Από το στρατόπεδο συγκέντρωσης στη δικαίωση της μνήμης: Η βέρα που γύρισε στον γιο 83 χρόνια μετά

Ο Αντώνης Τακτικός μεγάλωσε με μία απουσία που σημάδεψε ολόκληρη τη ζωή του. Από τον πατέρα του, τον Χρήστο, τού είχε απομείνει μόνο μία παλιά ασπρόμαυρη φωτογραφία μπροστά στον Λευκό Πύργο, ένα στιγμιότυπο παγωμένο στον χρόνο.

Ήταν μόλις 5 μηνών όταν, στη διάρκεια του πολέμου, ο πατέρας του συνελήφθη και οδηγήθηκε σε στρατόπεδα συγκέντρωσης / καταναγκαστικής εργασίας, απ’ όπου δεν επέστρεψε ποτέ.

Ύστερα από 83 ολόκληρα χρόνια, η εικόνα αυτή συμπληρώθηκε από δύο μικρά αντικείμενα με τεράστιο συναισθηματικό βάρος. Η βέρα και το δαχτυλίδι του πατέρα του βρίσκονται πλέον στα χέρια του, φορτισμένα με τη σιωπή και τη μνήμη μίας ζωής που χάθηκε.

Η επιστροφή των προσωπικών αντικειμένων του κρατουμένου από το ναζιστικό στρατόπεδο Neuengamme έγινε χάρη στη δράση μαθητριών και μαθητών του Γυμνασίου Νεοχωρίου Άρτας, στο πλαίσιο της διεθνούς εκστρατείας Stolen Memory των Αρχείων Arolsen. Τα αντικείμενα αποδόθηκαν στους κληρονόμους του όχι μόνο ως ενθύμια, αλλά ως μια καθυστερημένη δικαίωση της μνήμης.

«Ήταν σαν να είδα τον πατέρα μου», ανέφερε εμφανώς συγκινημένος ο Αντώνης Τακτικός, μετά την απόδοση των αντικειμένων από την επικεφαλής δημοσίων σχέσεων των Αρχείων Arolsen (Arolsen Archives – International Center on Nazi Persecution), Δρ. Άνκε Μίνστερ, στην εκδήλωση που διοργάνωσαν η γενική γραμματεία Θρησκευμάτων του υπουργείου Παιδείας και η υπηρεσία Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του υπουργείου Εξωτερικών, στο πλαίσιο της διεθνούς καμπάνιας των Αρχείων Arolsen, στη Θεσσαλονίκη.

«Για εμένα είναι μεγάλη τιμή, είμαι 83 χρόνων και για 83 χρόνια δεν είχα τον πατέρα μου. Η εύρεση αυτών των αντικειμένων είναι σημεία ζωής», ανέφερε ο κ. Τακτικός στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, σημειώνοντας πως… έπεσε από τα σύννεφα όταν δέχτηκε το τηλεφώνημα. «Δεν το περίμενα, μετά από 83 χρόνια. Μόνο μία φωτογραφία είχα», είπε, ευχαριστώντας με δάκρυα στα μάτια όλους όσοι βοήθησαν.

Η έρευνα των μαθητών βασίστηκε σε αρχεία των αρχείων Arolsen, ληξιαρχεία, δημοτολόγια, καθώς και στοιχεία του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και της Ελληνικής Αστυνομίας. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε αίτηση της συζύγου του Χρήστου Τακτικού προς τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, την οποία είχε υποβάλλει ως αδελφή του. Από τον Βόλο, η αναζήτηση τούς οδήγησε στο Δημοτολόγιο του Δήμου Νεάπολης – Συκεών, όπου στην οικογενειακή μερίδα με αριθμό 31217, υπήρχαν τα ονόματα του Χρήστου Τακτικού, της συζύγου του, Ελένης και του γιου τους, Αντώνιου.

Ο Χρήστος Τακτικός είχε γεννηθεί το 1903 στον Βόλο, ήταν καπνέμπορος, παντρεμένος με την Ελένη Τακτικού και πατέρας ενός βρέφους, του Αντώνη. Κατά την Κατοχή μετέβη στην Αθήνα για εργασία ως καπνεργάτης· είχε κηρυχθεί σε αφάνεια, μέχρι που άρχισε να αποκτά ξανά πρόσωπο. Είχε ένα μωρό, τον Αντώνη, που άφησε πίσω του βρέφος ακόμη, με μόνο ενθύμιο της παρουσίας του μία φωτογραφία.

Η εκπαιδευτική αξία του προγράμματος αναδείχθηκε έντονα, καθώς οι μαθητές ήρθαν σε άμεση επαφή με την Ιστορία μέσα από πρόσωπα, αντικείμενα και πραγματικές ζωές.

Κατά την τελετή παράδοσης των αντικειμένων, υπογραμμίστηκε η σημασία της διατήρησης της μνήμης και της διδασκαλίας της Ιστορίας μέσα από ζωντανά τεκμήρια. Ακόμη, επισημάνθηκε ότι η επιστροφή αυτών των προσωπικών αντικειμένων φωτίζει τις ανθρώπινες ιστορίες πίσω από τα εγκλήματα του ναζισμού και ενισχύει τη συλλογική ιστορική συνείδηση.

Τα «υπάρχοντα» των στρατοπέδων και ο αγώνας ενάντια στη λήθη

Η κυρία Μίνστερ εξήγησε ότι πέρα από τα κλασσικά αρχειακά ντοκουμέντα, τα Αρχεία Arolsen διατηρούν μία μικρή αλλά εξαιρετικά ιδιαίτερη συλλογή: Τα λεγόμενα «υπάρχοντα».

Πρόκειται για ρολόγια τσέπης, βέρες, στυλό, οικογενειακές φωτογραφίες· προσωπικά αντικείμενα που είχαν μαζί τους οι άνθρωποι τη στιγμή της σύλληψης. Συχνά αποτελούν την τελευταία περιουσία ανθρώπων που φυλακίστηκαν και σε πολλές περιπτώσεις, δολοφονήθηκαν από τους Ναζί.

Τα SS αφαιρούσαν τα προσωπικά αντικείμενα και τα αποθήκευαν στους λεγόμενους θαλάμους υπαρχόντων. Προς το τέλος του πολέμου, πολλοί από αυτούς καταστράφηκαν ή λεηλατήθηκαν.

Ωστόσο, χάρη σε αλληλουχία συγκυριών, ορισμένα διασώθηκαν, κυρίως από τα στρατόπεδα Dachau και Neuengamme, απ’ όπου και προέρχονται η βέρα και το δαχτυλίδι που αποδόθηκαν στον Αντώνη Τακτικό.

Η κυρία Μίνστερ δήλωσε ιδιαίτερα εντυπωσιασμένη από τον τρόπο με τον οποίο διεξήχθη η έρευνα από το σχολείο του Νεοχωρίου Άρτας.

Σήμερα, ο Αντώνης Τακτικός κρατά στα χέρια του κάτι πολύ περισσότερο από δύο δαχτυλίδια. Κρατά τον χρόνο που του στερήθηκε και τη σιωπηλή παρουσία ενός πατέρα που δεν πρόλαβε να γνωρίσει, ως απόδειξη ότι ακόμη και στις πλέον σκοτεινές στιγμές της Ιστορίας υπήρξαν άνθρωποι που επέλεξαν να σταθούν όρθιοι.

Πηγή: Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων