Αυξάνονται τα «γκρίζα διαζύγια» στην Ελλάδα – Ιστορικό ρεκόρ για χωρισμούς σε γάμους άνω των 40 ετών
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ και βάσει των τελευταίων επίσημων στοιχείων, το 2024 εκδόθηκαν 15.532 διαζύγια
Snapshot
- Το 2024 εκδόθηκαν 15.532 διαζύγια στην Ελλάδα, με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση να αφορά γάμους διάρκειας 10 έως 24 ετών.
- Τα διαζύγια στα πρώτα χρόνια του γάμου αποτελούν μόνο το 17% του συνόλου, ενώ τα περισσότερα συμβαίνουν μετά την πρώτη πενταετία.
- Υπάρχει σημαντική αύξηση των «γκρίζων διαζυγίων», δηλαδή χωρισμών σε γάμους άνω των 40 ετών, με αύξηση 64% από το 2019 έως το 2024.
- Η αύξηση των διαζυγίων μεγαλύτερης ηλικίας συνδέεται με την ενηλικίωση των παιδιών, τη συνταξιοδότηση, την οικονομική ανεξαρτησία των γυναικών και τη μείωση του κοινωνικού στίγματος.
- Τα «γκρίζα διαζύγια» αντικατοπτρίζουν αλλαγές στις κοινωνικές αντιλήψεις και το προσδόκιμο ζωής, που επιτρέπουν σε ζευγάρια μεγαλύτερης ηλικίας να ξεκινήσουν νέα κεφάλαια ζωής μετά από δεκαετίες γάμου.
Μπορεί η εικόνα έως σήμερα να ήταν ότι οι περισσότεροι γάμοι διαλύονται στα πρώτα χρόνια της κοινής ζωής, δεν επιβεβαιώνεται όμως από τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ).
Αντίθετα, τα δεδομένα για το 2024 δείχνουν ότι η μεγαλύτερη συγκέντρωση διαζυγίων αφορά ζευγάρια που έχουν ήδη συμπληρώσει μία ή και δύο δεκαετίες έγγαμου βίου, ενώ αυξάνονται σταδιακά και οι χωρισμοί ύστερα από 40 ή περισσότερα χρόνια γάμου, το φαινόμενο που διεθνώς είναι γνωστό ως «γκρίζο διαζύγιο» (gray divorce).
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ και βάσει των τελευταίων επίσημων στοιχείων, το 2024 εκδόθηκαν 15.532 διαζύγια. Η πολυπληθέστερη κατηγορία αφορά γάμους διάρκειας 10 έως 14 ετών, καθώς 3.002 ζευγάρια αποφάσισαν να ακολουθήσουν χωριστούς δρόμους.
Ακολουθούν οι γάμοι διάρκειας 15-19 ετών, με 2.479 διαζύγια, ενώ στην τρίτη θέση βρίσκονται οι γάμοι 20-24 ετών, όπου καταγράφηκαν 1.899 λύσεις γάμου.
Οι αριθμοί δείχνουν πως 7.380 διαζύγια, δηλαδή σχεδόν ένα στα δύο (47,5%), αφορούσαν ζευγάρια που είχαν ήδη ζήσει μαζί από δέκα έως και είκοσι τέσσερα χρόνια.
Τα πρώτα χρόνια δεν είναι τα πιο δύσκολα
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι τα διαζύγια στα πρώτα χρόνια του γάμου είναι σαφώς λιγότερα.
Στα πρώτα τέσσερα χρόνια έγγαμου βίου καταγράφηκαν:
Έως 1 έτος: 239 διαζύγια 1-4 έτη: 2.448 διαζύγια
Συνολικά, δηλαδή, μόλις 2.687 διαζύγια, ποσοστό περίπου 17% του συνόλου.
Τα στοιχεία δείχνουν δηλαδή ότι οι περισσότεροι γάμοι ξεπερνούν την πρώτη περίοδο προσαρμογής και ότι οι σημαντικότερες κρίσεις εμφανίζονται αρκετά αργότερα, όταν τα ζευγάρια έχουν ήδη διανύσει μεγάλο μέρος της κοινής τους ζωής.
Η δεύτερη δεκαετία είναι η πιο κρίσιμη
Αν προστεθούν οι γάμοι διάρκειας 5 έως 9 ετών (2.236 διαζύγια), προκύπτει ότι σχεδόν τα δύο τρίτα όλων των διαζυγίων εκδίδονται μετά την πρώτη πενταετία του γάμου.
Η εικόνα αυτή συμβαδίζει με διεθνείς μελέτες, σύμφωνα με τις οποίες οι μεγαλύτερες πιέσεις εμφανίζονται όταν τα ζευγάρια καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην εργασία, την ανατροφή των παιδιών, τις οικονομικές υποχρεώσεις και τις αλλαγές που φέρνει η μακροχρόνια συμβίωση.
Αυξάνονται τα «γκρίζα διαζύγια»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μια ακόμη τάση που αποτυπώνεται στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ: η αύξηση των διαζυγίων ύστερα από πολλές δεκαετίες γάμου.
Το 2024:
1.515 διαζύγια αφορούσαν γάμους διάρκειας 25-29 ετών 1.278 γάμους 30-34 ετών 821 γάμους 35-39 ετών 519 γάμους διάρκειας 40 ετών και άνω
Η τελευταία κατηγορία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς μέσα σε μία πενταετία καταγράφεται ιστορική αύξηση: Το 2019 είχαν καταγραφεί 316 διαζύγια σε γάμους άνω των 40 ετών. Το 2024 έφτασαν τα 519, σημειώνοντας αύξηση μεγαλύτερη του 64%.
Η τάση αυτή παραπέμπει στο φαινόμενο των gray divorces, το οποίο παρατηρείται τα τελευταία χρόνια σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για διαζύγια που αφορούν ζευγάρια μεγαλύτερης ηλικίας, τα οποία αποφασίζουν να λύσουν τον γάμο τους όταν τα παιδιά έχουν πλέον ενηλικιωθεί ή μετά τη συνταξιοδότηση, όταν αλλάζουν οι ισορροπίες της καθημερινότητας.
Παράλληλα με την αύξηση των «γκρίζων διαζυγίων», τα στοιχεία δείχνουν ότι μειώνεται σταδιακά η αντίληψη πως ένας γάμος πρέπει να διατηρείται πάση θυσία μέχρι το τέλος της ζωής. Η μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία των γυναικών, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και οι διαφορετικές κοινωνικές αντιλήψεις οδηγούν ολοένα και περισσότερα ζευγάρια στην απόφαση να ξεκινήσουν ένα νέο κεφάλαιο ακόμη και μετά από δεκαετίες κοινής πορείας.
Τι είναι τα «γκρίζα διαζύγια»
Με τον όρο «γκρίζα διαζύγια» περιγράφονται οι λύσεις γάμων που αφορούν ζευγάρια μεγαλύτερης ηλικίας, συνήθως μετά τα 50, τα οποία έχουν διανύσει πολλές δεκαετίες κοινής ζωής. Συχνά πρόκειται για χωρισμούς που έρχονται όταν τα παιδιά έχουν ενηλικιωθεί, οι επαγγελματικές υποχρεώσεις περιορίζονται ή οι σύζυγοι περνούν στη συνταξιοδότηση.
Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής σημαίνει ότι ένας άνθρωπος που χωρίζει στα 60 ή στα 70 του μπορεί να έχει μπροστά του αρκετές ακόμη δεκαετίες ζωής. Παράλληλα, η μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία, κυρίως των γυναικών, και η υποχώρηση του κοινωνικού στίγματος γύρω από το διαζύγιο επιτρέπουν σε περισσότερους ανθρώπους να επανεξετάζουν έναν γάμο που δεν τους ικανοποιεί πλέον.
