Καρκίνος Θυρεοειδούς: Ποια η σχέση του με τις άλλες παθήσεις του θυρεοειδούς;

O καρκίνος θυρεοειδούς είναι η συχνότερη μορφή καρκίνου ενδοκρινών αδένων. Υπό τον όρο αυτό περιλαμβάνεται μία ετερογενής ομάδα νεοπλασμάτων, με διαφορετική βιολογική συμπεριφορά, διαφορετική πρόγνωση και διαφορετική ανταπόκριση στη θεραπεία. Η συχνότερη μορφή είναι ο θηλώδης καρκίνος θυρεοειδούς, που έχει εξαιρετική πρόγνωση. Ακολουθεί ο θυλακιώδης καρκίνος θυρεοειδούς, που έχει επίσης πολύ καλή πρόγνωση. Ο θηλώδης και ο θυλακιώδης καρκίνος θυρεοειδούς περιλαμβάνονται από κοινού υπό τον όρο «διαφοροποιημένος καρκίνος θυρεοειδούς». Ο μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς είναι η επόμενη κατά σειρά συχνότητας μορφή καρκίνου θυρεοειδούς, με περισσότερο επιθετική βιολογική συμπεριφορά. Τέλος, ο αδιαφοροποίητος (ή αναπλαστικός) καρκίνος θυρεοειδούς είναι μία από τις πιο επιθετικές μορφές καρκίνου, με άσχημη πρόγνωση.

Στο παρόν άρθρο θα αναφερθούμε εν συντομία στη σχέση του καρκίνου θυρεοειδούς με τρεις από τις πιο συχνές θυρεοειδοπάθειες, τους όζους θυρεοειδούς, την θυρεοειδίτιδα Hashimoto και τη βρογχοκήλη.

Όζοι Θυρεοειδούς

Ο καρκίνος θυρεοειδούς εκδηλώνεται συνηθέστατα υπό τη μορφή όζου θυρεοειδούς. Δεν είναι όλοι οι όζοι θυρεοειδούς κακοήθεις (καρκίνοι). Καρκίνος θυρεοειδούς υποκρύπτεται σε ένα μικρό, αλλά σημαντικό ποσοστό των όζων θυρεοειδούς (5-8%).

Η αναγνώριση των όζων θυρεοειδούς που υποκρύπτουν καρκίνο είναι ιδιαίτερα σημαντική και βασίζεται σε συνδυασμό παραμέτρων, όπως:

• Ατομικό ιστορικό (π.χ. ακτινοβολία κεφαλής και τραχήλου στην παιδική ή εφηβική ηλικία).
• Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου θυρεοειδούς.
• Ύποπτα ευρήματα στην κλινική εξέταση (π.χ. σκληρής υφής όζοι θυρεοειδούς, καθηλωμένοι στους γύρω ιστούς, με διογκωμένους λεμφαδένες τραχήλου).
• Ύποπτα συμπτώματα, όπως βραχνάδα, κλπ.
• Ύποπτα ευρήματα στο υπερηχογράφημα, όπως μικροαποτιτανώσεις, ανώμαλα όρια του όζου, παθολογικοί τραχηλικοί λεμφαδένες, άναρχη εσωτερική αγγείωση του όζου, κάθετος προσανατολισμός του όζου, κλπ.

Σήμερα, η διάγνωση του καρκίνου σε έναν όζο θυρεοειδούς τίθεται με παρακέντηση με λεπτή βελόνη κάθε όζου που θεωρείται – με βάση τους υπερηχογραφικούς του χαρακτήρες – ύποπτος για κακοήθεια. Το υλικό της παρακέντησης αποστέλλεται για κυτταρολογική εξέταση που μπορεί να τεκμηριώσει την διάγνωση του καρκίνου.

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto

H θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι η συχνότερη μορφή φλεγμονής του θυρεοειδούς αδένα και χαρακτηρίζεται από την διήθηση του θυρεοειδικού ιστού από λεμφοκύτταρα (από όπου και ο όρος χρόνια λεμφοκυτταρική θυρεοειδίτιδα). Αποτελεί συχνή αιτία υποθυρεοειδισμού. Στους ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto μπορεί να εμφανιστούν όζοι θυρεοειδούς, κάποιοι από τους οποίους μπορεί να υποκρύπτουν καρκίνο θυρεοειδούς. Η διαγνωστική διερεύνηση στις περιπτώσεις αυτές ακολουθεί τα βήματα που έχουν περιγραφεί παραπάνω προκειμένου να αποκλειστεί η ύπαρξη καρκίνου στους όζους αυτούς. Κεντρικός είναι ο ρόλος και πάλι του υπερηχογραφήματος και της παρακέντησης με λεπτή βελόνη κάθε όζου που κρίνεται ύποπτος, με βάση τον συνδυασμό των παραμέτρων που έχουν περιγραφεί παραπάνω.

Τονίζεται ιδιαίτερα η σχέση που υπάρχει μεταξύ θυρεοειδίτιδας Hashimoto και ενός σπάνιου κακοήθους νεοπλάσματος του θυρεοειδούς, του λεμφώματος θυρεοειδούς. Στους ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Hashimoto, το λέμφωμα θυρεοειδούς συναντάται με μεγαλύτερη συχνότητα σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Η θεραπευτική αντιμετώπισή του λεμφώματος διαφέρει σημαντικά από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο καρκίνος θυρεοειδούς, καθώς κεντρικό ρόλο στην θεραπεία του παίζει η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία.

Βρογχοκήλη

Με τον όρο «βρογχοκήλη» περιγράφεται η αύξηση των διαστάσεων του θυρεοειδούς. Μπορεί να οφείλεται στην παρουσία όζων (οπότε περιγράφεται σαν πολυοζώδης βρογχοκήλη) ή σε διάχυτη διόγκωση του αδένα χωρίς σαφή ανάδειξη όζων (διάχυτη βρογχοκήλη). Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχει υπερθυρεοειδισμός (οπότε περιγράφεται σαν τοξική βρογχοκήλη), ενώ όταν η λειτουργία του θυρεοειδούς είναι φυσιολογική η βρογχοκήλη περιγράφεται σαν απλή ή μη τοξική βρογχοκήλη.

Στους ασθενείς με βρογχοκήλη, το υπερηχογράφημα έχει κεντρικό ρόλο στην διαγνωστική τους διερεύνηση. Όταν υπάρχουν όζοι θυρεοειδούς, μπορεί να αναγνωριστούν τυχόν ύποπτοι για καρκίνο θυρεοειδούς όζοι με βάση τους υπερηχογραφικούς τους χαρακτήρες. Φυσικά δεν είναι πρακτικό ή εφικτό να παρακεντηθούν όλοι οι όζοι θυρεοειδούς σε έναν ασθενή με πολυοζώδη βρογχοκήλη. Ο έμπειρος εντούτοις ακτινολόγος μπορεί να αναγνωρίσει μεταξύ αυτών τους τυχόν ύποπτους για καρκίνο θυρεοειδούς, στους οποίους μπορεί να γίνει παρακέντηση με λεπτή βελόνη για τον πληρέστερο διαγνωστικό έλεγχο και την πιθανή τεκμηρίωση της διάγνωσης.

Ένα ενδιαφέρον εύρημα είναι η συχνότητα με την οποία διαγιγνώσκεται καρκίνος θυρεοειδούς στο χειρουργικό παρασκεύασμα μετά από θυρεοειδεκτομή για υποτιθέμενη καλοήθη νόσο όπως είναι η βρογχοκήλη. Η συχνότητα αυτή (ποσοστό) ανέρχεται περίπου στο 15%.

Παλαιότερα, ο καρκίνος θυρεοειδούς εθεωρείτο σπάνιος στους ασθενείς με διάχυτη τοξική βρογχοκήλη (νόσος Graves). Σήμερα, αυτό δεν θεωρείται σωστό, καθώς καρκίνος θυρεοειδούς συναντάται όχι σπάνια στους ασθενείς με διάχυτη τοξική βρογχοκήλη.

Από τα παραπάνω καθίσταται σαφές ότι στους ασθενείς με διάφορες συχνές θυρεοειδοπάθειες (όπως οι όζοι θυρεοειδούς, η θυρεοειδίτιδα Hashimoto και η βρογχοκήλη) θα πρέπει να γίνεται προσεκτικός διαγνωστικός έλεγχος, προκειμένου να μην διαφύγει της προσοχής τυχόν υποκείμενος καρκίνος θυρεοειδούς, που μπορεί να συνυπάρχει στις θυρεοειδοπάθειες αυτές. Κεντρικό ρόλο στην διαχείριση των ασθενών αυτών έχει ο ενδοκρινολόγος, ο χειρουργός θυρεοειδούς, ο ακτινολόγος και ο κυτταρολόγος.

Dr. Γεώργιος Σακοράφας

Χειρουργός Θυρεοειδούς

Χειρουργός Ενδοκρινών Αδένων (Θυρεοειδούς-Παραθυρεοειδών)

Επ. Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Τ. Συντονιστής Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής Νοσοκομείου «Άγιος Σάββας»

https://gsakorafas.gr/