Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο αν τρώτε φιστίκια καθημερινά επί 4 μήνες
Φιστίκια και μνήμη: Τι αποκαλύπτει μια νέα μελέτη για την υγεία του εγκεφάλου.
Σε μια μικρή κλινική δοκιμή με συμμετέχοντες μεγαλύτερης ηλικίας, η καθημερινή κατανάλωση φιστικιών άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου, που σχετίζονται με την μνήμη, ανταποκρίνονται στην ινσουλίνη.
Το εύρημα αυτό ίσως εξηγεί προηγούμενες παρατηρήσεις για βελτιώσεις σε τεστ μνήμης, ωστόσο δεν αποδεικνύει ότι «τα φιστίκια προλαμβάνουν την άνοια».
Τι συνέβη μετά από 4 μήνες καθημερινής κατανάλωσης φιστικιών;
Στο Πανεπιστήμιο του Μάαστριχτ, 31 υγιείς ενήλικες, ηλικίας 60–75 ετών, συμμετείχαν σε δύο περιόδους διάρκειας 4 μηνών η καθεμία, με τυχαία σειρά:
- κατά την μία περίοδο κατανάλωναν καθημερινά 60 γραμμάρια ανάλατων φιστικιών (ψημένων με τον φλοιό τους)
- κατά την άλλη δεν κατανάλωναν καθόλου φιστίκια
Μεταξύ των δύο περιόδων μεσολάβησε ένα διάλειμμα 2 μηνών.
Στη νέα αυτή μελέτη, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν απεικονιστικές εξετάσεις εγκεφάλου, για να μετρήσουν τις μεταβολές στη ροή του αίματος μετά τη χορήγηση ινσουλίνης μέσω της ρινικής οδού. Διαπίστωσαν μειωμένη απόκριση της ροής του αίματος στην ινσουλίνη σε μια περιοχή στο δεξί ημισφαίριο, η οποία επικαλύπτει δομές που σχετίζονται με την μνήμη, συμπεριλαμβανομένου ενός τμήματος του ιππόκαμπου.
Οι ερευνητές ερμήνευσαν το εύρημα αυτό ως μια δυνητικά ευνοϊκή αλλαγή στην απόκριση του εγκεφάλου στην ινσουλίνη. Ωστόσο, αυτό δεν υποδηλώνει βελτίωση της μνήμης ούτε μείωση της συνολικής εγκεφαλικής αιμάτωσης.
Γιατί είναι σημαντική η απόκριση του εγκεφάλου στην ινσουλίνη;
Η ινσουλίνη είναι ευρύτερα γνωστή για τον ρόλο της στον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα, αλλά λειτουργεί επίσης ως ορμόνη μεταφοράς σημάτων στον εγκέφαλο. Συμβάλλει στη ρύθμιση της επικοινωνίας μεταξύ των νευρικών κυττάρων, καθώς και σε διεργασίες που σχετίζονται με την μάθηση και την μνήμη.
Η απόκριση του εγκεφάλου στην ινσουλίνη μπορεί να μεταβληθεί με την πάροδο της ηλικίας, γεγονός που στρέφει το ενδιαφέρον στις επιδράσεις της διατροφής. Ωστόσο, η μέτρηση της ροής του αίματος μετά τη χορήγηση ινσουλίνης αποτελεί μόνο έναν έμμεσο δείκτη των διεργασιών, που λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό των νευρικών κυττάρων. Δεν επαρκεί για να επιβεβαιώσει, ότι η λειτουργία τους έχει βελτιωθεί.
Βελτίωσαν, άραγε, τα φιστίκια την μνήμη;
Σε προγενέστερη έρευνα του 2025, η ίδια ερευνητική ομάδα ανέφερε, ότι η καθημερινή κατανάλωση φιστικιών αύξησε τη συνολική εγκεφαλική αιμάτωση (σε κατάσταση ηρεμίας) κατά 3,6% συγκριτικά με την περίοδο χωρίς κατανάλωση φιστικιών.
Οι συμμετέχοντες παρουσίασαν επίσης βελτίωση κατά 5,8% σε ένα τεστ καθυστερημένης λεκτικής μνήμης, επίδοση που αντιστοιχεί σε περίπου 1,4 επιπλέον λέξεις, που ανακλήθηκαν σωστά. Η εκτελεστική λειτουργία και η ψυχοκινητική ταχύτητα δεν παρουσίασαν σημαντική βελτίωση.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι πρόκειται για δύο αναλύσεις που αφορούν την ίδια κλινική δοκιμή, στην οποία συμμετείχαν 31 άτομα, και όχι για ανεξάρτητες μελέτες που επιβεβαιώνουν το όφελος. Το εύρημα σχετικά με την απόκριση στην ινσουλίνη υποδεικνύει έναν πιθανό μηχανισμό, χωρίς, ωστόσο, να αποδεικνύει ότι αυτός προκάλεσε άμεσα την μεταβολή στην μνήμη.
Τι είναι αυτό στα φιστίκια που θα μπορούσε να επιφέρει αυτά τα αποτελέσματα;
Τα φιστίκια περιέχουν ακόρεστα λιπαρά, φυτική πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και πολυφαινόλες, καθώς και L-αργινίνη, την οποία το σώμα χρησιμοποιεί για την παραγωγή ουσιών, που εμπλέκονται στην λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων. Ο συνδυασμός αυτών των συστατικών ενδέχεται να επηρεάζει την κυκλοφορία του αίματος ή άλλες διεργασίες, που σχετίζονται με την υγεία του εγκεφάλου.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη δοκιμή δεν εντόπισε κάποιο συγκεκριμένο θρεπτικό συστατικό, το οποίο να ευθύνεται για τις αλλαγές στον εγκέφαλο. Επίσης, δεν εξετάστηκε αν τα ψημένα φιστίκια χωρίς φλοιό ή οι αλατισμένες ποικιλίες θα είχαν τα ίδια αποτελέσματα.
Μια μερίδα 60 γραμμαρίων αποδίδει περίπου 350 θερμίδες. Είναι πιο συνετό να αντικαταστήσει κανείς κάποιο άλλο σνακ με φιστίκια, παρά απλώς να τα προσθέσει σε μια ήδη επαρκή διατροφή. Άτομα με αλλεργία στα φιστίκια πρέπει να τα αποφεύγουν.
Σημαίνουν αυτά τα ευρήματα ότι τα φιστίκια προστατεύουν από την άνοια;
Όχι. Η δοκιμή ήταν μικρής κλίμακας, σύντομης διάρκειας και περιορίστηκε σε υγιείς ηλικιωμένους. Εξέτασε τη φυσιολογία του εγκεφάλου και συγκεκριμένα γνωστικά τεστ, όχι την μελλοντική εμφάνιση άνοιας.
Μια ακόμα παλιότερη μελέτη, που διεξήχθη το 2016 με τη συμμετοχή 27 ηλικιωμένων οι οποίοι ανέφεραν προβλήματα μνήμης και παρουσίαζαν παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, δεν έδειξε σημαντική βελτίωση στη γνωστική επίδοση ή στην εγκεφαλική δραστηριότητα κατά την εκτέλεση εργασιών, έπειτα από 3 μήνες καθημερινής κατανάλωσης φιστικιών ή φυστικοβούτυρου. Οι μελέτες διαφέρουν μεταξύ τους, και το γεγονός ότι τα αποτελέσματα είναι αντικρουόμενα ενισχύει την αβεβαιότητα.
Αξίζει να σημειωθεί, πως η μελέτη του Μάαστριχτ χρηματοδοτήθηκε από το «Peanut Institute Foundation», το οποίο πάντως, σύμφωνα με τις εκθέσεις για τις έρευνες, δεν είχε καμία συμμετοχή στη δόμηση των ερευνών ούτε στη σύνταξη των αντίστοιχων κειμένων παρουσίασης.
Συχνές Ερωτήσεις
Προσφέρει το φυστικοβούτυρο τα ίδια πιθανά οφέλη για τον εγκέφαλο;
Αυτό παραμένει άγνωστο. Στην τελευταία μελέτη του Μάαστριχτ χρησιμοποιήθηκαν ολόκληρα φιστίκια, ψημένα μαζί με τον φλοιό τους. Το φυστικοβούτυρο ενδέχεται να έχει διαφορετική δομή και σύσταση, και η συγκεκριμένη μελέτη δεν προέβη σε σύγκριση μεταξύ των δύο μορφών.
Η καλύτερη ανταπόκριση του εγκεφάλου στην ινσουλίνη σημαίνει καλύτερο έλεγχο του σακχάρου στο αίμα;
Όχι απαραίτητα. Η νέα μελέτη δεν διαπίστωσε σημαντικές αλλαγές στους μετρούμενους δείκτες ρύθμισης της γλυκόζης στο αίμα. Οι αντιδράσεις στην ινσουλίνη του εγκεφάλου και ο έλεγχος του σακχάρου στο αίμα είναι σχετικά μεν, αλλά διακριτά αποτελέσματα, δε.
Συμπέρασμα
Τα ευρήματα προσφέρουν μια πιθανή βιολογική ένδειξη, αλλά όχι απόδειξη ότι η καθημερινή κατανάλωση φιστικιών διατηρεί την μνήμη ή προλαμβάνει την άνοια.
Πηγές:
