Γιατί δεν μπορείς με τίποτα να αποφασίσεις τι θα φας;

Υπάρχουν μέρες που το να αποφασίσεις απλά τι θα φας μοιάζει βουνό. Στέκεσαι μπροστά στο ψυγείο, ανοίγεις app και εφαρμογές για delivery, σκρολάρεις στα σόσιαλ για έμπνευση και, τελικά, καταλήγεις σε ένα αδιέξοδο. Ή κάνεις μια βιαστική επιλογή, χωρίς να τη θες πραγματικά και μετά κλασικά το μετανιώνεις. Αν το πιο πάνω σκηνικό σού φαίνεται γνώριμο, τότε έχεις έρθει αντιμέτωπος με αυτό που λέγεται decision fatigue ή κόπωση από τις συνεχείς αποφάσεις ελληνιστί.

Και δεν είμαστε καθόλου μα καθόλου υπερβολικοί. Ο εγκέφαλος κουράζεται όταν καλείται να παίρνει πολλές μικρές, αλλά και μεγάλες αποφάσεις μέσα στην ημέρα. Και όσο πιο πολλές επιλογές έχεις μπροστά σου, τόσο πιο δύσκολο γίνεται τελικά να επιλέξεις.

Decision fatigue: Ένας από τους λόγους που δεν έχεις ενέργεια

Λοιπόν, από το πρωί που θα ξυπνήσεις, ξεκινάς να παίρνεις αποφάσεις. Τι θα φορέσεις, τι θα φας, πώς θα οργανώσεις τη μέρα σου, τι θα απαντήσεις σε ένα email του manager σου ή ενός πελάτη σου, ποιο παιχνίδι θα παίξεις στο καζίνο online NetBet, τι ταινία θα δεις με τον/τη σύντροφό σου το βράδυ. Ακόμη και οι πιο απλές επιλογές σού τρώνε έστω και μια μικρή δόση ενέργειας.

Το πρόβλημα δεν είναι κάθε απόφαση αυτή καθαυτή. Είναι το σύνολο. Όταν ο εγκέφαλος φτάνει σε ένα σημείο κορεσμού, αρχίζει να λειτουργεί πιο πρόχειρα, λογικό. Είτε αποφεύγεις να αποφασίσεις, είτε επιλέγεις επιπόλαια κάτι εύκολο, χωρίς να το θες πραγματικά.

Γι’ αυτό και το βράδυ, μετά από μια γεμάτη και απαιτητική μέρα, η ερώτηση, τι θα φάμε; μοιάζει πιο δύσκολη από ό,τι θα έπρεπε.

Από το τι θα δούμε στο Netflix μέχρι το φαγητό: Όταν οι επιλογές τελικά σε μπλοκάρουν

Ζούμε σε μια εποχή που οι επιλογές φαντάζουν αμέτρητες. Στο Netflix π.χ. έχει εκατοντάδες σειρές, στα food app αμέτρητα εστιατόρια, ακόμα και στο σούπερ μάρκετ δεκάδες version του ίδιου προϊόντος.

Θα πεις κανείς και πού είναι το κακό; Περισσότερες επιλογές σημαίνουν περισσότερη ελευθερία. Στην πράξη όμως, συχνά πυκνά συμβαίνει το αντίθετο. Αντί να νιώθεις άνετα, νιώθεις πίεση. Θες να κάνεις τη σωστή επιλογή, αλλά δεν είσαι και σίγουρος ποια είναι αυτή.

Έτσι, καταλήγεις να χάνεις χρόνο, να αμφιβάλλεις ή να μην απολαμβάνεις αυτό που τελικά διάλεξες, γιατί ακριβώς σκέφτεσαι κάποια άλλη τελικά επιλογή από τις αμέτρητες που είχες. Γιατί πάντα υπάρχει η ανησυχία ότι ίσως υπήρχε κάτι καλύτερο.

Τα σημάδια που δείχνουν ότι έχεις κουραστεί πια

Η κόπωση από τις αποφάσεις δεν εμφανίζεται με κάποιον απότομο και έντονο τρόπο. Είναι μια πιο ύπουλη συνθήκη. Μπορεί να τη δεις σε μικρές έτσι συμπεριφορές που περνούν σχεδόν απαρατήρητες.

Π.χ. αναβάλλεις πολύ απλές επιλογές και τις αφήνεις για αργότερα. Επιλέγεις πάντα τα ίδια πράγματα, απλά, για να μη σκέφτεσαι. Νιώθεις εκνευρισμό και ανησυχία, όταν πρέπει να αποφασίσεις για κάτι μικρό και ήσσονος σημασίας. Ή, από την άλλη, ανακουφίζεσαι όταν οι άλλοι αποφασίζουν για σένα.

Αυτές οι αντιδράσεις δεν είναι αδυναμία. Είναι ο τρόπος του μυαλού να προστατευτεί από το overload.

Γιατί οι πολλές επιλογές δεν σε κάνουν πιο χαρούμενο

Υπάρχει μια γνώμη που λέει ότι όσο περισσότερες επιλογές έχεις, τόσο καλύτερα. Στην πράξη, όμως, η υπερβολή φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα. Όταν οι επιλογές είναι πολλές, αυξάνεται η αμφιβολία και μειώνεται τελικά η ικανοποίηση.

Ακόμη κι αν διαλέξεις κάτι καλό, υπάρχει πάντα μια μικρή φωνή μέσα στο κεφάλι σου που λέει, μήπως υπήρχε κάτι καλύτερο; Αυτές οι σκέψεις δεν σε αφήνουν να χαλαρώσεις. Και κάπως έτσι, και η πιο απλή απόφαση γίνεται πηγή άγχους.

Η αλήθεια είναι άλλη, ο εγκέφαλος λειτουργεί καλύτερα με όρια.

Πώς να ελαττώσεις την καθημερινή φθορά των αποφάσεων

Αρχικά, δεν χρειάζεται τα αλλάξεις όλα άρδην. Μικρές μικρές αλλαγές μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.

Δοκίμασε για αρχή να απλουστεύσεις κάποιες επιλογές. Για παράδειγμα, μπορείς να φτιάξεις ένα βασικό πλάνο για τα γεύματα της εβδομάδας ή να περιορίσεις τις επιλογές σου σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας. Όσο λιγότερα διλήμματα αφήνεις να αιωρούνται, τόσο περισσότερη ενέργεια θα έχεις.

Επίσης, βοηθάει το να πάρεις σημαντικές αποφάσεις νωρίς μέσα στη μέρα, όταν το μυαλό είναι πιο καθαρό. Το βράδυ δεν είναι η κατάλληλη στιγμή, για να σκέφτεσαι πολλά πολλά.

Και κάτι ακόμη, δεν χρειάζεται κάθε επιλογή να είναι η ιδανική. Αρκεί να είναι αρκετά καλή για σένα.

Λιγότερες επιλογές, περισσότερη ηρεμία μυαλού

Η καθημερινότητα δεν θα γίνει ξαφνικά από τη μια μέρα στην άλλη πιο απλή. Οι επιλογές θα συνεχίσουν να υπάρχουν, να είναι εκεί. Αυτό που μπορεί να αλλάξει, όμως, είναι ο τρόπος που τις διαχειρίζεσαι.

Όταν περιορίζεις σε μεγάλο βαθμό τα περιττά διλήμματα, δίνεις χώρο στο μυαλό σου να ηρεμήσει, να ξεκουραστεί. Και τότε, ακόμη και οι πιο απλές αποφάσεις παύουν να μοιάζουν γολγοθάς.

Ίσως, τελικά, η ενέργεια που νιώθεις ότι σου λείπει δεν έχει χαθεί. Απλώς καταναλώνεται εκεί που δεν το περιμένεις, σε αυτά τα μικρά μικρά της ημέρας του τι να διαλέξω;