Από το σκοτάδι των στρατοπέδων συγκέντρωσης στη δικαίωση – Πώς ο Α. Τακτικός «βρήκε» τον πατέρα του

Στις πλέον σκοτεινές σελίδες της ανθρώπινης ιστορίας, εκεί όπου εκατομμύρια ψυχών βασανίστηκαν στο όνομα μίας νοσηρής ιδεολογίας· τα στρατόπεδα συγκέντρωσης αποτελούν αιώνια μνημεία της ναζιστικής βαρβαρότητας, ζωντανές μαρτυρίες ενός καθεστώτος που οικοδομήθηκε πάνω στην απανθρωπιά.

Μέσα στο σκοτάδι, χάθηκαν ζωές, «έσβησαν» όνειρα και θάφτηκαν προσωπικές ιστορίες. Όμως, η μνήμη αντέχει. Μία τέτοια ιστορία, ένα μικρό θαύμα «ξεδιπλώθηκε» πρόσφατα χάρη στην προσπάθεια μαθητών από το Γυμνάσιο Νεοχωρίου Άρτας, ανακαλύπτοντας τα ίχνη ενός χαμένου πατέρα μέσω της πρωτοβουλίας Stolen Memory.

Μία βέρα κι ένα δαχτυλίδι, σύμβολα αγάπης και αφοσίωσης που έμειναν «ορφανά» στη δυστυχία του πολέμου, βρήκαν επιτέλους τον δρόμο της επιστροφής. Αυτό το γεγονός χάρισε στον 83άχρονο Αντώνη Τακτικό έναν πολύ σημαντικό λόγο να χαμογελά για το υπόλοιπο της ζωής του, καθώς «γνώρισε» επιτέλους τον πατέρα του, Χρήστο, ο οποίος χάθηκε στη λήθη του στρατοπέδου συγκέντρωσης στο Neuengamme.

Τού είχε απομείνει μόνο μία παλιά ασπρόμαυρη φωτογραφία μπροστά στον Λευκό Πύργο, ένα στιγμιότυπο «παγωμένο» στον χρόνο να τού υπενθυμίζει τις ρίζες του. Ήταν μόλις 5 μηνών όταν, στη διάρκεια του πολέμου, ο πατέρας του συνελήφθη και οδηγήθηκε στην κόλαση του Αμβούργου, απ’ όπου δεν επέστρεψε ποτέ.

«Ήταν “δώρο Θεού”, είμαι ευγνώμων σε όλα τα παιδιά, τούς αξίζουν πολλά συγχαρητήρια»

Ο κ. Τακτικός περιέγραψε συγκινημένος την εμπειρία του, μιλώντας στο Newsbomb. «Για χρόνια έψαχνα να βρω τον πατέρα μου, σε ποιο στρατόπεδο ήταν. Παλιά μού είχαν δώσει ένα χαρτί από τη Στρατολογία, το οποίο όμως ήταν λάθος· έγραφε ένα λανθασμένο όνομα στρατοπέδου συγκέντρωσης κι έτσι, έχασα κάθε επαφή.

Η μητέρα μου έχει πεθάνει εδώ και πάρα πολλά χρόνια και δεν ήξερε ούτε εκείνη τίποτα. Ήταν παντρεμένοι μόνο ενάμιση χρόνο και ήμουν μόλις 5 μηνών όταν πήραν τον πατέρα μου. Δεν θυμάμαι τίποτα, μού είχε πει πολλά πράγματα η μητέρα μου, αλλά δεν γνωρίζαμε την τύχη του. Τον έχασε μέσα σε μία – δύο βραδιές.

Τον είχαν κλεισμένο εδώ, μετά τον πήγαν στο Χαϊδάρι. Βοήθησε δύο Εβραίους φίλους του, παιδιά νεαρά, 32 – 33 ετών, που μόλις είχαν παντρευτεί. Ο πατέρας μου ήταν έμπορος καπνού και μάλλον συνεργαζόταν μαζί τους, απ’ ό,τι μού είχε πει η μητέρα μου. Μόλις έφτασαν οι Γερμανοί, τον παρακάλεσαν να τους κρύψει ή να τους στείλει κάπου. Τελικά, συνέλαβαν και τα παιδιά εκείνα και τον πατέρα μου. Για να σώσει ανθρώπους, έχασε τη δική του ζωή», επεσήμανε αρχικά.

«Όλο αυτό που συνέβη, ήταν “δώρο Θεού”. Φανταστείτε, είμαι 83 ετών και δεν είχα τον μπαμπά μου από 5 μηνών. Δεν γνώρισα πατέρα. Τον γνώρισα τώρα, μέσα από αυτή την ιστορία· είχα μόνο μία μικρή φωτογραφία να βλέπω. Με βοήθησαν τόσο πολύ οι φορείς και τα παιδιά από την Άρτα, που έψαξαν και βρήκαν τα πάντα. Αισθάνομαι τρομακτικά ευγνώμων απέναντι σε όλους, δεν το περίμενα ποτέ», προσέθεσε.

Πώς οι μαθητές «ξετύλιξαν» το κουβάρι

Η Κατερίνα Αντωνίου, διευθύντρια του Γυμνασίου Νεοχωρίου, έκανε λόγο για διαδικασία που εκκίνησε από τον χώρο των Αρχείων Arolsen της Γερμανίας, σε συνέντευξη στο Newsbomb.

«Πρόκειται για ένα παγκόσμιο πρόγραμμα, το οποίο στην Ελλάδα υλοποιείται από τη Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων και τα Αρχεία Arolsen. Ουσιαστικά, διατηρούν ό,τι έχει βρεθεί από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και προσπαθούν να ταυτοποιήσουν τα συγκεκριμένα αντικείμενα με τους κατόχους τους. Όταν επιτυγχάνεται η ταυτοποίηση, αναζητούνται οι απόγονοι. Κάθε υπόθεση ανατίθεται σε εκπαιδευτικές μονάδες ανά την επικράτεια, που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα», υπογράμμισε.

Το Γυμνάσιο Νεοχωρίου ανέλαβε την περίπτωση του Χρήστου Τακτικού. Σύμφωνα με τα αρχεία, γεννήθηκε μεταξύ 1903 και 1904. Μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας Neuengamme ως πολιτικός κρατούμενος και στην κάρτα εισαγωγής του, οι Ναζί τον κατέγραψαν ως καπνεργάτη. Προηγουμένως, ήταν έγκλειστος στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου, στην Αθήνα. Τα στοιχεία έλεγαν πως απεβίωσε στο Neuengamme, αφήνοντας πίσω μία βέρα κι ένα δαχτυλίδι με τα αρχικά «Χ.Τ.».

«Αρχικά, εστιάσαμε σε περιοχές με παράδοση στον καπνό, καθώς είχε καταγραφεί ως καπνεργάτης, αλλά αργότερα ανακαλύψαμε ότι στην πραγματικότητα ήταν έμπορος», σημείωσε η κυρία Αντωνίου, περιγράφοντας τις δυσκολίες.

Οι μαθητές έγιναν μικροί ερευνητές. Το όνομα «Τακτικός» αποδείχθηκε πολύ κοινό στην Ελλάδα (υπήρξαν καταγραφές σε Λακωνία, Ηλεία, Σπάρτη, Δωδεκάνησα, Μυτιλήνη, Χίο, Βόλο και άλλες περιοχές), οπότε επικοινωνήσαμε με Δημοτολόγια σε όλη την Ελλάδα.

«Τα παιδιά δημιούργησαν βίντεο που αναρτήθηκαν στα κοινωνικά δίκτυα του σχολείου. Η έρευνα συνεχίστηκε τον Μάιο, όταν στείλαμε αίτημα στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, όμως, δεν λάβαμε απάντηση έως τον Σεπτέμβριο. Τότε, στείλαμε εκ νέου μήνυμα και για καλή μας τύχη, ανακαλύφθηκε πως το 1946, είχε υποβληθεί μία αίτηση αναζήτησης από την Ελένη Τακτικού, η οποία υπέγραφε ως αδερφή του Χρήστου, αν και τελικά αποδείχθηκε πως ήταν η γυναίκα του», εξήγησε η κυρία Αντωνίου.

Το καθοριστικό βήμα

Όπως σημείωσε, «αυτό ήταν καθοριστικό, καθώς φανέρωσε το πατρώνυμο του Χρήστου (Αντώνιος) και τον τόπο καταγωγής του, τον Βόλο. Με αυτά τα νέα στοιχεία, απευθυνθήκαμε στο Δημοτολόγιο Βόλου. Δεν βρήκαμε εκεί άμεση καταχώρηση, αλλά μας παρέπεμψαν σε αυτό του Δήμου Νεάπολης – Συκεών, στη Θεσσαλονίκη· εκεί, βρήκαμε επιτέλους την οικογενειακή μερίδα του Χρήστου Τακτικού, ο οποίος ήταν κηρυγμένος σε αφάνεια, με σύζυγο την Ελένη και έναν γιο, τον Αντώνη».

«Το επόμενο εμπόδιο ήταν ο εντοπισμός της οικογένειας, καθώς τα Δημοτολόγια δεν διαθέτουν διευθύνσεις κατοικίας πολιτών. Απευθυνθήκαμε στο τοπικό αστυνομικό τμήμα, όπου ήταν όλοι τους εξαιρετικά εξυπηρετικοί και μάς παρέπεμψαν σε αυτό του Λευκού Πύργου. Αφού κάναμε επίσημο αίτημα με τη φιλοσοφία του προγράμματος και τους λόγους της αναζήτησης, έπειτα από περίπου 1 εβδομάδα, μία αστυνόμος μάς ενημέρωσε ότι βρέθηκε η διεύθυνση ενός συγγενούς και μας έδωσε την ευκαιρία να επικοινωνήσουμε με τον Πάτροκλο Χατζηαντωνίου, ανιψιό του κ. Τακτικού», συμπλήρωσε.

«Αφού μιλήσαμε με τον κύριο Πάτροκλο για τον σκοπό της έρευνας, εκείνος ζήτησε λίγο χρόνο ώστε να προετοιμάσει τον κ. Αντώνη, ο οποίος είναι σε μεγάλη ηλικία. Τελικά, πραγματοποιήσαμε μία βιντεοκλήση, κατά τη διάρκεια της οποίας οι μαθητές εξήγησαν στον κύριο Αντώνη όλη τη διαδικασία, μέσα σε κλίμα συγκίνησης».

«Θα επισκεφτώ το στρατόπεδο συγκέντρωσης σε μερικούς μήνες, μαζί με τα παιδιά»

Ο κ. Τακτικός αποκάλυψε ότι σχεδιάζει να επισκεφτεί το Neuengamme. «Προγραμματίζω να ταξιδέψω τον Μάιο ή τον Ιούνιο. Θα πάρουμε μαζί μας και τα παιδιά από την Άρτα που βοήθησαν, αυτά τα αγγελούδια, 15 – 16 χρονών, που έκαναν αυτόν τον αγώνα και βρήκαν τον πατέρα μου», υπογράμμισε, ενώ, στάθηκε και στα μαρτυρικά εκείνα χρόνια: «Η εποχή εκείνη ήταν σκληρή. Να λέμε “ευτυχώς που δεν ζούμε τέτοια πράγματα τώρα”, να είμαστε ευγνώμονες για την ελευθερία».

Μάλιστα, ανυπομονεί να μοιραστεί αυτήν τη σπουδαία ανακάλυψη με τις δύο κόρες του, οι οποίες μένουν και εργάζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, προκειμένου να έρθουν σε επαφή με το παρελθόν τους. «Θα τους στείλω όλα τα διαθέσιμα στοιχεία για να δουν τον παππού τους, διότι ούτε εκείνες τον γνώρισαν», καταλήγει, μιλώντας στο Newsbomb.

«Θα συνεχίσουμε το έργο μας»

Η κυρία Αντωνίου στάθηκε στην παιδαγωγική αξία του προγράμματος, σημειώνοντας την αλλαγή στη στάση των μαθητών απέναντι στο μάθημα της Ιστορίας.

«Το πρόγραμμα είναι φανταστικό. Τα παιδιά συνήθως… βαριούνται και δεν έχουν άδικο, γιατί η ιστορία της Ελλάδας είναι τεράστια και τη μαθαίνουν μόνο με ημερομηνίες μαχών. Δεν την έχουν προσωποποιήσει. Μέσα από το πρόσωπο του Χρήστου Τακτικού και του κ. Αντώνη, κατάλαβαν ότι ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν είναι απλώς ένα μάθημα· είδαν έναν άνθρωπο που προσπάθησε να βοηθήσει, τον αιχμαλώτισαν, τον κατέστρεψαν, επειδή κάποιοι αποφάσισαν να κάνουν έναν πόλεμο», τόνισε.

«Ο πόλεμος έγινε πρόσωπο, η απώλεια που ένιωσε κάθε οικογένεια. Συνειδητοποίησαν πόσα παιδιά δεν πρόλαβαν να προχωρήσουν, να προοδεύσουν, διότι κάποιοι τούς έκοψαν βίαια το “νήμα” της ζωής. Αυτά μαθαίνουν τα παιδιά με αυτό το πρόγραμμα και θα συνεχίσουμε να τα ενισχύουμε μέσα από βιωματικές δραστηριότητες, όπως συγκεκριμένη», ολοκλήρωσε.

Διαβάστε επίσης