Το μυστικό της «Ακτής του Ιουράσιου» - Γιατί οι βρετανικές παραλίες ξεβράζουν συνεχώς δεινοσαύρους

Snapshot

• Η «Ακτή του Ιουράσιου» και η Νήσος Ουάιτ στη Βρετανία είναι πλούσιες σε απολιθώματα λόγω της συνεχούς διάβρωσης των βράχων από τη θάλασσα.
• Κατά την Πρώιμη Ιουράσια και την Κρητιδική περίοδο, η περιοχή φιλοξενούσε μεγάλη ποικιλία θαλάσσιων ερπετών, δεινοσαύρων και ιπτάμενων ερπετών.
• Η παράκτια διάβρωση αποκαλύπτει στρώματα με απολιθώματα που καλύπτουν τις τρεις γεωλογικές περιόδους της «Εποχής των Ερπετών».
• Στο Ντόρσετ βρέθηκαν κυρίως θαλάσσια απολιθώματα, ενώ στη Νήσο Ουάιτ εντοπίζονται δεινόσαυροι της στεριάς, όπως ο μεγαλύτερος χερσαίος αρπακτικός δεινόσαυρος της Ευρώπης.
• Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους ερασιτέχνες να συλλέγουν μόνο ελεύθερα απολιθώματα από τις παραλίες και να αφήνουν τα ενσωματωμένα στα βράχια στα χέρια των ειδικών για λόγους ασφάλειας και διατήρησης.

Snapshot powered by AI

Η πρόσφατη ανακάλυψη ενός σπάνιου απολιθώματος δεινοσαύρου που ανήκει στον παλαιότερο θαλάσσιο κροκόδειλο του κόσμου από έναν ερασιτέχνη ερευνητή στο Λάιμ Ρέτζις (Lyme Regis), επανέφερε στο προσκήνιο ένα διαχρονικό ερώτημα: Τι είναι αυτό που καθιστά την «Ακτή του Ιουράσιου» (Jurassic Coast) και τη γειτονική Νήσο Ουάιτ (Isle of Wight) της Βρετανίας τόσο πλούσιες σε προϊστορικά ευρήματα;

Κατά την Πρώιμη Ιουράσια περίοδο, ιχθυόσαυροι και πλειόσαυροι κυριαρχούσαν στα νερά του σημερινού Ντόρσετ, κολυμπώντας ανάμεσα σε αναρίθμητα μικρότερα θαλάσσια πλάσματα. Αργότερα, κατά την Κρητιδική περίοδο, η Νήσος Ουάιτ εξελίχθηκε στο «απόγειο της ποικιλομορφίας των δεινοσαύρων στο Ηνωμένο Βασίλειο», φιλοξενώντας δείγματα σχεδόν κάθε σχήματος και μεγέθους, σύμφωνα με τον παλαιοντολόγο Δρ. Ντέιβιντ Μπάτον.

Η διάβρωση ως σύμμαχος της επιστήμης

Η μοναδική γεωλογία αυτών των περιοχών, όπου η θάλασσα διαβρώνει συνεχώς τους γκρεμούς, φέρνει στο φως νέα και εντυπωσιακά απολιθώματα. «Αν έχεις σπίτι στην άκρη του γκρεμού, σίγουρα μισείς τη διάβρωση. Αν όμως είσαι παλαιοντολόγος, τη λατρεύεις», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Δρ. Πολ Ντέιβις, επιμελητής γεωλογίας στο Μουσείο του Λάιμ Ρέτζις.

Σε αντίθεση με τις ηπειρωτικές περιοχές της χώρας, όπου τα προϊστορικά ίχνη εντοπίζονται συνήθως σε λατομεία, η παράκτια διάβρωση στην «Ακτή του Ιουράσιου» —ένα Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO μήκους 153 χιλιομέτρων— αποκαλύπτει συνεχώς στρώματα που καλύπτουν ολόκληρο τον «Αιώνα των Ερπετών»: την Τριαδική, την Ιουράσια και την Κρητιδική περίοδο.

Από τα θαλάσσια τέρατα στους γίγαντες της στεριάς

Στο Ντόρσετ, τα ευρήματα αφορούν κυρίως θαλάσσια είδη από την εποχή που η περιοχή καλυπτόταν από μια θερμή, τροπική θάλασσα. Πρόσφατα, ένα τεράστιο κρανίο πλειόσαυρου εξορύχθηκε από τους βράχους του κόλπου Κίμεριτζ, ενώ ένας τουρίστας εντόπισε το απολίθωμα της άνω γνάθου ενός προαναφερθέντος κροκοδείλου.

Αντίθετα, στη Νήσο Ουάιτ, κυριαρχούσαν οι δεινόσαυροι της στεριάς. «Αν επισκεπτόταν κανείς το νησί πριν από 125 εκατομμύρια χρόνια, θα έβλεπε σχεδόν όλες τις κύριες ομάδες δεινοσαύρων», εξηγεί ο Δρ. Μπάτον. Στις πρόσφατες ανακαλύψεις περιλαμβάνονται τα λείψανα του μεγαλύτερου χερσαίου αρπακτικού δεινοσαύρου που έχει βρεθεί ποτέ στην Ευρώπη (του αποκαλούμενου "λευκού σπινοσαυρίδη των βράχων"), καθώς και των ειδών Comptonatus και Istiorachis.

Η τροφική αλυσίδα των προϊστορικών θαλασσών

Στο μικροσκόπιο των ερευνητών μπαίνει ολόκληρο το οικοσύστημα της εποχής:

• Τα μικρότερα είδη: Αν και τα μεγάλα ερπετά εντυπωσιάζουν, τα μικρότερα δείγματα είναι τα πιο κοινά. Οι επισκέπτες στις παραλίες βρίσκουν συχνά κοχύλια, σαλιγκάρια και αμμωνίτες —τα εμβληματικά εξαφανισμένα μαλάκια με το σπειροειδές κέλυφος που έδωσαν το όνομά τους και στην πρόσφατη ταινία με την Κέιτ Γουίνσλετ για την πρωτοπόρο παλαιοντολόγο Μαίρη Άνινγκ.

• Οι κορυφαίοι θηρευτές: Οι ιχθυόσαυροι ήταν τα πιο πολυπληθή μεγάλα αρπακτικά. Πιο σπάνιοι ήταν οι πλειόσαυροι και οι πλεσιοσκόποι. Οι τελευταίοι έμοιαζαν αρχικά με το «τέρας του Λοχ Νες» (μεγάλο σώμα, τέσσερα πτερύγια και μακρύ λαιμό), για να εξελιχθούν στη συνέχεια σε πλειόσαυρους, με μικρότερο λαιμό, τεράστιο κεφάλι και γιγαντιαίο μέγεθος.

• Ιπτάμενα και χερσαία είδη: Περιστασιακά, στα θαλάσσια πετρώματα εντοπίζονται απολιθώματα από πτερόσαυρους (ιπτάμενα ερπετά) που κυνηγούσαν ψάρια, καθώς και δεινόσαυροι της στεριάς που παρασύρθηκαν από τα κύματα στην ανοιχτή θάλασσα.

Οδηγός για ερασιτέχνες κυνηγούς απολιθωμάτων

Η Νήσος Ουάιτ, η οποία κατά την Πρώιμη Κρητιδική περίοδο ήταν ενωμένη με την ηπειρωτική Ευρώπη, φιλοξενούσε περισσότερα από 25 διαφορετικά είδη δεινοσαύρων (όπως οι Iguanodon, Baryonyx και Neovenator). Τα περισσότερα είναι εγκλωβισμένα στον γεωλογικό σχηματισμό Γουέσεξ (Wessex Formation), κατά μήκος μιας ακτογραμμής 17 χιλιομέτρων.

Οι ειδικοί ενθαρρύνουν τους ερασιτέχνες να δοκιμάσουν την τύχη τους, δίνοντας ωστόσο σαφείς οδηγίες ασφαλείας. Προτείνουν οι ενδιαφερόμενοι να ξεκινούν με οργανωμένους περιπάτους που πραγματοποιούν τα τοπικά μουσεία, προκειμένου να μάθουν τι πρέπει να αναζητούν.

«Συμβουλεύουμε τους ερασιτέχνες να εστιάζουν σε ελεύθερα υλικά στην παραλία που μπορούν απλώς να περισυλλέξουν», τονίζει ο Δρ. Μπάτον. «Οτιδήποτε είναι βαθιά ενσωματωμένο στον βράχο πρέπει να αφήνεται στους ειδικούς, τόσο για τη βιωσιμότητα του χώρου όσο και για την ασφάλεια του ίδιου του δείγματος». Όπως καταλήγει, οι πιθανότητες να εντοπίσει κανείς έστω και ένα διαβρωμένο κομμάτι οστού δεινοσαύρου στις παραλίες της περιοχής είναι διαχρονικά πολύ υψηλές.

*Με πληροφορίες από BBC