Πόλεμος στην Ουκρανία, 4 χρόνια μετά: Οι ανθρώπινες απώλειες

Η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική καταστροφή που έχει γνωρίσει η ήπειρος από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, τον πόλεμο Ρωσίας - Ουκρανίας που εξελίσσεται εδώ και τέσσερα χρόνια. Αυτό που ξεκίνησε ως μια γεωπολιτική αντιπαράθεση, έχει εξελιχθεί σε μια πρωτοφανή δημογραφική και ανθρώπινη αιμορραγία, με την Ουκρανία να χάνει το μέλλον της στα πεδία των μαχών.

Οι αριθμοί προκαλούν δέος και αποτυπώνουν το μέγεθος της τραγωδίας: Μια χώρα που πριν από λίγα χρόνια αριθμούσε 45 εκατομμύρια κατοίκους, σήμερα εκτιμάται ότι έχει συρρικνωθεί στα περίπου 30 εκατομμύρια, με τουλάχιστον 12 εκατομμύρια ανθρώπους να έχουν πάρει τον δρόμο της προσφυγιάς.

Πίσω από τις στρατηγικές αναλύσεις και τα οπλικά συστήματα, κρύβεται η σκληρή πραγματικότητα εκατοντάδων χιλιάδων νεκρών και μιας κοινωνίας που αποδεκατίζεται.

Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες για ειρηνευτικές συνομιλίες με αμερικανική διαμεσολάβηση, ο πόλεμος φθοράς δεν δείχνει να πλησιάζει στο τέλος του.

Εκτιμήσεις από ανεξάρτητη μελέτη (CSIS), κάνουν λόγο για σχεδόν 2 εκατομμύρια συνολικές απώλειες (νεκροί, τραυματίες ή αγνοούμενοι) από Ρώσους και Ουκρανούς συνολικά από την εισβολή έως τα τέλη του 2025. Από αυτούς, περίπου 1,2 εκατ. είναι Ρώσοι και 500 - 600 χιλιάδες Ουκρανοί στρατιώτες. Εκτιμάται ότι οι νεκροί (στρατιώτες) μπορεί να είναι έως 325.000 Ρώσοι και έως 140.000 Ουκρανοί, αλλά αυτές οι εκτιμήσεις έχουν μεγάλη αβεβαιότητα.

Το Newsbomb επικοινώνησε με τον Ιωάννη Μπαλτζώη, Αντιστράτηγο (ε.α.) και πρόεδρο του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.) με σκοπό να καταγράψει το μέγεθος αυτής της καταστροφής.

Οι χιλιάδες νεκροί πριν την εισβολή

Η ρίζα της σημερινής τραγωδίας στην Ουκρανία δεν βρίσκεται στο 2022, αλλά πολύ βαθύτερα στον χρόνο. Όπως εξηγεί ο Ιωάννης Μπαλτζώης, υπάρχει μια πτυχή που συχνά διαφεύγει της δυτικής προσοχής: τον οκταετή πόλεμο στο Ντονμπάς (2014-2022). Πριν από τη γενικευμένη εισβολή, η περιοχή είχε ήδη θρηνήσει 14.400 νεκρούς, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονταν 3.404 πολίτες, ενώ οι τραυματίες άγγιζαν τις 39.000. Αυτή η «αόρατη» σύγκρουση, παρά τις 29 αποτυχημένες καταπαύσεις του πυρός, υπήρξε το προοίμιο της σημερινής κατάστασης, με τη Ρωσία να παρεμβαίνει τελικά μετά από οκτώ χρόνια.

Περνώντας στο σήμερα, ο Ιωάννης Μπαλτζώης ξεκαθαρίζει ότι οι εκτιμήσεις για τις απώλειες κάθε πλευράς, αποτελούν κομμάτι του πολέμου της προπαγάνδας και γι' αυτό έχουν μεταξύ τους τεράστιες αποκκλίσεις.

Τα θύματα της κάθε πλευράς

Για τη ρωσική πλευρά, ο Ιωάννης Μπαλτζώης παραθέτει δύο διαφορετικά επίπεδα μεγεθών:

Η Δυτική/Αμερικανική εκτίμηση: «Οι συνολικές απώλειες των Ρώσων —νεκροί, τραυματίες, αγνοούμενοι - είναι περίπου 1,2 εκατομμύρια στρατιώτες». «Κάποιες άλλες δυτικές πηγές που θεωρώ ότι είναι πιο αξιόπιστες λένε ότι η Ρωσία έχει απώλειες 600-800 χιλιάδες και όχι 1.200.000 όπως μας λέγανε μεγάλα τα γνωστά Ινστιτούτα και λοιπά τα Αμερικανικά».

Εκτιμήσεις για τις Ουκρανικές Απώλειες
Εδώ ο Στρατηγός εντοπίζει τη μεγαλύτερη απόκλιση και εκφράζει την έντονη αμφισβήτησή του για τα επίσημα στοιχεία: «Λένε τα δυτικά μέσα, είναι 500-600 χιλιάδες και ότι οι νεκροί υπολογίζονται σε 100-140 χιλιάδες». Συνεχίζει όμως λέγοντας: «Επιτρέψτε μου να πω ότι δεν τα θεωρώ ακριβή τα νούμερα. Οι νεκροί 100-140 χιλιάδες είναι πολύ μικρό το νούμερο... το βλέπω ότι είναι ένα νούμερο που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα».
Τονίζει δε ότι υπάρχουν και άλλες «εκτιμήσεις» περιλαμβανομένων και κάποιων Ρώσων χάκερ που ισχυρίστηκαν ότι κατάφεραν να παραβιάσουν Ουκρανικά αρχεία και κάνουν λόγο για 1.720.000 νεκρούς. «Δεν ξέρουμε αν είναι αυτά τα νούμερα, αλλά σας λέω για να καταλάβετε το χάσμα που υπάρχει».

Οι απώλειες των αμάχων

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης, αναφέρει ότι το ποσοστό των αμάχων είναι μικρότερο σε σχέση με άλλους πολέμους: «Οι πολίτες δεν είναι πάρα πολλοί... είναι περίπου 10.000 οι Ουκρανοί πολίτες και 1.400 είναι οι Ρώσοι πολίτες» που έχουν πέσει θύματα κατά την διάρκεια του πολέμου.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι ένας από τους πρώτους πολέμους όπου εκτός των απωλειών στρατιωτών, καταγράφονται - από διάφορες ανοικτές πηγές - και οι απώλειες σε οπλικά συστήματα. Ο κ. Μπαλτζώης διευκρινίζει ότι χρησιμοποιεί μόνο τα «οπτικά επιβεβαιωμένα» στοιχεία (Oryx), τα οποία όμως θεωρεί κατώτερα των πραγματικών: «Οι επιβεβαιωμένες απώλειες οπλικών συστημάτων είναι πολύ λιγότερες από τα πραγματικές. Οι πραγματικές είναι επί δύο και τρεις φορές περισσότερα».

Σύμφωνα με τον Ιωάννη Μπαλτζώη για τη ρωσική πλευρά ισχύουν τα εξής: «Περισσότερα από είκοσι χιλιάδες οπλικά συστήματα όλων των ειδών... εκ των οποίων δεκαπέντε χιλιάδες καταστράφηκαν... άρματα μάχης από τρεις χιλιάδες εφτάκοσια έως τέσσερις χιλιάδες».

Ενώ για την ουκρανική πλευρά τα παρακάτω: «Εφτά χιλιάδες εξακόσια οπτικά συστήματα... άρματα μάχης χίλια εκατό έως χίλια δυακόσα».

Κλιμάκωση επιθέσεων και ενεργειακός «πόλεμος»

Τον τελευταίο χρόνο, η Μόσχα αύξησε κατά 200% τη χρήση drones, εξαπολύοντας σχεδόν κάθε νύχτα εκατοντάδες επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Οι δυνάμεις του Πούτιν έπληξαν συστηματικά και τις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας, αφήνοντας εκατομμύρια πολίτες χωρίς ρεύμα και θέρμανση, εν μέσω ενός από τους πιο ψυχρούς χειμώνες των τελευταίων ετών, με θερμοκρασίες που έφτασαν τους -26°C.

Σύμφωνα με στοιχεία της ACLED, πάνω από τις μισές από τις 58.495 επιθέσεις, αεροπορικές και με drones, που καταγράφηκαν από το 2022, πραγματοποιήθηκαν μόνο τον τελευταίο χρόνο.

Οι επιθέσεις σε υποδομές υγείας έφτασαν τις 662 μέσα στο 2025, αύξηση 48% σε σχέση με το 2024, σύμφωνα με την οργάνωση Physicians for Human Rights.

Παράλληλα, οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις ανήλθαν σε 1.077 μεταξύ Φεβρουαρίου 2024 και Φεβρουαρίου 2025, καταγράφοντας άνοδο 224%.

Ο απολογισμός των θυμάτων

Το 2025 καταγράφηκαν 14.656 θύματα (νεκροί και τραυματίες), αύξηση 31% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Συνολικά, σύμφωνα με το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, έχουν σκοτωθεί 15.172 Ουκρανοί άμαχοι, ανάμεσά τους 739 παιδιά.

Οι ρωσικές στρατιωτικές απώλειες εκτιμάται ότι έφτασαν τα 1,2 εκατομμύρια, αριθμός που δεν έχει καταγραφεί για μεγάλη δύναμη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS).

Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι 55.000 Ουκρανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί από την αρχή της εισβολής, έναντι 46.000 που είχαν αναφερθεί πέρυσι.

Για τη Ρωσία, το BBC έχει ταυτοποιήσει 186.102 νεκρούς στρατιώτες, ωστόσο ειδικοί εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι πολύ υψηλότερος.

Το μέτωπο: Μικρά κέρδη, τεράστιο κόστος

Παρά το βαρύ τίμημα, τα εδαφικά κέρδη της Ρωσίας παραμένουν περιορισμένα. Από το 2022, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν επεκτείνει τον έλεγχό τους κατά περίπου 4%, φτάνοντας να κατέχουν σχεδόν το 20% της ουκρανικής επικράτειας.

Οι σφοδρότερες μάχες καταγράφονται γύρω από το Ποκρόβσκ, στρατηγική πόλη στην περιφέρεια του Ντονέτσκ. Αν και οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν μεγάλο μέρος της τον Νοέμβριο, οι συγκρούσεις συνεχίζονται στην ευρύτερη περιοχή.

Το Institute for the Study of War χαρακτηρίζει τη ρωσική προέλαση στην ανατολική Ουκρανία ως «βήμα προς βήμα», σημειώνοντας ότι δεν προμηνύει κατάρρευση των ουκρανικών γραμμών.

Οικονομική πίεση και γεωπολιτική ανατροπή

Το 2025 σηματοδότησε ριζική μεταβολή και στο πολιτικό πεδίο. Οι ΗΠΑ, που έως τότε αποτελούσαν τον μεγαλύτερο υποστηρικτή του Κιέβου, περιόρισαν σχεδόν πλήρως τη βοήθειά τους μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Η αμερικανική στήριξη μειώθηκε κατά 99%, από 46,39 δισ. ευρώ το 2024 σε μόλις 480 εκατ. ευρώ το 2025.

Η Ευρώπη αναγκάστηκε να καλύψει το κενό, αυξάνοντας τη βοήθεια από 43,54 δισ. ευρώ σε 72,8 δισ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο (+67%). Τον Δεκέμβριο συμφωνήθηκε επιπλέον δάνειο 90 δισ. ευρώ από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρέχοντας κρίσιμη οικονομική ανάσα στην ουκρανική οικονομία.

Ωστόσο, με τις ειρηνευτικές συνομιλίες να μην αποφέρουν ουσιαστική πρόοδο, παραμένει αβέβαιο για πόσο ακόμη η Ευρώπη θα μπορέσει να διατηρήσει αυτό το επίπεδο στήριξης.

Τέσσερα χρόνια μετά, ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι μόνο μια αιματηρή σύγκρουση φθοράς. Είναι και ένα εργαστήριο νέων μορφών πολέμου, με drones, ενεργειακές επιθέσεις και υβριδική πίεση, που αναδιαμορφώνει τη στρατηγική πραγματικότητα της Ευρώπης και του κόσμου.

Δείτε εδώ ολόκληρο το αφιέρωμα του Newsbomb.gr στα 4 χρόνια από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία

Διαβάστε επίσης