την έναρξη της μεγαλύτερης ένοπλης σύγκρουσης στην Ευρώπη μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Tέσσερα χρόνια μετά ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι πλέον μια «ειδική στρατιωτική επιχείρηση», αλλά ένας εξαντλητικός μαραθώνιος που αναδιαμόρφωσε τον κόσμο, άφησε πίσω toy εκατομμύρια θύματα και όρισε την υστεροφημία δύο εκ διαμέτρου αντίθετων ηγετών, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Η αιματηρή αναμέτρηση μετέτρεψε την Ουκρανία σε ένα απέραντο πεδίο μάχης και άλλαξε τις παγκόσμιες γεωπολιτικές ισορροπίες. Στο επίκεντρο της συνεχιζόμενης σύγκρουσης που άλλαξε τον κόσμο, δύο ηγέτες με εκ διαμέτρου αντίθετες καταβολές και φιλοσοφίες, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, ένας πρώην κατάσκοπος της KGB που βρίσκεται στο τιμόνι της Ρωσίας για περισσότερα από 25 χρόνια και ο Ουκρανός ομόλογός του, ένας πρώην κωμικός ηθοποιός χωρίς πολιτική εμπειρία. Kαι οι δύο είδαν τις ηγεσίες τους να σφυρηλατούνται μέσα από διαδοχικές κρίσεις, θριάμβους και στρατηγικά αδιέξοδα.

Για τον Πούτιν, η εισβολή στην Ουκρανία ήταν το απόλυτο στοίχημα για την αποκατάσταση της ρωσικής ισχύος και την ανάσχεση της δυτικής επιρροής στα σύνορά της Ρωσίας. Η πρώτη μεγάλη κρίση ωστόσο δεν άργησε να έρθει. Η αποτυχία του να καταλάβει το Κιέβο τις πρώτες εβδομάδες του 2022 υπήρξε ένα ισχυρό πλήγμα για το κύρος του Κρεμλίνου, αποκαλύπτοντας δομικές αδυναμίες στον ρωσικό στρατό.

Ο Ρώσος πρόεδρος αναγκάστηκε να αναδιπλωθεί, μεταβαίνοντας από τον «αστραπιαίο πόλεμο» σε μια στρατηγική φθοράς. Η σταθερότητα στο εσωτερικό της Ρωσίας δοκιμάστηκε επίσης το καλοκαίρι του 2023 με την ανταρσία της μισθοφορικής ομάδας Wagner, σε μια στιγμή που ο ισχυρός άνδρας της Ρωσίας φάνηκε, έστω και στιγμιαία, ευάλωτος. Παρά τις διεθνείς πιέσεις, τις κυρώσεις και τα σημάδια κόπωσης από τον παρατεταμένο πόλεμο, ο Πούτιν επέδειξε επιμονή, μετατρέποντας τη ρωσική οικονομία σε μια πολεμική μηχανή που, παρά τις τεράστιες απώλειες, κατάφερε να διατηρήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων μέχρι και σήμερα.

Στην αντίπερα όχθη, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μεταμορφώθηκε από έναν αμφισβητούμενο πολιτικό σε ένα παγκόσμιο σύμβολο αντίστασης. Βγήκε δυναμικά στο διεθνές στερέωμα αλλά η δημοφιλία του ξεθωριάζει τόσο εντός, όσο και εκτός συνόρων. Μία από τις κορυφαίες στιγμές της ηγεσίας του καταγράφηκε τις πρώτες ώρες της εισβολής, όταν αρνήθηκε την προσφορά των ΗΠΑ να τον φυγαδεύσουν, απαντώντας με μία φράση που έμεινε στην ιστορία: «Χρειάζομαι πυρομαχικά, όχι μεταφορικό μέσο».

Η ικανότητά του να κινητοποιεί τη Δύση και να εξασφαλίζει πρωτοφανή στρατιωτική βοήθεια υπήρξε η σανίδα σωτηρίας της Ουκρανίας. Τα τελευταία δύο χρόνια ωστόσο, ο Ζελένσκι αντιμετωπίζει τις δικές του υπαρξιακές κρίσεις. Η αποτυχία της μεγάλης αντεπίθεσης του 2023 και η αυξανόμενη «κόπωση» των συμμάχων του δημιούργησαν εσωτερικούς τριγμούς, με αποκορύφωμα τις πρόσφατες εντάσεις με την στρατιωτική ηγεσία και τις αποκαλύψεις για σκάνδαλα διαφθοράς που κλόνισαν την κυβέρνησή του εν καιρώ πολέμου.

Στην αρχή του 2026, ο πόλεμος συνεχίζεται έστω και με νέα μορφή και παρά τις ειρηνευτικές προσπάθειες υπό την αιγίδα των ΗΠΑ με τους δύο ηγέτες να βρίσκονται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Ο Πούτιν, ενισχυμένος από τη σχετική αντοχή της ρωσικής γραμμής, ποντάρει στην εξάντληση της Δύσης και στις πολιτικές αλλαγές στην Ουάσιγκτον μετά την ανάληψη καθηκόντων από τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ζελένσκι, από την άλλη, δίνει μάχη με τον χρόνο, προσπαθώντας να κρατήσει ζωντανή την υποστήριξη των συμμάχων ενώ η χώρα του «αιμορραγεί» οικονομικά και δημογραφικά.

Οι πρόσφατες επαφές για ειρηνευτικές συνομιλίες στη Γενεύη, υπό την πίεση της Ουάσινγκτον, αφήνουν ένα μικρό παράθυρο ελπίδας για τον τερματισμό του πολέμου. Τέσσερα χρόνια μετά, η Ουκρανία -όπως και η Ρωσία- δεν είναι πια η ίδια χώρα, και ο κόσμος που γνωρίζαμε έχει δώσει τη θέση του σε μια νέα, πιο επικίνδυνη πραγματικότητα. Το σίγουρο είναι ότι οι δύο ηγέτες του πολέμου θα κριθούν από την ιστορία.

Οι καθοριστικές στιγμές του Πούτιν

Η ιστορική κληρονομιά του Πούτιν είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την προσπάθεια ανασύστασης μιας ρωσικής «αυτοκρατορικής» σφαίρας επιρροής. Για τον Ρώσο πρόεδρο η εισβολή στην Ουκρανία, η «ειδική στρατιωτική επιχείρηση για την υπεράσπιση του Ντονμπάς από τη γενοκτονία και την αποναζιστικοποίηση της Ουκρανίας» ξεκίνησε ως μια προσπάθεια επιβολής της Ρωσίας ως παγκόσμιας υπερδύναμης και εξελίχθηκε σε μια υπαρξιακή μάχη για το ίδιο το Κρεμλίνο.

Η Προσάρτηση των 4 Περιφερειών (2022)

Παρά τις διεθνείς επικρίσεις, ο Πούτιν ανακοίνωσε την ενσωμάτωση του Ντονέτσκ, του Λουγκάνσκ, της Χερσώνας και της Ζαπορίζια, στη Ρωσική Ομοσπονδία στις 30 Σεπτεμβρίου του 2022. Στόχος του να καταστήσει την εισβολή μη αναστρέψιμη. Είχαν προηγηθεί δημοψηφίσματα (23-27 Σεπτεμβρίου 2022) στις κατεχόμενες περιοχές, τα αποτελέσματα των οποίων, σύμφωνα με το Κρεμλίνο, έδειξαν συντριπτική υποστήριξη για την ένταξη στη Ρωσία.

Τα δημοψηφίσματα και η προσάρτηση δεν αναγνωρίστηκαν διεθνώς, με τη Δύση και την Ουκρανία να τα καταγγέλλουν ως παράνομα. Στις 5 Οκτωβρίου του 2022 ωστόσο ο Πούτιν υπέγραψε τους ομοσπονδιακούς νόμους για την οριστική ενσωμάτωση των τεσσάρων περιοχών στη Ρωσία. Η Ρωσία δεν ήλεγχε πλήρως τις περιοχές αυτές κατά τη στιγμή της προσάρτησης και οι μάχες συνεχίστηκαν με σκοπό τον πλήρη έλεγχο, ειδικά στην περιοχή του Ντονμπάς (Ντονέτσκ, Λουγκάνσκ).

Μιλώντας στο Axios, ο Ουκρανός πρόεδρος επανέλαβε αυτές τις μέρες ότι δεν είναι αποδεκτή μία συμφωνία ειρήνης που θα προβλέπει τη μονομερή αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από το ανατολικό Ντονμπάς και την παράδοσή του στους Ρώσους. «Σε συναισθηματικό επίπεδο, ο κόσμος δεν θα το συγχωρήσει ποτέ», είπε χαρακτηριστικά.

Η ανθεκτικότητα της ρωσικής οικονομίας

Παρά τις κυρώσεις-μαμούθ από τη Δύση, η ρωσική οικονομία δεν κατέρρευσε. Σε πείσμα των δυσοίωνων προβλέψεων , ο Πούτιν κατάφερε να θωρακίσει την οικονομία μέσω της «στρατιωτικοποίησης» και της στροφής προς την Ασία, διατηρώντας μία σχετική σταθερότητα που του επέτρεψε να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.

Όσοι θεωρούσαν ότι ο Πούτιν θα αναγκαστεί να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία για λόγους οικονομικούς, διαψεύστηκαν. Η Ρωσία έχει διαφοροποιήσει τις εξαγωγές αργού πετρελαίου, με την Κίνα να αντιπροσωπεύει πλέον περίπου το 47%, την Ινδία περίπου το 38% και την Τουρκία περίπου το 6%. Το Κρεμλίνο κατάφερε να ανακατευθύνει επιτυχώς τις εξαγωγές υδρογονανθράκων προς την Κίνα, την Ινδία και τη Μέση Ανατολή, χρησιμοποιώντας τον "σκιώδη στόλο" του για να αποφύγει τα ανώτατα όρια τιμών.

Ο ρυθμός ανάπτυξης στη Ρωσία ήταν λίγο πάνω από 4% του ΑΕΠ το 2024. Το 2025 επιβραδύνθηκε αξιοσημείωτα, με πρόβλεψη για μεγέθυνση από 0,5 έως 1,6% του ΑΕΠ. Περίπου στο 1% του ΑΕΠ κυμαίνεται η εκτίμηση για το 2026, σε μια οικονομία η οποία παραμένει σε θετικό πρόσημο. «Συνολικά, υπάρχει μια τάση προς στασιμότητα και πιθανή μείωση του ΑΕΠ», δήλωσε στο BBC η Τατιάνα Μιχαήλοβα, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο Penn State. Προς το παρόν, τίποτα δεν δείχνει ότι η οικονομία βρίσκεται σε παρακμή, υπάρχει όμως μεγάλη πιθανότητα να συμβεί αυτό.

«Κάθε φορά που πέφτουν οι τιμές του πετρελαίου, είναι πιθανή μια ύφεση στη Ρωσία», λέει, ακόμη και αν πιστεύει ότι η οικονομία μπορεί να συνεχιστεί χωρίς ανάπτυξη για κάποιο χρονικό διάστημα. Αυτό μπορεί να μην είναι και τόσο παρήγορο για τους απλούς Ρώσους, οι οποίοι θα εξακολουθούν να αισθάνονται τις επιπτώσεις στις τσέπες τους.

Επανεκλογή με ποσοστό άνω του 87%

Οι προεδρικές εκλογές που διεξήχθησαν στη Ρωσία από τις 15 έως τις 17 Μαρτίου του 2024, επισφράγισαν την κυριαρχία του Πούτιν στην πολιτική σκηνή της χώρας, εξασφαλίζοντάς του μια πέμπτη θητεία που θα διαρκέσει τουλάχιστον έως το 2030. Με ένα ποσοστό άνω του 87%, ο Πούτιν χρησιμοποίησε τις εκλογές για να δείξει ότι έχει τη "λαϊκή εντολή" να συνεχίσει τον πόλεμο μέχρι τέλους, εκμηδενίζοντας κάθε εσωτερική αντιπολίτευση (ειδικά μετά τον θάνατο του Αλεξέι Ναβάλνι).

Ο Πούτιν εξελέγη χάρη στις συνταγματικές τροποποιήσεις του 2020, οι οποίες «μηδένισαν» τις προηγούμενες θητείες του, επιτρέποντάς του να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα. Οι ΗΠΑ, η ΕΕ και άλλες δυτικές δυνάμεις χαρακτήρισαν τις εκλογές «ούτε ελεύθερες ούτε δίκαιες», επικρίνοντας τη διεξαγωγή τους και στα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας.

Για το Κρεμλίνο ωστόσο το αποτέλεσμα αυτό αποτέλεσε μια επίδειξη εθνικής ενότητας και λαϊκής νομιμοποίησης για τη συνέχιση της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» στην Ουκρανία. Με τη νέα θητεία, ο Πούτιν γίνεται ο μακροβιότερος ηγέτης της Ρωσίας εδώ και πάνω από 200 χρόνια, ξεπερνώντας ακόμη και τον Ιωσήφ Στάλιν.

Το «φιάσκο» του Κιέβου (Φεβρουάριος-Μάρτιος 2022)

Η αποτυχία της Μόσχας να καταλάβει την ουκρανική πρωτεύουσα τις πρώτες ημέρες του πολέμου κατέρριψε το μύθο του αήττητου ρωσικού στρατού. Ήταν μια από τις σημαντικότερες στρατηγικές και στρατιωτικές αποτυχίες του Πούτιν, ανατρέποντας τα σχέδια για μια γρήγορη «αστραπιαία» νίκη (blitzkrieg).

Ο Ρώσος πρόεδρος ήταν πεπεισμένος ότι η κυβέρνηση Ζελένσκι θα κατέρρεε γρήγορα, επιτρέποντας στη Ρωσία να εγκαθιδρύσει μια φιλική κυβέρνηση εντός λίγων ημερών. Η ρωσική προέλαση προς το Κίεβο ωστόσο, συμπεριλαμβανομένης της περίφημης στρατιωτικής αυτοκινητοπομπής των 40 μιλίων που έγινε σύμβολο εκείνης της πρώιμης αποτυχίας των Ρώσων, σταμάτησε λόγω εφοδιαστικών προβλημάτων, κακής οργάνωσης και σκληρής ουκρανικής αντίστασης.

Στο τέλος Φεβρουαρίου του 2022, δορυφορικές εικόνες της Maxar Technologies έδειξαν μια τεράστια συγκέντρωση ρωσικών τεθωρακισμένων, τανκς, πυροβολικού και οχημάτων εφοδιασμού να κινείται από τη Λευκορωσία προς το Κίεβο, με στόχο την περικύκλωση και κατάληψη του Κιέβου. Η αυτοκινητοπομπή ακινητοποιήθηκε βορειοδυτικά του Κιέβου, κοντά στο αεροδρόμιο του Χοστομέλ, για αρκετές εβδομάδες. Μέχρι τα μέσα Μαρτίου 2022, η πομπή άρχισε να διασπάται και να αναδιατάσσεται, και σταδιακά υποχώρησε από την περιοχή.

Η Βύθιση του καταδρομικού Moskva και η Γέφυρα του Κερτς

Το καταδριμικό Moskva, η ναυαρχίδα του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας, βυθίστηκε τον Απρίλιο του 2022 εν μέσω αντικρουόμενων σεναρίων αναφορικά με τα πραγματικά αίτια. Ένα πλοίο με τεράστια συμβολική αξία που έφερε το όνομα της ρωσικής πρωτεύουσας, θεωρούνταν ένα "πλωτό φρούριο" με προηγμένα συστήματα αεράμυνας.

Στο πλοίο σημειώθηκε έκρηξη την Τετάρτη, 13 Απριλίου, ενώ βρισκόταν περίπου 75 μίλια μακριά από το λιμάνι της Οδησσού, με αποτέλεσμα να υποστεί σοβαρές ζημιές. Τελικώς βυθίστηκε την Πέμπτη, 14 Απριλίου, ενώ έπλεε προς λιμάνι της Κριμαίας.

Η Ουκρανία ισχυρίστηκε ότι καταστράφηκε σε επίθεση με πυραύλους Neptune, ενώ το ρωσικό υπουργείο Άμυνας παραδέχτηκε ότι η ναυαρχίδα του βυθίστηκε, επιμένοντας όμως να το αποδίδει στη ρυμούλκηση με «θυελλώδεις καιρικές συνθήκες» και σε πυρκαγιά από ανάφλεξη πυρομαχικών».

Στις 8 Οκτωβρίου του 2022, σημειώθηκε έκρηξη στο οδικό τμήμα της γέφυρας της Κριμαίας (Κερτς) από την πλευρά της χερσονήσου Ταμάν. Η φωτιά που προέκυψε επεκτάθηκε στο σιδηροδρομικό τμήμα της γέφυρας και προκάλεσε τη μερική κατάρρευση του δρόμου στα ύδατα. Την έρευνα για το συμβάν ανέλαβε η Ερευνητική Επιτροπή της Ρωσίας.

Η μερική ζημιά στη γέφυρα μείωσε τη μεταφορική της ικανότητα, ενώ η έκρηξη σημειώθηκε την επομένη των 70ών γενεθλίων του Πούτιν και δύο ημέρες μετά την ανακοίνωση της προσάρτησης τεσσάρων ουκρανικών περιοχών από τη Ρωσία. Ουκρανοί αξιωματούχοι και ο στρατός είχαν επανειλημμένα δηλώσει την πρόθεσή τους να καταστρέψουν τη γέφυρα της Κριμαίας, θεωρώντας την ως νόμιμο στρατιωτικό στόχο. Η Ουκρανία τελικά παραδέχτηκε ότι ήταν πίσω από το χτύπημα

Η Ανταρσία της Wagner (2023)

Η πορεία του Γεβγκένι Πριγκόζιν προς τη Μόσχα υπήρξε η πιο ταπεινωτική στιγμή για τον Πούτιν, αποκαλύπτοντας ρωγμές στο σύστημα εξουσίας του. Η ανταρσία ή, όπως δηλώθηκε από την ίδια μετά το πέρας της, «πορεία Δικαιοσύνης», ήταν μια εξέγερση της μισθοφορικής ένοπλης ομάδας Wagner έναντια στην κυβέρνηση Πούτιν, που έλαβε χώρα στις 23 Ιουνίου του 2023, μετά τις αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ του Πριγκόζιν, και του ρωσικού Υπουργείου Άμυνας.

Ο Πριγκόζιν περιέγραψε την εξέγερση ως εκδίκηση για την επίθεση στις δυνάμεις του από το υπουργείο. Απέρριψε τη δικαιολογία της ρωσικής κυβέρνησης για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και κατηγόρησε τον Ρώσο Υπουργό Άμυνας Σεργκέι Σοϊγκού για τις αποτυχίες του ρωσικού στρατού, κατηγορώντας τον ότι διεξήγαγε τον πόλεμο προς όφελος των ρωσικών ελίτ.

Οι δυνάμεις του κατέλαβαν το Ροστόφ επί του Ντον, το Βορόνεζ και το Λιπέτσκ ενώ βάδιζαν σταθερά προς την Μόσχα. Ως απάντηση, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας κατηγόρησε τον Πριγκόζιν για «υποκίνηση ένοπλης εξέγερσης». Σε τηλεοπτικό διάγγελμα, ο πρόεδρος Πούτιν χαρακτήρισε τις ενέργειες της Wagner «προδοσία» και υποσχέθηκε να καταστείλει την εξέγερση.

Μετά από διαπραγματεύσεις, ο Πριγκόζιν υποχώρησε και τέθηκε σε καθεστώς εξορίας στη Λευκορωσία. Οι ένοπλοι γύρισαν στα στρατόπεδα τους και η στάση έληξε. Λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 23 Αυγούστου του 2023 ο Πριγκόζιν σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα, μαζί με άλλους εννέα ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου του ακροδεξιού Ντμίτρι Ούτκιν. Ένα κανάλι Telegram που συνδέεται με τη Βάγκνερ ισχυρίστηκε ότι το αεροσκάφος καταρρίφθηκε από τη ρωσική αεράμυνα πάνω από την περιφέρεια Τβερ.

Οι καθοριστικές στιγμές του Ζελένσκι

Η πορεία του Ζελένσκι από την τηλεοπτική κωμωδία στην πρώτη γραμμή του πιο αιματηρού πολέμου στην Ευρώπη μετά το 1945, είναι μια ιστορία γεμάτη αντιφάσεις, τραγωδίες και ιστορικές αποφάσεις. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μεταμορφώθηκε από έναν αμφισβητούμενο πολιτικό σε έναν ηγέτη πολέμου που ενέπνευσε τον δυτικό κόσμο, πλέον όμως καλείται να αντιμετωπίσει την κόπωση των συμμάχων του. Ορισμένες στιγμές από την πορεία του έχουν χαραχτεί ανεξίτηλα στη συλλογική μνήμη.

Τα βίντεο από το Κίεβο, η ομιλία στο Κογκρέσο

Κατά τις πρώτες μέρες της πολιορκίας, ο Ζελένσκι ανέβαζε βίντεο στα social media από τους δρόμους του Κιέβου, διαψεύδοντας τις φήμες περί διαφυγής του και τονώνοντας το ηθικό των Ουκρανών.Η άρνησή του να εγκαταλείψει το Κίεβο τις πρώτες ώρες της εισβολής άλλαξε τον ρου της ιστορίας και συσπείρωσε τους Ουκρανούς.

Στις 4 Απριλίου του 2022 μετά την αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων, επισκέφθηκε την Μπούτσα όπου αποκαλύφθηκαν φρικαλεότητες κατά αμάχων. Εκεί δήλωσε ότι οι πράξεις αυτές αποτελούν «γενοκτονία», στρέφοντας την προσοχή της διεθνούς κοινότητας στα ρωσικά εγκλήματα πολέμου.

Το πρώτο του ταξίδι εκτός Ουκρανίας ήταν στις ΗΠΑ. Η ομιλία του στο Κογκρέσο στις 22 Δεκεμβρίου του 2022 με το χαρακτηριστικό χακί φούτερ, είχε στόχο την εξασφάλιση συνεχούς στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας.

Η Απελευθέρωση της Χερσώνας

Η επίσκεψή του τον Νοέμβριο του 2022 στην πρόσφατα απελευθερωμένη Χερσώνα ήταν το απόγειο της στρατηγικής του αισιοδοξίας. Ήταν η στιγμή που έδειξε στον κόσμο ότι η Ουκρανία δεν μπορούσε απλώς να αμυνθεί, αλλά και να νικήσει, ενισχύοντας τη διεθνή πίστη για την αποστολή δυτικών όπλων.

Ο Ζελένσκι ανήρτησε φωτογραφία του στην είσοδο της πόλης με μια μεγάλη διακοσμητική πινακίδα που έγραφε «Χερσώνα» πίσω του. Ανήρτησε επίσης βίντεο που τον έδειχναν να εκφωνεί ομιλία για την τρίτη επέτειο της απόσυρσης της Ρωσίας από τη Χερσώνα το 2022, τη χρονιά που ξεκίνησε την εισβολή της στην Ουκρανία.

«Η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και νερού αποκαθίσταται, ένα ιατρικό εξωτερικό ιατρείο ξαναχτίζεται και οι άνθρωποι επιστρέφουν. Μίλησα με τους ντόπιους για τα τρέχοντα ζητήματα και τις ανάγκες τους. Θα αποκαταστήσουμε και θα ξαναχτίσουμε τα πάντα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Ουκρανίας.

Η Πτώση της Μαριούπολης

Η πτώση της Μαριούπολης στη Ρωσία, η οποία οριστικοποιήθηκε τον Μάιο του 2022 μετά την παράδοση των Ουκρανών μαχητών στο εργοστάσιο Azovstal, αποτέλεσε ένα από τα πιο τραγικά και κομβικά σημεία της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε την πολιορκία της πόλης ως «πράξη τρόμου» και «έγκλημα πολέμου». Τον Απρίλιο του 2022 δήλωσε ότι περίπου 120.000 άμαχοι εγκλωβίζονταν από τις ρωσικές δυνάμεις, οι οποίες εμπόδιζαν την απομάκρυνσή τους.

Όταν η κατάσταση στο εργοστάσιο Azovstal έγινε μη αναστρέψιμη, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η στρατιωτική διοίκηση έδωσε στους υπερασπιστές (μαχητές του τάγματος Αζόφ και άλλων μονάδων) την άδεια να παραδοθούν για να σώσουν τις ζωές τους, χαρακτηρίζοντάς τους «ήρωες». Ο Ουκρανός Πρόεδρος τόνισε ότι η επιχείρηση απομάκρυνσης των αμάχων και των τραυματισμένων στρατιωτών έγινε με τη συμμετοχή διεθνών μεσολαβητών και δυτικών εταίρων. Είχε αναγνωρίσει ότι η μοίρα της Μαριούπολης θα καθόριζε σε μεγάλο βαθμό το μέλλον του πολέμου στο Ντονμπάς.

Η πτώση της πόλης έδωσε στη Ρωσία τον έλεγχο μιας κρίσιμης παραθαλάσσιας περιοχής, συνδέοντας την Κριμαία με το Ντονμπάς, αλλά με τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και καταστροφή της πόλης

Η Ρήξη με τον Στρατηγό Ζαλούζνι

Η αποπομπή του Βαλέρι Ζαλούζνι από την ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2024 αποτέλεσε την πιο ριψοκίνδυνη πολιτική και στρατιωτική κίνηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι από την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Δεν ήταν απλώς μια αλλαγή προσώπων, αλλά μια βαθιά τομή στη στρατηγική και την εσωτερική συνοχή της χώρας.

Η σχέση τους είχε αρχίσει να φθείρεται δημόσια μετά την απογοητευτική έκβαση της ουκρανικής αντεπίθεσης το καλοκαίρι του 2023. Ο Ζαλούζνι, σε άρθρο του στον Economist, παραδέχθηκε ότι ο πόλεμος είχε περιέλθει σε «αδιέξοδο», μια διαπίστωση που εξόργισε το γραφείο του Ζελένσκι, το οποίο επένδυε στην αισιοδοξία για να διατηρήσει τη δυτική βοήθεια. Υπήρχε επίσης έντονη διαφωνία για τον αριθμό των νέων στρατιωτών. Ο Ζαλούζνι ζητούσε έως και 500.000, ένα μέτρο με τεράστιο πολιτικό κόστος που ο Ζελένσκι δίσταζε να αναλάβει.

Ο στρατηγος απολάμβανε τέλος ποσοστά αποδοχής που άγγιζαν το 80-90%, ξεπερνώντας συχνά τον ίδιο τον Πρόεδρο. Στο Κίεβο, η δημοτικότητα αυτή μεταφράστηκε σε πολιτική απειλή.

Η κόντρα στον Λευκό Οίκο

Η δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ και του Ουκρανού ομολόγου του σον Λευκό Οίκο τον Φεβρουάριο του 2024, έφερε στο φως το ρήγμα στις σχέσεις της Ουάσινγκτον με το Κίεβο. Ο Ουκρανός πρόεδρος μετέβη στον Λευκό Οίκο, όπου έγινε δεκτός από τον πρόεδρο των ΗΠΑ για μια συνάντηση κομβικής σημασίας για την πορεία των εξελίξεων στο μέτωπο του πολέμου, ενώ αναμενόταν από τις δύο πλευρές να υπογράψουν τη συμφωνία για τα ορυκτά.

Ωστόσο, λίγο μετά την έναρξη των κοινών τους δηλώσεων τα πνεύματα οξύνθηκαν με τους δημοσιογράφους που βρίσκονταν μέσα στην αίθουσα να μεταδίδουν πως Ζελένσκι, Τζέι Ντι Βανς και Τραμπ αντάλλαξαν βαρύτατους χαρακτηρισμούς, που είχαν ως αποτέλεσμα τη ματαίωση της κοινής συνέντευξης Τύπου και την αποχώρηση του Ουκρανού προέδρου από τον Λευκό Οίκο.

Ο Τραμπ επιτέθηκε με ανάρτησή του στον Ζελένσκι, με την αντιπροσωπεία Ουκρανών αξιωματούχων να αποχωρεί από τον Λευκό Οίκο και τον Ουκρανό πρόεδρο να εμφανίζεται σε βίντεο να βγαίνει εσπευσμένα από τον Λευκό Οίκο και να επιβιβάζεται στο όχημά του χωρίς να απαντήσει σε ερωτήσεις των δημοσιογράφων.

Οι τριμερείς συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι και τη Γενεύη -υπό την αιγίδα των ΗΠΑ- αποτελούν την πρώτη σοβαρή ελπίδα για «πάγωμα» των εχθροπραξιών εντός του 2026. Ο Πούτιν ποντάρει στην υπομονή και την εξάντληση της Δύσης. Ο Ζελένσκι παλεύει για εγγυήσεις ασφαλείας που θα αποτρέψουν μια μελλοντική νέα εισβολή. Η ιστορία θα γράψει ποιος από τους δύο θα καταφέρει να παρουσιάσει το τέλος αυτού του πολέμου ως δική του «νίκη».

Δείτε εδώ ολόκληρο το αφιέρωμα του Newsbomb.gr στα 4 χρόνια από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία