Παράταση της γονιμότητας καθυστερώντας τη μηνιαία ωορρηξία – Είναι αυτή η απάντηση στο δημογραφικό;

Πώς θα ήταν αν οι γυναίκες είχαν μία περίοδο κάθε τρεις-τέσσερις μήνες, αντί της μηνιαίας ωορρηξίας; Θα εξοικονομούνταν ωάρια για να παραταθεί χρονικά η γονιμότητα και ποιες θα ήταν οι συνέπειες; Η έρευνα της Κινέζας βιολόγου Χονγκμέι Γουάνγκ πάνω στην παράταση της γονιμότητας και στη δημιουργία εμβρυϊκών μοντέλων από ανθρώπινα βλαστοκύτταρα, έχει προκαλέσει τις τελευταίες ημέρες, το ενδιαφέρον του κοινού στα social media.

H Γουάνγκ εργάζεται στο Ινστιτούτο Βλαστοκυττάρων και Αναγεννητικής Ιατρικής της Κινεζικής Ακαδημίας Επιστημών. Με την ομάδα της έχει παρουσιάσει ήδη αποτελέσματα, που προκαλούν έντονο ενδιαφέρον στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Για παράδειγμα, σε μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι, οι ερευνητές εισήγαγαν ανθρώπινα βλαστοκύτταρα στις ωοθήκες πιθήκων που έπασχαν από στειρότητα. Το αποτέλεσμα ήταν η γέννηση ενός υγιούς μωρού πιθήκου, το οποίο, σύμφωνα με τη Γουάνγκ, παραμένει μέχρι σήμερα απολύτως υγιές.

Παράλληλα, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν μικρή κλινική δοκιμή σε 63 γυναίκες που έπασχαν από πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια, μια κατάσταση που προκαλεί υπογονιμότητα σε νεαρή ηλικία. Μετά από μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων, τέσσερις από τις γυναίκες απέκτησαν υγιή παιδιά. Η ερευνητική ομάδα έχει ήδη κατοχυρώσει τα πνευματικά δικαιώματα της έρευνας και έχει παραχωρήσει άδεια αξιοποίησης της μεθόδου της σε ιδιωτική εταιρεία.

Πριν από λίγους μήνες, η Γουάνγκ επισκέφθηκε την Ισπανία, για να συμμετάσχει σε ένα επιστημονικό συνέδριο που διοργάνωσε το πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης Pompeu Fabra University. Η βιολόγος συνεργάζεται με τον καθηγητή του πανεπιστημίου Αλφόνσο Μαρτίνεθ Άριας, για τη δημιουργία εμβρυικών μοντέλων από ανθρώπινα βλαστοκύτταρα. Τα λεγόμενα «οργανοειδή» επιτρέπουν την προσομοίωση της ανάπτυξης ενός εμβρύου χωρίς τη χρήση πραγματικών ανθρώπινων εμβρύων, παρακάμπτοντας έτσι πολλά νομικά εμπόδια. Στόχος της είναι να αναπαραστήσει τρία θεμελιώδη στοιχεία της ανθρώπινης ανάπτυξης: την ωοθήκη, το έμβρυο και τον πλακούντα.

Με την ευκαιρία της επίσκεψής της στη Βαρκελώνη, παραχώρησε συνέντευξη στην ισπανική εφημερίδα El Pais, στην οποία μίλησε για το πρόβλημα του δημογραφικού, το ερευνητικό της έργο, αλλά και τα ηθικά όρια της επιστήμης.

Προοπτικές και κίνδυνοι

Το δημογραφικό αποτελεί διεθνές πρόβλημα. Η Κίνα δεν είναι πια η πολυπληθέστερη χώρα στον κόσμο. Ήδη από το 2015 έχει αναιρεθεί η πολιτική του ενός παιδιού, χωρίς ωστόσο να έχει αναστραφεί η πορεία της προς τη δημογραφική κατάρρευση. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που ώθησαν την Γουάνγκ να επικεντρωθεί ερευνητικά στην κατανόηση της ανθρώπινης αναπαραγωγής και στην αναζήτηση τρόπων επέκτασης της αναπαραγωγικής ζωής. Λαμβάνοντας υπόψη και το ότι η ηλικία στην οποία οι γυναίκες γίνονται πρώτη φορά μητέρες έχει ανέβει, το ενδεχόμενο να απομακρυνθεί η εμμηνόπαυση ίσως είναι μία απάντηση στο δημογραφικό, κατά την Γουάνγκ.

Σε αντίθεση με τους άνδρες, που παράγουν εκατομμύρια σπερματοζωάρια καθημερινά, οι γυναίκες γεννιούνται με περιορισμένο αριθμό ωαρίων. Περίπου 400 θα είναι λειτουργικά για γονιμοποίηση κατά τη διάρκεια της ζωής των γυναικών, από την εφηβεία έως την εμμηνόπαυση. Για τη Γουάνγκ, ακόμη και η καθυστέρηση της εμμηνόπαυσης κατά έναν χρόνο θα μπορούσε να έχει «τεράστια κοινωνική σημασία».

Μία από τις επιλογές που διερευνά η ομάδα της με μελέτες σε ποντίκια, είναι η αναστολή της ωορρηξίας ανά διαστήματα, να έχουν δηλαδή οι γυναίκες περίοδο ανά τρεις μήνες, έτσι ώστε να υπάρχουν περισσότερα διαθέσιμα ωάρια για το μέλλον. Ωστόσο, η ίδια η Γουάνγκ προειδοποιεί ότι η προσέγγιση αυτή ενέχει σοβαρούς κινδύνους. «Αν αναστείλουμε την ωορρηξία, μπορούμε να διατηρήσουμε τα διαθέσιμα ωάρια, αλλά ταυτόχρονα περιορίζουμε την παραγωγή οιστρογόνων, που είναι εξαιρετικά σημαντικά για την υγεία», εξηγεί.

Η βιολόγος αναγνωρίζει ότι υπάρχουν ακόμη πολλά που δεν ξέρουμε για τα πρώιμα στάδια της εμβρυικής ανάπτυξης, λόγω περιορισμών, τόσο τεχνολογικών όσο και νομικών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διαδικασία της γαστριδίωσης. Δύο εβδομάδες μετά τη γονιμοποίηση ενός ωαρίου από ένα σπερματοζωάριο, το έμβρυο εισέρχεται σε μια «αινιγματική» διαδικασία, κατά την οποία σχηματίζονται τα κυτταρικά στρώματα, από τα οποία θα αναπτυχθούν οι ιστοί και τα όργανα του σώματος. Η μελέτη αυτής της φάσης ανάπτυξης του εμβρύου αποτελεί ένα από τα πιο δύσκολα πεδία της βιολογίας. Αφενός, στις δύο εβδομάδες, όταν λαμβάνει χώρα αυτή η διαδικασία, οι περισσότερες γυναίκες δεν γνωρίζουν ακόμη ότι είναι έγκυες. Αφετέρου, στις περισσότερες χώρες απαγορεύεται η καλλιέργεια ανθρώπινων εμβρύων στο εργαστήριο πέραν των 14 ημερών, γεγονός που καθιστά αδύνατη τη μελέτη της γαστριδίωσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Γουάνγκ, αυτό ενδέχεται σύντομα να αλλάξει.

Η Κίνα και άλλες χώρες προετοιμάζονται ήδη για τροποποίηση των κανονισμών, ώστε να επιτρέπεται η καλλιέργεια ανθρώπινων εμβρύων έως και για 20 ή 28 ημέρες, κάτι που θα επέτρεπε τη μελέτη της γαστριδίωσης. Η Γουάνγκ θεωρεί μια τέτοια εξέλιξη σημαντική, καθώς παραμένει άγνωστο γιατί περίπου οι μισές κυήσεις αποτυγχάνουν και είναι πιθανό η εξήγηση να βρίσκεται ακριβώς σε εκείνη την κρίσιμη εβδομάδα, κατά την οποία αρχίζουν να διαμορφώνονται τα μελλοντικά όργανα.

Η επιστήμονας, πάντως, παραδέχεται ότι η έρευνά της βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, καθώς και ότι ορισμένα από τα πειράματα, ίσως ξεπερνούν τα ηθικά όρια της επιστήμης. «Είναι άλλο πράγμα κάτι να είναι τεχνικά εφικτό, όπως η καθυστέρηση της εμμήνου ρύσης ή η παράταση της αναπαραγωγικής ζωής, και άλλο το αν οι άνθρωποι πραγματικά επιθυμούν να εφαρμοστεί», καταλήγει.

(Με πληροφορίες από El Pais)