Από πιθανότητα καρκίνου έως απώλεια βάρους: «Κλειδί» για όλα η θερμοκρασία όσων τρώτε και πίνετε
Η κατανάλωση πολύ ζεστών ροφημάτων συνδέεται με τριπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης ενός συγκεκριμένου τύπου καρκίνου του οισοφάγου.
Η κατανάλωση ροφημάτων σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες ενδέχεται να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης ενός συγκεκριμένου τύπου καρκίνου του οισοφάγου, σύμφωνα με μια εκτενή μελέτη, στην οποία συμμετείχαν σχεδόν ένα εκατομμύριο ενήλικες.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η θερμοκρασία ενός ροφήματος τη στιγμή της κατάποσης μπορεί να παίζει μεγαλύτερο ρόλο απ’ ό,τι τα συστατικά του.
Τι αποκάλυψε η μελέτη σχετικά με τα ζεστά ροφήματα και τον καρκίνο;
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο International Journal of Cancer, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης ανέλυσαν δεδομένα από 977.282 συμμετέχοντες σε δύο μεγάλες μελέτες που διεξήχθησαν στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Κατά τη διάρκεια μιας μέσης περιόδου παρακολούθησης περίπου 11–14 ετών, συνολικά 2.348 συμμετέχοντες εμφάνισαν καρκίνο του οισοφάγου.
Όσοι ανέφεραν ότι προτιμούσαν τα ροφήματά τους «καυτά», αντιμετώπιζαν 3,17 φορές μεγαλύτερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος του οισοφάγου, σε σύγκριση με άτομα που προτιμούσαν τα ροφήματά τους ζεστά (αλλά όχι καυτά).
Ακόμη και όσοι χαρακτήριζαν τα ροφήματά τους απλώς ως «ζεστά», παρουσίαζαν περίπου 69% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η συσχέτιση αφορούσε το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, το οποίο αναπτύσσεται από κύτταρα που επενδύουν τον οισοφάγο. Οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν αντίστοιχη συσχέτιση με το αδενοκαρκίνωμα του οισοφάγου, έναν άλλον κύριο υπότυπο της νόσου.
Επίσης, αυτά τα ευρήματα προέρχονται από μελέτη παρατήρησης, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούν να αποδείξουν πως οι υψηλές θερμοκρασίες των ροφημάτων προκάλεσαν άμεσα τους καρκίνους των συμμετεχόντων.
Γιατί τα πολύ ζεστά ροφήματα ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου;
Η επαναλαμβανόμενη θερμική βλάβη στον οισοφάγο αποτελεί την επικρατέστερη εξήγηση, αν και οι ακριβείς βιολογικοί μηχανισμοί βρίσκονται ακόμη υπό διερεύνηση.
Ο οισοφάγος είναι ένας μυώδης σωλήνας που μεταφέρει τροφές και υγρά από το στόμα στο στομάχι. Όταν πολύ ζεστά υγρά διέρχονται επανειλημμένα από αυτόν, ενδέχεται να προκαλέσουν βλάβη στο ευαίσθητο εσωτερικό του τοίχωμα (δηλαδή στα κύτταρα που τον επενδύουν/επικαλύπτουν).
Οι ερευνητές υποθέτουν, ότι ο επαναλαμβανόμενος τραυματισμός και η επακόλουθη επιδιόρθωση των ιστών θα μπορούσαν να συμβάλουν σε κυτταρικές αλλαγές, που αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου με την πάροδο του χρόνου.
Αυτή η πιθανότητα δεν είναι πρωτάκουστη στην επιστημονική κοινότητα. Προγενέστερες έρευνες είχαν ήδη συνδέσει την κατανάλωση πολύ ζεστών ροφημάτων με το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του οισοφάγου σε διάφορα μέρη του κόσμου:
| Περιοχή | Μελέτη | Κύριο εύρημα |
| Ασία — Ιράν | (Έρευνα) 50.045 ενήλικες που παρακολουθήθηκαν προοπτικά | Η κατανάλωση τσαγιού σε θερμοκρασία 60°C ή υψηλότερη συσχετίστηκε με περίπου 41% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος του οισοφάγου. |
| Αφρική — Μαλάουι και Τανζανία | (Έρευνα) 849 περιστατικά καρκίνου και 906 άτομα στην ομάδα ελέγχου | Η κατανάλωση πολύ ζεστών τροφίμων ή ροφημάτων συσχετίστηκε με περίπου 1,9 φορές μεγαλύτερες πιθανότητες εμφάνισης αυτού του καρκίνου, σε σύγκριση με την κατανάλωση σε «ζεστή» (αλλά όχι καυτή) θερμοκρασία. |
| Νότια Αμερική | (Έρευνα) 1.400 περιστατικά και 3.229 άτομα στην ομάδα ελέγχου | Η συσχέτιση μεταξύ της κατανάλωσης ματέ και καρκίνου γινόταν ισχυρότερη σε υψηλότερες θερμοκρασίες κατανάλωσης, αν και άλλες ενώσεις που περιέχονται στο ματέ ενδέχεται επίσης να συμβάλλουν σε αυτό. |
Οι μελέτες αυτές κατέδειξαν με συνέπεια συσχετίσεις μεταξύ υψηλότερων θερμοκρασιών κατανάλωσης και αυξημένου κινδύνου εμφάνισης καρκίνου, αν και δεν μπόρεσαν να τεκμηριώσουν οριστικά μια αιτιώδη σχέση.
Αυτό που καθιστά σημαντικά τα τελευταία ευρήματα του πανεπιστημίου της Οξφόρδης είναι ότι επεκτείνουν τα διαθέσιμα στοιχεία σε έναν μεγάλο δυτικό πληθυσμό, με συνήθειες κατανάλωσης ροφημάτων που είναι πιο οικείες σε εμάς.
Τι θεωρείται δηλαδή «υπερβολικά ζεστό» ρόφημα; Παίζει ρόλο ο αριθμός των ροφημάτων;
Ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) κατατάσσει τα ροφήματα που καταναλώνονται σε θερμοκρασία άνω των 65°C ως πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο.
Ωστόσο, η θερμοκρασία αυτή δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως ένα ακριβές όριο που διαχωρίζει τις ασφαλείς από τις επικίνδυνες θερμοκρασίες.
Οι ερευνητές από την Οξφόρδη δεν μέτρησαν τη θερμοκρασία των ροφημάτων που κατανάλωναν οι συμμετέχοντες. Αντ' αυτού, βασίστηκαν σε περιγραφές όπως «χλιαρό», «ζεστό» και «καυτό».
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι τα άτομα που κατανάλωναν 6 ή περισσότερα ζεστά ροφήματα ημερησίως διέτρεχαν περίπου 71% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν λιγότερα από 6, ακόμη και αφού ελήφθη υπόψη η θερμοκρασία στην οποία ανέφεραν ότι κατανάλωναν τα ροφήματα.
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι, πέρα από τη θερμοκρασία, ρόλο ενδέχεται να παίζει και η συχνότητα/ποσότητα κατανάλωσης, ωστόσο δεν τεκμηριώνει ότι ακριβώς τα 6 ροφήματα αποτελούν ένα επικίνδυνο όριο.
Μήπως μια τριπλάσια αύξηση σημαίνει ότι ο καρκίνος είναι συχνός;
Όχι. Ο σχετικός κίνδυνος αφορά μια σύγκριση μεταξύ ομάδων και όχι την πιθανότητα ενός συγκεκριμένου ατόμου να εμφανίσει καρκίνο.
Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του οισοφάγου παραμένει σχετικά σπάνιο. Μια τριπλάσια αύξηση, ξεκινώντας από ένα χαμηλό αρχικό επίπεδο κινδύνου, μπορεί να αντιστοιχεί σε μια συγκριτικά μικρή απόλυτη πιθανότητα.
Ο ατομικός κίνδυνος εξαρτάται επίσης από άλλους παράγοντες, κυρίως από το κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ, οι οποίοι αποτελούν αποδεδειγμένες αιτίες για τον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου.
Συνεπώς, η αποφυγή του καπνίσματος και η μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ παραμένουν σημαντικές προτεραιότητες για την πρόληψη.
Πρέπει να αλλάξετε τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνετε ζεστά ροφήματα;
Το να αφήνετε τα πολύ ζεστά ροφήματα να κρυώσουν λίγο πριν τα πιείτε αποτελεί ένα λογικό προληπτικό μέτρο. Δεν χρειάζεται να σταματήσετε να πίνετε ζεστά ροφήματα, ούτε να μετράτε τη θερμοκρασία σε κάθε φλιτζάνι με θερμόμετρο.
Δεν υπάρχει κάποιος επιστημονικά καθορισμένος χρόνος αναμονής, καθώς η ψύξη εξαρτάται από την αρχική θερμοκρασία, την ποσότητα του ροφήματος και το σκεύος στο οποίο σερβίρεται.
Η μελέτη από το Ηνωμένο Βασίλειο εξέτασε κυρίως ροφήματα που καταναλώνονται συχνά. Δεν εξετάστηκε το κάθε ρόφημα ξεχωριστά. Παρόλα αυτά, ο μηχανισμός που «ενοχοποιείται» σχετίζεται με την έκθεση στη θερμότητα και όχι με κάποιο συγκεκριμένο συστατικό.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί η περιστασιακή κατανάλωση ενός καυτού ροφήματος να προκαλέσει καρκίνο;
Η έρευνα εξέτασε τις συνήθειες κατανάλωσης ροφημάτων σε βάθος χρόνου, όχι μεμονωμένα περιστατικά. Δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου από ένα και μόνο καυτό ρόφημα.
Μήπως η προσθήκη γάλακτος καθιστά ένα καυτό ρόφημα ασφαλέστερο;
Η προσθήκη πιο κρύου γάλακτος μπορεί να μειώσει τη θερμοκρασία ενός ροφήματος, ωστόσο η μελέτη δεν βρήκε σαφή στοιχεία που να δείχνουν ότι η συσχέτιση που αφορά τη θερμοκρασία διαφοροποιείται ανάλογα με τη χρήση γάλακτος. Αυτό που έχει σημασία είναι η θερμοκρασία του ροφήματος τη στιγμή της κατανάλωσης.
Συμπέρασμα
Τα πολύ ζεστά ροφήματα ενδέχεται να αποτελούν έναν παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του οισοφάγου, που μπορεί να αποφευχθεί, ιδίως όταν καταναλώνονται συχνά. Το να αφήνουμε τα ροφήματα να κρυώσουν αποτελεί ένα απλό προληπτικό μέτρο, παράλληλα με καθιερωμένες πρακτικές, όπως η αποφυγή του καπνίσματος και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ.
Πηγές:
