Η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς στις 29 Μαΐου 1453- Άγνωστες λεπτομέρειες

Snapshot

• Η Κωνσταντινούπολη έπεσε στους Οθωμανούς στις 29 Μαΐου 1453 μετά από πολιορκία διάρκειας δύο μηνών, με τον Μωάμεθ Β΄ να ηγείται της επιχείρησης.
• Η πόλη ήταν διχασμένη μεταξύ ενώτικων που υποστήριζαν την ένωση των Εκκλησιών και ανθενωτικών που προτιμούσαν τους Τούρκους αντί των Λατίνων.
• Ο Μωάμεθ Β΄ προετοίμασε την πολιορκία με την κατασκευή του φρουρίου Ρούμελι Χισάρ και τη χρήση μεγάλων κανονιών του Ουρβανού, τα οποία έπαιξαν κρίσιμο ρόλο στην κατάληψη των τειχών.
• Η άμυνα της πόλης βασίστηκε κυρίως σε περίπου 7.000 υπερασπιστές, συμπεριλαμβανομένων 700 Γενοβέζων μισθοφόρων υπό τον Ιωάννη Ιουστινιάνη, ενώ ο οθωμανικός στρατός ξεπερνούσε τις 150.000 άνδρες.
• Μετά την άλωση, ακολούθησαν εκτεταμένες λεηλασίες και αιχμαλωτισμοί, με τον Μωάμεθ να εισέρχεται στην Αγία Σοφία και να εδραιώνει την οθωμανική κυριαρχία στην πόλη.

Snapshot powered by AI

Στις 29 Μαΐου 1453 η Κωνσταντινούπολη έπεσε στα χέρια των Οθωμανών, μετά από πολιορκία που ξεκίνησε στις αρχές Απριλίου 1453. Θα δούμε σήμερα λεπτομέρειες από τη σκληρή πολιορκία της Κωνσταντινούπολης και άγνωστα στοιχεία, όπως τα παραθέτουν στα συγγράμματά τους αυτόπτες μάρτυρες της άλωσης.

Ενωτικοί και αυθεντικοί: η ολέθρια διαμάχη για το Βυζάντιο

Τα προβλήματα για την Κωνσταντινούπολη είχαν αρχίσει να γίνονται έντονα μετά την άλωσή της από τους Λατίνους το 1204. Στα χρόνια που ακολούθησαν, ως το 1261 που οι Βυζαντινοί ανακατέλαβαν, με τον Αλέξιο Στρατηγόπουλο, την Πόλη, κυριάρχησαν στην οικονομική της ζωή Βενετοί και Γενουάτες. Στις περιοχές όπου κυριαρχούσαν αυτοί, είχαν εφαρμοστεί οι αρχές της Δυτικής (Καθολικής) Εκκλησίας. Αλλά και η βυζαντινή νομοθεσία είχε περιθωριοποιηθεί. Τα ορθόδοξα μοναστήρια είχαν απωλέσει την κτηματική τους περιουσία ή τουλάχιστον το μεγαλύτερο μέρος της.

Στην ύπαιθρο, οι χωρικοί που δούλευαν στα κτήματα των Λατίνων φεουδαρχών, ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν μεγάλους φόρους και να κάνουν συχνά αγγαρείες. Οι Λατίνοι δεν υπεράσπιζαν αποτελεσματικά τους πληθυσμούς που ζούσαν υπό την κυριαρχία τους. Οι Τούρκοι έκαναν συχνά επιδρομές και αιχμαλώτιζαν χωρικούς που ζούσαν σε λατινοκρατούμενες περιοχές και κατέστρεφαν τα σπίτια και τις σοδειές τους.

Από την άλλη πλευρά, στις περιοχές που είχαν κατακτήσει οι Οθωμανοί, οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί ήταν kafir, δηλαδή «άπιστοι, γκιαούρηδες», πλήρωναν φόρο και κινδύνευαν από το παιδομάζωμα. Οι Οθωμανοί όμως, φρόντισαν να προσαρμόσουν τους βυζαντινούς νόμους στην ισλαμική θρησκεία. Είναι πλέον γενικά αποδεκτό ότι η οθωμανική διοίκηση αντέγραψε σε πολλά σημεία τους Βυζαντινούς.

Παράλληλα, Χριστιανοί σε τουρκοκρατούμενες περιοχές είχαν καταλάβει διάφορα αξιώματα, ενώ, καθώς οι Οθωμανοί ασχολούνταν κυρίως με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι Χριστιανοί είχαν σχεδόν αποκλειστικά στα χέρια τους όλες τις οικονομικές δραστηριότητες, ακόμα και στην Αδριανούπολη, πρωτεύουσα, τότε, των Οθωμανών.

Όλη αυτή η κατάσταση οδήγησε στη δημιουργία δύο παρατάξεων στην Κωνσταντινούπολη και όσα μέρη ακόμα ανήκαν ακόμα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Μιας που επιθυμούσε την ένωση των Εκκλησιών και ήταν αντιτουρκική και μιας που δεν εναντιωνόταν στους Τούρκους, επειδή ήταν ανθενωτική, δηλαδή αντιλατινική. Ένας από τους βασικούς εκφραστές της δεύτερης άποψης ήταν ο Λουκάς Νοταράς, ο οποίος διακήρυττε ότι καλύτερα να υπάρχει στη μέση της πόλης «φακιόλιον βασιλεύον Τούρκων», παρά λατινική καλύπτρα.

Για τους 50.000 περίπου κατοίκους της Κωνσταντινούπολης υπήρχε και ένα άλλο δίλημμα. Αν παραδίνονταν στους Τούρκους χωρίς αντίσταση θα λάμβαναν ορισμένα προνόμια, ενώ θα εξασφάλιζαν τη ζωή και τις περιουσίες τους. Κάτι τέτοιο είχε γίνει στα Γιάννενα το 1430. Αν όμως η Πόλη αντιστεκόταν («από σπαθίου») οι στρατιώτες, εφόσον βέβαια την καταλάμβαναν, θα τη λεηλατούσαν για τρεις μέρες. Επίσης, οι κάτοικοι άνδρες, γυναίκες, νέοι, γέροι και παιδιά αιχμαλωτίζονταν και πωλούνταν ως σκλάβοι, μέχρι να βρεθούν τα χρήματα για να εξαγοραστούν. Τέτοια ήταν η περίπτωση της Θεσσαλονίκης.

Οι προετοιμασίες των Οθωμανών για την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης

Το 1448 πέθανε ο αυτοκράτορας Ιωάννης Η’ Παλαιολόγος. Ως διάδοχος του, επιλέχθηκε ένας από τους έξι αδερφούς του, ο Κωνσταντίνος(γεν. 1404), χάρη στην υποστήριξη και της βασιλομήτορος Ελένης, της ηλικιωμένης μητέρας του δηλαδή. Όταν ο Ιωάννης πέθανε, ο Κωνσταντίνος ήταν στον Μυστρά. Μετά την εκλογή του, δύο υψηλόβαθμοι Βυζαντινοί αξιωματικοί, ο Αλέξιος Λάσκαρις Φιλανθρωπηνός και ο Μανουήλ Παλαιολόγος Ίαγρος πήγαν στον Μυστρά με το αυτοκρατορικό στέμμα. Στις 6 Ιανουαρίου 1449 ο Κωνσταντίνος στέφθηκε αυτοκράτορας. Ήταν η πρώτη στέψη σε 1.000 και πλέον χρόνια, εκτός από την περίοδο της αυτοκρατορίας της Νίκαιας, που η στέψη γινόταν εκτός Κωνσταντινούπολης και η πρώτη που δεν γινόταν από Πατριάρχη. Δεν υπήρχαν χρονικά περιθώρια για οργάνωση στέψης στην Πόλη, καθώς ο Πατριάρχης Γρηγόριος Μάμμας είχε αποκηρυχθεί από τη συντριπτική πλειοψηφία του κλήρου. Ο Κωνσταντίνος, ως Κωνσταντίνος ΙΑ’ Παλαιολόγος ή Δραγάτσης έφτασε στη Βασιλεύουσα στις 12 Μαρτίου 1449, με συνοδεία από καταλανικές γαλέρες.

Στις 3 Φεβρουαρίου 1451 πέθανε ο σουλτάνος Μουράτ Β’, ο οποίος ήταν πλέον φιλειρηνικός και δεν είχε καμία διάθεση να ασχοληθεί με πολεμικές επιχειρήσεις. Τον διαδέχθηκε ο μικρότερος από τους τρεις γιους του, ο Μωάμεθ Β’ (Μεχμέτ Β’). Οι άλλοι δύο γιοι του Μουράτ είχαν άδοξο τέλος και μάλιστα στην ίδια πόλη, στην Αμάσεια: ο μεγαλύτερος, ο Αχμέτ, πέθανε ξαφνικά εκεί το 1437, ενώ κι ο δεύτερος, ο Αλαεντίν δολοφονήθηκε στην ίδια πόλη το 1443. Ο Μωάμεθ Β’ ήταν γεννημένος το 1432 και φανατικός εχθρός των Χριστιανών από παιδί. Γνώριζε έξι γλώσσες: τουρκικά, ελληνικά, περσικά, λατινικά, αραβικά και εβραϊκά. Το 1444, ο Μωάμεθ ανέλαβε τη διοίκηση της αυτοκρατορίας, υπό την καθοδήγηση του βεζίρη Χαλίλ πασά, φίλου και συνεργάτη του πατέρα του. Ο νεαρός έδειξε από την αρχή τις διαθέσεις του, καθώς παρουσίασε ένα μη πρακτικό σχέδιο για την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης, το οποίο απορρίφθηκε. Η αλαζονεία και οι προσβλητικοί τρόποι του προς τον στρατό προκαλούσαν αγανάκτηση. Μετά από συμβουλή του Χαλίλ, ο Μουράτ επέστρεψε στον θρόνο και εξόρισε τον γιο του στη Μαγνησία της Μ. Ασίας (1446). Αυτή η απόφαση προκάλεσε γενική αγαλλίαση. Δύο χρόνια αργότερα όμως τον ανακάλεσε και ο Μωάμεθ συμμετείχε στη νίκη των Οθωμανών στη δεύτερη μάχη του Κοσσυφοπεδίου το 1448.

Όπως αναφέρθηκε, ο Μωάμεθ έγινε απόλυτος κυρίαρχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μετά τον θάνατο του πατέρα του, το 1451. Ήταν ευγενικός, ευφυής, απόμακρος και μυστικοπαθής. Λάτρης του οινοπνεύματος, πιστός στην "οικογενειακή παράδοση". Δεν είχε καμία διάθεση να παρεκκλίνει από τους στόχους του, με πρώτο και βασικότερο την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης. Ο Μωάμεθ βρισκόταν υπό την επιρροή του Χαλίλ, ο οποίος ήταν οπαδός της φιλειρηνικής στάσης του Μουράτ. Οι Βυζαντινοί διατηρούσαν εξαιρετικές σχέσεις με τον Χαλίλ, προφανώς με τη βοήθεια και δωροδοκιών...

Είχε αρχίσει να δημιουργείται η εντύπωση ότι ο Μωάμεθ Β΄ δεν ήταν ιδιαίτερα ικανός, μετά από κάποια προβλήματα στο εσωτερικό της αυτοκρατορίας του. Αυτό οδήγησε τον Κωνσταντίνο ΙΑ' σε ένα σοβαρό λάθος. Ο Οθωμανός πρίγκιπας Ορχάν, διεκδικητής του θρόνου ήταν κρατούμενος, ουσιαστικά φιλοξενούμενος, στην Κωνσταντινούπολη μαζί με τη συνοδεία του και οι Οθωμανοί κατέβαλαν ένα χρηματικό ποσό για τη συντήρησή του. Ο Παλαιολόγος, καθώς νόμιζε ότι ο Μωάμεθ ήταν συνεργάσιμος, έστειλε πρεσβεία σε αυτόν, πιθανότατα στην Προύσα, για να του θυμίσει ότι το χρηματικό ποσό για τη "φύλαξη" του Ορχάν, δεν είχε καταβληθεί. Ο ραδιούργος Χαλίλ που είχε αρχίσει να μαθαίνει τις σκέψεις του Μωάμεθ έγινε έξαλλος. Κατάλαβε ότι αυτό μπορούσε να τον οδηγήσει σε πλήρη ρήξη με τους Βυζαντινούς και σε επίθεση στην Κωνσταντινούπολη. Παραδόξως, ο Μωάμεθ έμεινε ψύχραιμος και είπε στους πρέσβεις ότι θα τους απαντούσε μόλις έφτανε στην Αδριανούπολη. Στην επιστροφή του, δεν ακολούθησε τη συνηθισμένη διαδρομή, αλλά πέρασε από τον Βόσπορο. Εκεί βρισκόταν το κάστρο που είχε φτιάξει ο Βαγιαζήτ το 1402, το Αναντολού Χισάρ, μετά από άδεια που είχε λάβει από τους Βυζαντινούς. Όταν έφτασε στην Αδριανούπολη έδωσε εντολή να ξεκινήσουν, την άνοιξη του 1452 οι εργασίες για την κατασκευή ενός φρουρίου απέναντι από το Αναντολού Χισάρ. 1.000 έμπειροι τεχνίτες και ισάριθμοι ανειδίκευτοι εργάτες ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 1452 την κατασκευή του νέου φρουρίου. Οι γύρω περιοχές είχαν ισοπεδωθεί, ενώ τα οικοδομικά υλικά από ναούς και μοναστήρια που κατεδαφίστηκαν χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του νέου φρουρίου. Όταν τα νέα έφτασαν στην Κωνσταντινούπολη επικράτησε πανικός. Η πρώτη πρεσβεία προς τον Μωάμεθ έφυγε άπραγη, ενώ τα μέλη της δεύτερης αποκεφαλίστηκαν. Επρόκειτο για κήρυξη πολέμου.

Το νέο φρούριο, το Ρούμελι Χισάρ, ολοκληρώθηκε την Πέμπτη 31 Αυγούστου 1452. Μετά την επιθεώρησή του, ο Μωάμεθ κινήθηκε προς την Κωνσταντινούπολη. Για τρεις μέρες παρατηρούσε τα τείχη της. Επρόκειτο, κυρίως, για τα Θεοδοσιανά Τείχη, χτισμένα στα χρόνια του Θεοδοσίου Β', του αποκαλούμενου "Μικρού" (408-450), τα οποία για 1.000 και πλέον χρόνια είχαν αντέξει σε όλες τις πολιορκίες.

Στα τέλη του 1452, ο Μωάμεθ είχε σχεδόν λάβει την απόφασή του, να επιτεθεί στην Κων/πολη. Ο Χαλίλ και κάποιοι παλιοί υπουργοί του Μουράτ ήταν επιφυλακτικοί. Υπήρχαν ωστόσο νέοι αξιωματούχοι, όπως ο Ζαγανός και ο Τουραχάν πασάς, με τον ευνούχο Σεχαμπεντίν, τους οποίους άκουγε προσεκτικά ο Μωάμεθ. Όλο τον χειμώνα, ο Μωάμεθ περνούσε πολλές νύχτες άγρυπνος. Βημάτιζε στους δρόμους της Αδριανούπολης ντυμένος σαν απλός στρατιώτης. Ένα βράδυ διέταξε να του φέρουν μπροστά του τον Χαλίλ πασά. Ο γερο - βεζίρης πήγε έντρομος φοβούμενος για το κεφάλι του. Ο Μωάμεθ του αποκάλυψε ότι πήρε την απόφασή του: θα έκανε την επίθεσή του στην Πόλη το συντομότερο δυνατό. Ο Χαλίλ απογοητεύτηκε, αλλά το μόνο που μπορούσε να κάνει ήταν να του εκφράσει την υποστήριξή του.

Τον Ιανουάριο του 1453 ο Μωάμεθ κάλεσε τους υπουργούς του και τους ανακοίνωσε την απόφασή του. Η οθωμανική αυτοκρατορία δεν θα ήταν ποτέ ασφαλής χωρίς την Κωνσταντινούπολη είπε. Η Πόλη δεν ήταν πλέον απόρθητη. Οι προηγούμενες πολιορκίες είχαν αποτύχει για άσχετους λόγους. Τώρα ήταν η κατάλληλη ώρα, είπε. Η πόλη σπαρασσόταν από θρησκευτικές έριδες. Οι Ιταλοί ήταν αφερέγγυοι ως σύμμαχοι και πολλοί από αυτούς ήταν προδότες. Τέλος, είπε ότι αν δεν ήταν σε θέση να κυβερνά μια αυτοκρατορία στην οποία δεν θα περιλαμβανόταν η Κωνσταντινούπολη, θα προτιμούσε να μην κυβερνά καμία αυτοκρατορία. Όλοι οι υπουργοί ενέκριναν την απόφασή του. Είπε και κάτι άλλο ο Μωάμεθ. Ότι πλέον οι Τούρκοι ήταν κυρίαρχοι των θαλασσών.

Αυτό μέχρι πριν λίγο καιρό φάνταζε φαιδρό, καθώς οι Τούρκοι μίσθωναν χριστιανικά πλοία για τις μεταφορές τους. Όμως τα πράγματα άλλαξαν. Τον Μάρτιο του 1453 πολλά πλοία άρχισαν να συγκεντρώνονται στην Καλλίπολη. Κάποια, ήταν παλιά, τα οποία είχαν επισκευαστεί. Υπήρχαν όμως και πολλά καινούργια που ναυπηγήθηκαν βιαστικά το τελευταίο διάστημα. Επικεφαλής του στόλου ορίστηκε ο βουλγαρικής καταγωγής εξωμότης Μπαλτόγλου. Στα τέλη Μαρτίου, ο στόλος αυτός ανέβηκε τα Δαρδανέλια προς την Προποντίδα, προς έκπληξη των Βυζαντινών και των Ιταλών που δεν είχαν αντιληφθεί τίποτα ως τότε. Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των πλοίων διαφέρουν: από 70 έως 480. Πιο πιθανό είναι ότι ο οθωμανικός στόλος απαρτιζόταν συνολικά από 300-400 πλοία.

Πολύ σημαντικό ρόλο στην άλωση της Κωνσταντινούπολης έπαιξαν τα κανόνια του Ουρβανού, ενός Ούγγρου μηχανικού. Αυτός επισκέφτηκε τον Κωνσταντίνο το καλοκαίρι του 1452 και του πρόσφερε τις υπηρεσίες του. Ο Παλαιολόγος δεν μπορούσε όμως να του δώσει τα χρήματα που ζητούσε, ούτε να του εξασφαλίσει τις απαραίτητες πρώτες ύλες για τα κανόνια που μπορούσε να φτιάξει. Έτσι, ο Ουρβανός πήγε στον Μωάμεθ, που του πρόσφερε τετραπλάσια χρήματα απ’ όσα ζητούσε και όλες τις πρώτες ύλες. Μέσα σε τρεις μήνες, ο Ουρβανός κατασκεύασε το πρώτο κανόνι, με το οποίο οι Τούρκοι βύθισαν ένα βενετσιάνικο καράβι από το Ρούμελι Χισάρ.

Ο Μωάμεθ ζήτησε από τον Ούγγρο να κατασκευάσει ένα κανόνι διπλάσιου μεγέθους. Αυτό ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 1453. Η κάννη του είχε μήκος 8 μέτρα, το πάχος του μπρούντζου γύρω από τον σωλήνα ήταν 2 μέτρα, η περιφέρεια του σωλήνα στο πίσω μέρος, όπου έμπαινε το μπαρούτι ήταν 1 μέτρο και τους στο μπροστινό μέρος, όπου έμπαιναν τα βλήματα 2,5 μέτρα. Λέγεται ότι τα βλήματα ζύγιζαν 612 κιλά! Εξήντα βόδια με 200 άντρες γύρω τους για να συγκρατούν το κάρο με το κανόνι ξεκίνησαν την πορεία τους από την Αδριανούπολη προς την Κωνσταντινούπολη, όπου έφτασαν τον Μάρτη του 1453. Η αντίστροφη μέτρηση για τη Βασιλεύουσα είχε αρχίσει.

Η πολιορκία της Κωνσταντινούπολης- Οι δυνάμεις των αντιπάλων

Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έκανε απεγνωσμένες προσπάθειες για βοήθεια, στέλνοντας πρέσβεις στον πάπα Νικόλαο Ε’ και Ευρωπαίους ηγεμόνες. Ο πάπας, φίλος του οποίου ήταν ο Βησσαρίων ο Τραπεζούντιος, που τον πίεζε να βοηθήσει τους Βυζαντινούς, έκανε προσπάθειες, αλλά έστειλε μόνο τρία πλοία με όπλα και τρόφιμα.

Οι Ευρωπαίοι ηγεμόνες αν και έβλεπαν ότι σε περίπτωση άλωσης της Πόλης, οι Οθωμανοί θα γίνονταν επικίνδυνοι για όλους, είτε λόγω εσωτερικών προβλημάτων είτε γιατί είχαν εμπλακεί στις συγκρούσεις μεταξύ τους, δεν έστειλαν καμία ουσιαστική βοήθεια. Έγιναν κάποιες συζητήσεις μεταξύ τους, αλλά όταν τελικά αποφάσισαν να στείλουν βοήθεια ήταν πολύ αργά…Αναφέρεται ενδεικτικά η παρουσία ενός πλοίου από την Καταλονία και ενός από την Προβηγκία. Τρία καράβια που είχαν έρθει από την Κρήτη ήταν τα τελευταία που έφυγαν, αφού η Πόλη είχε πέσει στα χέρια των Τούρκων. Ο Μωάμεθ θαύμασε τη γενναιότητά τους και τους άφησε να επιστρέψουν στο νησί τους.

Η μόνη ουσιαστική βοήθεια που είχαν οι Βυζαντινοί ήταν 700 έμπειροι Γενοβέζοι μισθοφόροι, με επικεφαλής τον Ιωάννη Ιουστινιάνη (Τζουστινιάνι), που είχε ζήσει αρκετά χρόνια στη Χίο και ήταν ο κορυφαίος εκείνη την εποχή στις τακτικές του αμυντικού πολέμου.

Ο Ιουστινιάνης οργάνωσε εξαιρετικά την άμυνα της Κωνσταντινούπολης. Ο Κωνσταντίνος υποσχέθηκε ότι θα του παραχωρούσε τη Λήμνο, αν δεν έπεφτε η πόλη. Οι υπερασπιστές της ήταν περίπου 7.000-7.500. Αντίθετα, οι Οθωμανοί ήταν περισσότεροι από 150.000. Κάποιοι ιστορικοί ανεβάζουν τον αριθμό τους σε 480.000. Πάντως και οι 150. 000 ήταν πολλοί περισσότεροι στην πραγματικότητα, καθώς συνοδεύονταν από χιλιάδες βοηθητικούς στρατιώτες.

Εκτός από τον Ιουστινιάνη, ο Βενετός βάιλος (πρέσβης) Μινότο, ο πρίγκιπας Ορχάν με τη συνοδεία του και ο Γιοχάνες Γκραντ, Γερμανός μηχανικός που είχε έρθει μαζί με τον Ιουστινιάνη και είχε μεγάλη συμβολή στην απόκρουση των προσπαθειών των Οθωμανών να μπουν στην Πόλη μέσα από λαγούμια, διακρίθηκαν στη διάρκεια της πολιορκίας. Το πιο ευάλωτο σημείο των τειχών ήταν η πύλη του Αγίου Ρωμανού. Απέναντι από αυτή έστησε τη σκηνή του ο Μωάμεθ. Στις 7 Απριλίου 1453 ξεκίνησε η πολιορκία της Πόλης. Στις 12 Απριλίου άρχισαν οι πρώτοι σφοδροί κανονιοβολισμοί. Στις 18 Απριλίου, ο Ιουστινιάνης έκαψε μια πολιορκητική μηχανή και όσους Οθωμανούς βρίσκονταν σε αυτή. Στις 20 Απριλίου, τα τρία πλοία που έστειλε ο Πάπας μαζί με ένα βυζαντινό, με ναύαρχο τον Φλαντανελά διασπούν τον τουρκικό κλοιό και φτάνουν στην Κωνσταντινούπολη. Ο Μπαλτόγλου, που τραυματίστηκε σοβαρά στο μάτι, ραβδίστηκε και καθαιρέθηκε.

Η πόλις εάλω…

Οι τελευταίες μέρες του Μαΐου 1453 ήταν δραματικές. Σε λιτανεία στην Πόλη, γλιστρά η εικόνα της Θεοτόκου από το βάθρο όπου βρισκόταν. (24 Μαΐου). Μόνο με πολύ μεγάλες προσπάθειες ξαναμπαίνει στη θέση της. Καταρρακτώδης βροχή, χαλάζι και ομίχλη οδηγούν στη διακοπή της λιτανείας. Κάποια περίεργα φώτα που εμφανίστηκαν γύρω από τον τρούλο της Αγίας Σοφίας και σε απόσταση, πίσω από τα οθωμανικά στρατεύματα, δεν εξηγήθηκε ποτέ από πού προέρχονταν. Οι Οθωμανοί τρομοκρατήθηκαν, ενώ οι Βυζαντινοί τα θεώρησαν κακό σημάδι.

Στις 25 Μαΐου 1453, ο Μωάμεθ συγκαλεί το μυστικοσυμβούλιο του. Προηγήθηκε μία αποτυχημένη προσπάθεια, μέσω του νεαρού αρνησίθρησκου Ισμαήλ, να πείσει τον Παλαιολόγο να παραδοθεί. Ο Χαλίλ, σχεδόν πείθει τον σουλτάνο να σταματήσει την πολιορκία, καθώς οι απώλειες ήταν μεγάλες και η πρόοδος ελάχιστη, αλλά ο Ζαγανός πασάς και άλλοι στρατιωτικοί, επιμένουν. Ο Μωάμεθ συμφωνεί μαζί τους και ετοιμάζει την τελική του επίθεση.

Το Σάββατο 26 και την Κυριακή 27 Μαΐου 1453 ακολουθούν σφοδροί βομβαρδισμοί των τειχών. Οι υπερασπιστές της πόλης ωστόσο, στη διάρκεια της νύχτας, βοηθούμενοι κι από αμάχους επιδιορθώνουν τις ζημιές. Ο Ιουστινιάνης τραυματίζεται από ένα θραύσμα. Η πληγή του δένεται και επιστρέφει στα τείχη, όπου είχε διαπρέψει. Η Δευτέρα 28 Μαΐου ήταν ημέρα ξεκούρασης για τους πολιορκητές. Ο Μωάμεθ ήθελε να είναι πανέτοιμοι για την επόμενη...

Τρίτη 29 Μαΐου 1453: 1.30 π.μ. Ξεκινά η φοβερή επίθεση των Οθωμανών. Οι γενναίοι υπερασπιστές αντιστέκονταν με κάθε τρόπο. Ο Μωάμεθ έβλεπε ότι για μια ακόμη φορά δεν μπορούσε να επιβληθεί. Λίγο πριν την ανατολή του ήλιου, μια βολίδα μπομπάρδας (κανονιού) ή ένα βέλος χτύπησε τον Ιουστινιάνη διαπερνώντας τον θώρακά του. Αιμορραγώντας ασταμάτητα, μέσα σε αφόρητους πόνους, ο Γενοβέζος ζήτησε από τον Παλαιολόγο να φύγει. Παρά τις προσπάθειες του αυτοκράτορα δεν μεταπείστηκε. Τον ακολούθησαν οι άντρες του. Ο Ιουστινιάνης κατευθύνθηκε προς τη Χίο που διοικούσε ο αδελφός του, αλλά πέθανε στο καράβι που τον μετέφερετην 1η Ιουνίου 1453. Αν δεν είχε τραυματιστεί ο Γενοβέζος, πιθανότατα η ιστορία θα γραφόταν αλλιώς...

Παράλληλα, από την Κερκόπορτα οι πρώτοι Οθωμανοί μπήκαν στην Πόλη. Σύντομα ακολούθησαν και άλλοι. Ο αυτοκράτορας, έδειξε ότι δεν ήθελε να ζήσει περισσότερο από την Πόλη. Πετώντας τα αυτοκρατορικά εμβλήματα, με τον ξάδελφό του Θεόφιλο, τον γενναίο Ισπανό απ' το Τολέδο δον Φρανσίσκο και τον ηρωικό συμπολεμιστή Ιωάννη Δαλμάτη, όρμησαν προς τους εχθρούς. Κανείς δεν τον ξαναείδε από τότε. Ως το απόγευμα όλα είχαν τελειώσει...

Αφού έσφαξαν τους υπερασπιστές της Πόλης, οι Οθωμανοί Τούρκοι προέβησαν σε εκτεταμένες λεηλασίες και εξανδραποδισμούς. Το βράδυ ο Μωάμεθ μπήκε στην Αγία Σοφία και προσευχήθηκε στον Αλλάχ «αναβάς επί της Αγίας Τραπέζης», όπως αναφέρουν οι χρονικογράφοι της εποχής. Ο απολογισμός της άλωσης και όσων την ακολούθησαν ήταν τραγικός. Ο Κριτόβουλος αναφέρει 4.000 νεκρούς και 50.000 αιχμαλώτους. Ο Λεονάρδος της Χίου, κάνει μνεία για 60.000 αιχμαλώτους. Ίσως οι αριθμοί είναι υπερβολικοί, καθώς ο πληθυσμός της Κων/πολης το 1453, ήταν μικρότερος των 50.000. Η αναφορά των Φραγκισκανών μοναχών εκτιμά τους νεκρούς υπερασπιστές και κατοίκους της Πόλης, σε 3.000.

Διαβάστε επίσης