Κάρπαθος: Η άγνωστη ιστορία για το έργο που άλλαξε την Όλυμπο και το «ευχαριστώ»
Η συγκινητική ιστορία της Μαρίας Σαββαΐδη-Πολύζου για τον δρόμο της Ολύμπου Καρπάθου: «Ήθελε να με ευχαριστήσει βάζοντας το χέρι στην τσέπη...»
Επί δεκαετίες, η πρόσβαση στην Όλυμπο της Καρπάθου αποτελούσε μια πραγματική δοκιμασία. Το ιστορικό χωριό στο βόρειο άκρο του νησιού ήταν ουσιαστικά απομονωμένο από την υπόλοιπη Κάρπαθο, καθώς ο δρόμος από τα Πηγάδια ήταν ένας δύσβατος χωματόδρομος, ενώ οι περισσότεροι κάτοικοι και επισκέπτες εξυπηρετούνταν μέσω της θαλάσσιας σύνδεσης από το Διαφάνι. Η ασφαλτόστρωση του οδικού άξονα αποτέλεσε σημείο καμπής για την καθημερινότητα των κατοίκων, διευκολύνοντας τις μετακινήσεις και ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη της περιοχής.
Πίσω όμως από αυτό το έργο κρύβεται και μια ανθρώπινη ιστορία, η οποία δεν καταγράφηκε ποτέ στα επίσημα έγγραφα. Είναι η ιστορία ενός κοινοτάρχη που ταξίδεψε στην Αθήνα μόνο και μόνο για να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του σε μια δημόσια λειτουργό, όταν εγκρίθηκε η χρηματοδότηση του δρόμου.
Την άγνωστη αυτή πτυχή της ιστορίας αποκάλυψε η Μαρία Σαββαΐδη-Πολύζου, η οποία υπηρέτησε επί σειρά ετών σε θέσεις ευθύνης στη δημόσια διοίκηση. Με αφορμή μια φωτογραφία της Ολύμπου, θυμήθηκε ένα περιστατικό από τα μέσα της δεκαετίας του 1970, όταν υπηρετούσε ως τμηματάρχης στο τότε υπουργείο Συντονισμού και συμμετείχε στη διαδικασία αξιολόγησης του έργου που έμελλε να αλλάξει τη ζωή των κατοίκων της περιοχής.
Η ιστορία αφορά την ασφαλτόστρωση του δρόμου που συνέδεσε την πρωτεύουσα της Καρπάθου, τα Πηγάδια, με την απομονωμένη Όλυμπο, ένα έργο που έμελλε να αλλάξει την καθημερινότητα των κατοίκων του βόρειου τμήματος του νησιού.
Η Μαρία Σαββαΐδη-Πολύζου υπηρέτησε επί δεκαετίες σε θέσεις ευθύνης στη δημόσια διοίκηση, συμμετέχοντας στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση αναπτυξιακών έργων. Είναι γνωστή για τη μακρόχρονη παρουσία της στον δημόσιο βίο, ενώ έχει συνδέσει το όνομά της με ζητήματα περιφερειακής ανάπτυξης και κοινωνικής προσφοράς. Είναι επίσης σύζυγος του επίτιμου πρέσβη Γιώργου Σαββαΐδη, ο οποίος διετέλεσε πρέσβης της Ελλάδας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στην ανάρτησή της, η κυρία Σαββαΐδη-Πολύζου θυμάται την περίοδο που υπηρετούσε ως τμηματάρχης στο τότε Υπουργείο Συντονισμού, στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Εκείνη την εποχή εξεταζόταν η χρηματοδότηση της ασφαλτόστρωσης του δύσβατου χωματόδρομου που οδηγούσε από τα Πηγάδια στην Όλυμπο. Όπως περιγράφει, υπήρξε συζήτηση στο υπουργείο για το αν το έργο μπορούσε να χαρακτηριστεί αναπτυξιακό και να χρηματοδοτηθεί από κεντρικούς πόρους.
«Με τη Διευθύντριά μου είχαμε μία συζήτηση, μια ήπια διαφωνία, για το αν το έργο ήταν αναπτυξιακό ώστε να δικαιολογηθεί η κεντρική χρηματοδότησή του. Τελικά επικράτησε η δική μου άποψη και το έργο εντάχθηκε για κεντρική χρηματοδότηση», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, η ίδια δέχθηκε μια απρόσμενη επίσκεψη στο γραφείο της.
Ο τότε κοινοτάρχης της Ολύμπου ταξίδεψε μέχρι την Αθήνα μόνο και μόνο για να την ευχαριστήσει προσωπικά.
Η περιγραφή του είναι χαρακτηριστική: «Άνθρωπος απλός, φτωχικά ντυμένος με το σακάκι του, με κουμπωμένο ως τον λαιμό πουκάμισο χωρίς γραβάτα. Υπέβαλε τα σέβη και τις ευχαριστίες του, χώνοντας το χέρι στην τσέπη του για να με ευχαριστήσει και έμπρακτα».
Η κυρία Σαββαΐδη-Πολύζου εξηγεί ότι εκείνη τη στιγμή αισθάνθηκε βαθιά συγκίνηση αλλά και αμηχανία. «Αισθάνθηκα ντροπή και συγκίνηση μαζί και λέγοντάς του ότι δεν χρειάζεται τίποτε άλλο από τη χαρά των κατοίκων να μετακινούνται ανθρώπινα στο νησί τους, τον οδήγησα πολύ ευγενικά στην πόρτα του γραφείου μου».
Η τελευταία φράση της ανάρτησης αποτυπώνει τη δύναμη της ανάμνησης: «Φυσικά δεν τον ξαναείδα ποτέ και δακρύζω και σήμερα όταν ξαναθυμάμαι τέτοιες ιστορίες».
Η Όλυμπος της Καρπάθου, ζωντανό μνημείο της ελληνικής παράδοσης
Η Όλυμπος βρίσκεται στο βόρειο άκρο της Καρπάθου και θεωρείται ένα από τα πιο ιδιαίτερα και αυθεντικά χωριά της Ελλάδας. Χτισμένη αμφιθεατρικά στις πλαγιές ενός βουνού, σε υψόμετρο περίπου 300 μέτρων, διατηρεί μέχρι σήμερα αναλλοίωτα στοιχεία της παραδοσιακής ζωής, που έχουν χαθεί σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας.
Για αιώνες η απομόνωσή της συνέβαλε στη διατήρηση της ιδιαίτερης τοπικής διαλέκτου, των εθίμων, της μουσικής και των παραδοσιακών φορεσιών. Οι γυναίκες της Ολύμπου εξακολουθούν να φορούν τις χαρακτηριστικές πολύχρωμες ενδυμασίες σε γιορτές και θρησκευτικές εκδηλώσεις, ενώ η τοπική μουσική και οι χοροί αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας.
Μέχρι και τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα, η πρόσβαση στην Όλυμπο ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Οι περισσότεροι επισκέπτες αλλά και οι ίδιοι οι κάτοικοι έφταναν στο χωριό μέσω θαλάσσης, από το λιμάνι του Διαφανίου, καθώς ο δρόμος από τα Πηγάδια ήταν χωμάτινος και ιδιαίτερα δύσβατος.
Η ολοκλήρωση του οδικού άξονα αποτέλεσε σημείο καμπής για την ανάπτυξη της περιοχής, διευκολύνοντας τις μετακινήσεις των κατοίκων, την πρόσβαση σε υπηρεσίες και αγαθά, αλλά και την τουριστική ανάδειξη της Ολύμπου, η οποία σήμερα συγκαταλέγεται στους δημοφιλέστερους προορισμούς των Δωδεκανήσων.
Η ανάρτηση της Μαρίας Σαββαΐδη-Πολύζου δεν αποτελεί απλώς μια προσωπική ανάμνηση. Είναι μια μαρτυρία για μια εποχή όπου ένα έργο υποδομής μπορούσε να αλλάξει τη ζωή μιας ολόκληρης κοινότητας και όπου η μεγαλύτερη ανταμοιβή για έναν δημόσιο λειτουργό ήταν η ευγνωμοσύνη των ανθρώπων που έβλεπαν την καθημερινότητά τους να βελτιώνεται.
