«Σε δευτερόλεπτα η αδρεναλίνη “βαράει κόκκινο” – και τότε γίνεσαι ο ήρωας του καλοκαιριού»

Η εικόνα του ναυαγοσώστη που «κάθεται» στον πύργο είναι ίσως το πιο διαδεδομένο –και πιο άδικο– στερεότυπο γύρω από ένα επάγγελμα που στην πραγματικότητα απαιτεί διαρκή εγρήγορση, εκπαίδευση και ψυχραιμία. Η Αφροδίτη Μαραμαθά, ναυαγοσώστρια και εκπαιδεύτρια, μιλά στο Newsbomb για μια δουλειά που ισορροπεί ανάμεσα στην πρόληψη και τη μάχη με τον χρόνο.

Η ίδια αποφάσισε από πολύ μικρή ηλικία ποιον δρόμο θα ακολουθήσει, έπειτα από ένα τραυματικό βίωμα σε παραλία της Κρήτης, όπου ένας άνθρωπος κατέρρευσε μπροστά στα μάτια της χωρίς να υπάρχει βοήθεια. Από τότε, όπως λέει, ήξερε ότι θέλει να βρίσκεται «εκεί» όταν κάποιος τη χρειαστεί.

Σήμερα, ως απόφοιτος ΤΕΦΑΑ με ειδικότητα στην κολύμβηση και εκπαιδεύτρια ναυαγοσωστικής, δεν περιορίζεται μόνο στη διάσωση, αλλά μεταδίδει τη γνώση σε νέους επαγγελματίες. Για την ίδια, το επάγγελμα είναι λειτούργημα με έντονη κοινωνική διάσταση, όπου η πρόληψη είναι εξίσου σημαντική με την επέμβαση.

Παρά τις δύσκολες στιγμές –όταν ακόμη και η σωστή αντίδραση δεν αρκεί για να αλλάξει την κατάληξη– η ίδια επιμένει ότι η ναυαγοσωστική είναι ένας δρόμος γεμάτος νόημα, ευθύνη και βαθιά ανθρώπινη ανταμοιβή.

Newsbomb: Τι ήταν αυτό που σας έκανε αρχικά να διαλέξετε αυτό το επάγγελμα – και τι είναι αυτό που σας κρατάει ακόμα σε αυτό;

Αφροδίτη Μαραμαθά: Είχα ένα βίωμα όταν ήμουν 6 ετών, σε μια παραλία της Κρήτης που δεν είχε ναυαγοσώστη. Κατέρρευσε ένας άνθρωπος μπροστά στα μάτια μου και δεν υπήρχε κανείς να τον βοηθήσει. Δεν έζησε. Θυμάμαι πολύ έντονα ότι ήθελα να τρέξω να τον βοηθήσω, αλλά οι γονείς μου με κρατούσαν και μου έκλειναν τα μάτια. Από τότε ήξερα ότι θα γίνω ναυαγοσώστρια.

Πέρασα στη Γυμναστική Ακαδημία και αργότερα γνώρισα την Πανελλήνια Σχολή Ναυαγοσωστικής. Ως απόφοιτος ΤΕΦΑΑ με ειδικότητα στην κολύμβηση, εξελίχθηκα και έγινα εκπαιδεύτρια στη ναυαγοσωστική, οπότε αυτό που ήθελα συνδυάστηκε με τις σπουδές μου.

Ως εκπαιδεύτρια δεν είμαι μόνο αυτή που σώζει ζωές, αλλά αυτή που εκπαιδεύει αυτούς που σώζουν ζωές. Αυτό με γεμίζει και είναι ένα μεγάλο έργο για μένα. Νιώθω ότι προσφέρω στην κοινωνία μέσα από τον ρόλο μου.

Αν σας ζητούσα να περιγράψετε «μια μέρα στη δουλειά σας» σε κάποιον που δεν ξέρει τίποτα για το αντικείμενο, τι θα του λέγατε;

Είναι μια δουλειά που δεν έχει ρουτίνα. Κάθε βάρδια είναι ξεχωριστή. Εκεί που όλα φαίνονται ήρεμα και υπό έλεγχο, ξαφνικά η αδρεναλίνη «βαράει κόκκινο» και μέσα σε δευτερόλεπτα γίνεσαι ήρωας.

Έσωσες τον συνάνθρωπό σου, πρόλαβες το κακό πριν καν συμβεί. Ναυαγοσώστης σημαίνει πρόληψη, αντίληψη, παρατηρητικότητα. Είναι θέμα εκπαίδευσης και ετοιμότητας και αυτά τα εξασκώ καθημερινά σε κάθε βάρδια.

Η δουλειά μας δεν είναι απλώς να βοηθήσουμε κάποιον που πνίγεται, αλλά να το αντιληφθούμε πριν συμβεί. Επί 8 ώρες πάνω στον πύργο πρέπει να έχω όλες τις αισθήσεις μου οξυμένες, για να παρατηρήσω ακόμα και το πιο μικρό.

Ποια θεωρείτε τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα και ποια τα πιο δύσκολα ή σκοτεινά σημεία της δουλειάς σας, όπως τα ζείτε στην πράξη;

Εργάζομαι σε ένα υπέροχο περιβάλλον, τη θάλασσα. Περιβάλλομαι από ανθρώπους και όχι από υπολογιστές. Υπάρχει ανθρώπινη επαφή: θα πεις μια «καλημέρα», θα κάνεις μια γρήγορη βουτιά να δροσιστείς.

Οι πιο δύσκολες στιγμές είναι εκείνες που τα κάνεις όλα σωστά, αλλά το περιστατικό δεν έχει την κατάληξη που ήθελες. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο ναυαγοσώστης μαθαίνει να συμβιβάζεται με τη φύση της δουλειάς του. Αυτό είναι το πιο βαρύ κομμάτι.

Τα περισσότερα περιστατικά στις ελληνικές ακτές αφορούν ηλικιωμένους με προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας, όπου χρειάζεται παροχή πρώτων βοηθειών ή ΚΑΡΠΑ. Κατά τα άλλα, οι ελληνικές θάλασσες δεν είναι επικίνδυνες, αρκεί να τις σεβόμαστε.

Ποια είναι η πιο ιδιαίτερη ή απρόσμενη εμπειρία που σας έχει τύχει στη δουλειά – ένα περιστατικό που θυμάστε και σήμερα;

Υπάρχει τεράστια ποικιλία περιστατικών, αλλά προτιμώ να περιγράφω τα ευχάριστα. Τα βαριά και πολύ δυσάρεστα, με απρόσμενους θανάτους, προτιμώ να τα αφήνω πίσω μου, αν και δυστυχώς συμβαίνουν.

Από τα ευχάριστα, δεν θα ξεχάσω νεαρούς που φώναζαν επίτηδες «βοήθεια» για πλάκα, απλώς για να με γνωρίσουν. Αλλά και το βλέμμα των γονιών ενός παιδιού που είχε παρασυρθεί από τον αέρα στα ανοιχτά, όταν το έσωσα – αυτό το «ευχαριστώ» δεν ξεχνιέται.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος ή κλισέ που πιστεύει ο πολύς κόσμος για το επάγγελμά σας και δεν ισχύει στην πραγματικότητα;

Το επάγγελμα μοιάζει, στα μάτια πολλών, με του στρατιωτικού ή του αστυνομικού, που «κάθεται». Για αυτό θεωρείται λειτούργημα. Ο ναυαγοσώστης όντως «κάθεται», αλλά σαν φρουρός. Παρατηρεί τα πάντα και θα επέμβει μόλις τον χρειαστεί ο συνάνθρωπός του. Και αυτή η επέμβαση μπορεί να είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου. Όσοι λοιπόν πιστεύουν ότι απλώς καθόμαστε, καλό είναι να το ξανασκεφτούν.

Αν ερχόταν σήμερα ένας νέος και σας έλεγε «θέλω να κάνω τη δουλειά σας», τι θα τον συμβουλεύατε – και τι θα του κρύβατε για να μην τρομάξει;

Καταρχάς θα του έλεγα να εκπαιδευτεί σωστά, για να ασκεί το λειτούργημα όπως πρέπει. Θα τον καλούσα στην Πανελλήνια Σχολή Ναυαγοσωστικής, γιατί η εκπαίδευση είναι το παν. Είναι ένα από τα πιο όμορφα επαγγέλματα, γιατί προσφέρεις άμεσα βοήθεια στον συνάνθρωπο. Είναι γεμάτο δράση και αδρεναλίνη. Ο κόσμος σε εμπιστεύεται και στο ανταποδίδει με τη φράση «μου έσωσες τη ζωή».

Αν μπεις σε αυτή τη δουλειά, ειδικά ως εκπαιδευτής, δεν φεύγεις εύκολα. Μαθητές μου με παίρνουν μετά από χρόνια και μου λένε ότι έκαναν διάσωση σε παραλία χωρίς ναυαγοσώστη. Υπάρχει κάτι καλύτερο από αυτό;

Δεν θα του έκρυβα κάτι. Θα στεναχωρηθεί όταν κάνει τα πάντα σωστά και δεν υπάρξει η κατάληξη που θέλει. Θα του έλεγα επίσης ότι είναι μια δουλειά που κάποιες φορές σε λυγίζει: μπορεί να χρειαστεί, μετά τη βάρδια, να πας κάπου μόνος και να ξεσπάσεις.

Το πρώτο περιστατικό δεν το ξεχνάς ποτέ. Στο τέλος, όμως, συμβιβάζεσαι με τη φύση της δουλειάς σου. Και ναι, είναι η δουλειά που μπορεί να σε κάνει τον «ήρωα του καλοκαιριού».

Πώς φαντάζεστε το μέλλον του κλάδου σας τα επόμενα 5–10 χρόνια και πώς νιώθετε που εσείς είστε «μέσα» σε αυτή την εξέλιξη;

Υπάρχει τεράστιο μέλλον στον κλάδο της ναυαγοσωστικής. Βάσει νομοθεσίας, όλο και περισσότερες ακτές πρέπει να έχουν ναυαγοσωστική κάλυψη.

Ως εκπαιδεύτρια στην Πανελλήνια Σχολή Ναυαγοσωστικής αισθάνομαι ότι συμβάλλω κι εγώ στη ραγδαία εξέλιξη του επαγγέλματος στην Ελλάδα. Τόσο οι τεχνικές διάσωσης όσο και ο εξοπλισμός εξελίσσονται συνεχώς και προσαρμόζονται στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Στο τέλος της ημέρας, είστε χαρούμενη με την προσφορά σας;

Στο τέλος της ημέρας είναι ένα επάγγελμα που με συνεπαίρνει. Κάθε μέρα είναι μια καινούργια αποστολή, με νέες εμπειρίες, γνώση και εξέλιξη. Είναι και λειτούργημα και προσφορά στην κοινωνία.

Θα σκεφτόσασταν να αλλάξετε εντελώς δουλειά ή καριέρα, και γιατί;

Δεν με φαντάζομαι να αλλάζω καριέρα. Μέσα από τον ρόλο του εκπαιδευτή, η αλληλεπίδραση με τους νέους ναυαγοσώστες μου δίνει ένα αίσθημα πληρότητας που δεν θα άλλαζα με τίποτα. Είναι κάτι περισσότερο από δουλειά.

Διαβάστε επίσης