Η Αφρική χωρίζεται στα δύο πιο γρήγορα από όσο νομίζαμε και «γεννάει» έναν νέο ωκεανό
Σε ορισμένα σημεία, ο φλοιός του Ρήγματος Τουρκάνα απέχει μόλις 13 χιλιόμετρα από την πλήρη ρήξη
Snapshot
- Η Αφρική χωρίζεται στα δύο μέσω του Ρήγματος Τουρκάνα πιο γρήγορα από ό,τι πιστευόταν, οδηγώντας στη δημιουργία νέου ωκεανού.
- Ο φλοιός στο κέντρο του ρήγματος έχει λεπταίνει σε ορισμένα σημεία στα 13 χιλιόμετρα, πολύ λιγότερο από τα 35 χιλιόμετρα εκτός της ζώνης.
- Οι πλάκες Αφρικανική και Σομαλική απομακρύνονται με ρυθμό περίπου 4,7 χιλιοστών ετησίως, επιταχύνοντας τη διαδικασία διάσπασης.
- Η λέπτυνση του φλοιού προέρχεται από τη διαδικασία «necking», που αποδυναμώνει τον φλοιό και αυξάνει την πιθανότητα διάσπασης της ηπείρου.
- Η διαδικασία σχηματισμού νέου ωκεανού θα διαρκέσει ακόμη εκατομμύρια χρόνια πριν το θαλασσινό νερό κατακλύσει το ρήγμα.
Η Αφρική «σπάει» στα δύο ταχύτερα από ότι πίστευαν οι επιστήμονες, γεγονός που οδηγεί στη δημιουργία ενός εντελώς νέου ωκεανού.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Nature Communications, δείχνουν ότι ο φλοιός του Ρήγματος Τουρκάνα, ενός τμήματος μήκους 500 χιλιομέτρων του τεράστιου συστήματος ρηγμάτων της Ανατολικής Αφρικής που εκτείνεται από την Αιθιοπία έως τη Μοζαμβίκη, έχει λεπτύνει δραματικά και με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι αναμενόταν.
Αυτό το τεκτονικό όριο σηματοδοτεί τον αργό διαχωρισμό της Αφρικανικής από τη Σομαλική Πλάκα, μια διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και δεκάδες εκατομμύρια χρόνια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι πλάκες απομακρύνονται μεταξύ τους με ρυθμό περίπου 4,7 χιλιοστών ετησίως. Καθώς ο φλοιός σπάει και βυθίζεται, δημιουργεί κανάλια και διαδρομές για την άνοδο του μάγματος από τα βάθη της Γης, ικανού να τροφοδοτήσει την ηφαιστειακή δραστηριότητα σε ολόκληρη την περιοχή.
Οι ερευνητές κατάφεραν να ανασυνθέσουν μία από τις πιο λεπτομερείς εικόνες μέχρι σήμερα του φλοιού κάτω από το ρήγμα. Τα ευρήματά τους αποκάλυψαν ότι η κρούστα κατά μήκος του κέντρου του ρήγματος έχει λεπταίνει σε ορισμένα σημεία σε μόλις 13 χιλιόμετρα, σε σύγκριση με περισσότερα από 35 χιλιόμετρα εκτός της ζώνης του ρήγματος.
«Διαπιστώσαμε ότι η ρήξη σε αυτή τη ζώνη είναι πιο προχωρημένη και η κρούστα είναι λεπτότερη από ό,τι είχε αναγνωριστεί μέχρι τώρα», δήλωσε ο κύριος συγγραφέας Christian Rowan, διδακτορικός φοιτητής στο Lamont-Doherty Earth Observatory του Πανεπιστημίου της Κολούμπια. «Η Ανατολική Αφρική έχει προχωρήσει περισσότερο στη διαδικασία του ρήγματος από ό,τι πιστευόταν προηγουμένως.»
Η ομάδα αποδίδει αυτή την ακραία λέπτυνση σε μια διαδικασία γνωστή ως «necking», κατά την οποία ο φλοιός τεντώνεται και στενεύει με τρόπο παρόμοιο με ένα κομμάτι τεντωμένης καραμέλας. Καθώς ο φλοιός γίνεται λεπτότερος, αποδυναμώνεται, διευκολύνοντας την περαιτέρω τάνυση και αυξάνοντας την πιθανότητα ότι η ήπειρος τελικά θα χωριστεί.
«Έχουμε φτάσει σε αυτό το κρίσιμο όριο διάσπασης του φλοιού», δήλωσε η συν-συγγραφέας Anne Bécel, γεωφυσικός στο Lamont-Doherty. «Πιστεύουμε ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι πιο επιρρεπής στο να διαχωριστεί».
Αν και η διαδικασία είναι γεωλογικά σημαντική, παραμένει αργή. Το Ρήγμα Τουρκάνα άρχισε να σχηματίζεται πριν από περίπου 45 εκατομμύρια χρόνια, και οι ερευνητές εκτιμούν ότι θα χρειαστούν αρκετά εκατομμύρια χρόνια ακόμη προτού η περιοχή εισέλθει στο επόμενο στάδιο ανάπτυξης, όταν θα αρχίσει να σχηματίζεται νέος ωκεάνιος φλοιός και το θαλασσινό νερό ενδέχεται τελικά να πλημμυρίσει το ρήγμα.
