Καιρός: Τα πρώτα σημάδια για έναν ακραίο χειμώνα φέτος στην Ευρώπη - Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα

Οι νεότερες εποχικές προγνώσεις ενισχύουν το σενάριο ενός πιο αδύναμου Πολικού Στροβίλου κατά τη διάρκεια του χειμώνα 2026-2027, μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αυξήσει τις πιθανότητες για συχνότερες ψυχρές εισβολές και χιονοπτώσεις σε περιοχές της Ευρώπης.

Ο Πολικός Στρόβιλος είναι μια τεράστια ζώνη πολύ ψυχρού αέρα και χαμηλών πιέσεων που βρίσκεται στη στρατόσφαιρα πάνω από την Αρκτική. Όταν παραμένει ισχυρός, συγκρατεί τις πολικές αέριες μάζες στα υψηλά γεωγραφικά πλάτη. Αντίθετα, όταν αποδυναμώνεται ή διαταράσσεται, ο ψυχρός αέρας μπορεί να κινηθεί προς τη μέση Ευρώπη, προκαλώντας έντονα κύματα ψύχους.

Ο ρόλος του Super El Niño

Οι τελευταίες παρατηρήσεις στον τροπικό Ειρηνικό δείχνουν ότι το φαινόμενο El Niño ενισχύεται ταχύτατα, με τις ανωμαλίες της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας να εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσουν ακόμη και τους +4°C, επίπεδο που χαρακτηρίζει ένα ιδιαίτερα ισχυρό ή "Super El Niño".

Η εξέλιξη αυτή μεταβάλλει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία στον Βόρειο Ειρηνικό, ευνοώντας τη δημιουργία κυμάτων μεγάλης κλίμακας που διαδίδονται προς τη στρατόσφαιρα. Αυτά τα κύματα μπορούν να εξασθενήσουν τον Πολικό Στρόβιλο και να αυξήσουν την πιθανότητα εκδήλωσης αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης (Sudden Stratospheric Warming - SSW), ενός φαινομένου που συχνά προηγείται σημαντικών ψυχρών εισβολών στην Ευρώπη.

Η επίδραση της QBO

Παράλληλα, η Ταλάντωση Διετίας της Στρατόσφαιρας (Quasi-Biennial Oscillation - QBO) βρίσκεται στη θετική της φάση, με ισχυρούς δυτικούς ανέμους στην τροπική στρατόσφαιρα. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, αυτή η κατάσταση τείνει να ενισχύει και να σταθεροποιεί τον Πολικό Στρόβιλο.

Ωστόσο, η ταυτόχρονη παρουσία ενός πολύ ισχυρού El Niño μπορεί να αντισταθμίσει αυτή την επίδραση, καθώς οι θερμικές ανωμαλίες στον Ειρηνικό παράγουν ατμοσφαιρικά κύματα που ασκούν πίεση στη δομή του στροβίλου, αυξάνοντας τον κίνδυνο σημαντικής αποδυνάμωσης προς το δεύτερο μισό του χειμώνα.

Ο λιγότερος πάγος στην Αρκτική

Ένας ακόμη παράγοντας που παρακολουθούν οι επιστήμονες είναι η έκταση των θαλάσσιων πάγων στην Αρκτική, ιδιαίτερα στις θάλασσες Μπάρεντς και Κάρα.

Σύμφωνα με έρευνες, όταν οι πάγοι στις συγκεκριμένες περιοχές βρίσκονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ο Πολικός Στρόβιλος εμφανίζεται στατιστικά πιο ευάλωτος. Οι εποχικές προβλέψεις του ECMWF για το φθινόπωρο του 2026 δείχνουν έντονα αρνητικές αποκλίσεις στην περιοχή αυτή, στοιχείο που ενισχύει την πιθανότητα ενός πιο ασταθούς Πολικού Στροβίλου κατά τον επερχόμενο χειμώνα.

Τι δείχνουν τα εποχικά μοντέλα

Οι τελευταίες εποχικές προσομοιώσεις των στρατοσφαιρικών ανέμων δείχνουν σταδιακή εξασθένηση του Πολικού Στροβίλου από τον Δεκέμβριο προς τον Ιανουάριο.

Οι δυτικοί άνεμοι στη στρατόσφαιρα εμφανίζονται ασθενέστεροι από τα κλιματικά φυσιολογικά επίπεδα, ενώ κατά την "καρδιά" του χειμώνα η ένταση του στροβίλου προβλέπεται να πέσει αισθητά κάτω από τον μέσο όρο. Το συγκεκριμένο μοτίβο αυξάνει την πιθανότητα εκδήλωσης ενός επεισοδίου αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης ή ακόμη και σημαντικής διάσπασης του Πολικού Στροβίλου.

Πώς μπορεί να επηρεαστεί η Ευρώπη

Εάν επαληθευτεί το σενάριο ενός αδύναμου Πολικού Στροβίλου, οι μεγαλύτερες πιθανότητες για ισχυρές ψυχρές εισβολές θα εντοπίζονται στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη.

Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Σκανδιναβία, η Γερμανία, η Πολωνία και γενικότερα η κεντρική και ανατολική Ευρώπη θα μπορούσαν να βιώσουν περισσότερα κύματα ψύχους και συχνότερες χιονοπτώσεις σε σχέση με τον κλιματικό μέσο όρο.

Η εξέλιξη αυτή θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το εάν θα αναπτυχθούν ισχυρά αντικυκλωνικά μπλοκαρίσματα στον βόρειο Ατλαντικό ή στη Γροιλανδία, τα οποία θα επιτρέψουν στον αρκτικό αέρα να κινηθεί προς την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, τα στοιχεία παραμένουν λιγότερο ξεκάθαρα.

Η χώρα βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο της Ευρώπης και η χειμερινή της εικόνα δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την κατάσταση του Πολικού Στροβίλου. Ακόμη και σε περιπτώσεις έντονης αποδυνάμωσής του, δεν είναι δεδομένο ότι οι ψυχρές αέριες μάζες θα φτάσουν μέχρι την ανατολική Μεσόγειο.

Η πιθανότητα χειμερινών κακοκαιριών θα εξαρτηθεί κυρίως από τη θέση των αντικυκλωνικών μπλοκαρισμάτων στον Ατλαντικό και τη βόρεια Ευρώπη, αλλά και από τη διαμόρφωση της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας στη Μεσόγειο.

Εάν αναπτυχθούν ευνοϊκές διατάξεις, η Ελλάδα θα μπορούσε να δεχθεί οργανωμένες ψυχρές εισβολές με χιονοπτώσεις ακόμη και σε χαμηλά υψόμετρα. Αντίθετα, εάν τα μπλοκαρίσματα εγκατασταθούν σε διαφορετικές θέσεις, η χώρα μπορεί να παραμείνει υπό την επίδραση πιο ήπιων και υγρών αερίων μαζών.

Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής

Παρά τα ενθαρρυντικά σημάδια για έναν πιο ευάλωτο Πολικό Στρόβιλο, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με τον χειμώνα 2026-2027.

Η συνύπαρξη ενός ιδιαίτερα ισχυρού El Niño, των τρεχουσών συνθηκών της QBO και της σημαντικής μείωσης των αρκτικών πάγων αυξάνει στατιστικά την πιθανότητα ακραίων χειμερινών επεισοδίων στην Ευρώπη. Ωστόσο, δεν μπορεί ακόμη να προβλεφθεί με βεβαιότητα εάν θα σημειωθεί πλήρης κατάρρευση του Πολικού Στροβίλου ούτε ποιες περιοχές θα επηρεαστούν περισσότερο.

Για την Ελλάδα, η εικόνα θα αρχίσει να ξεκαθαρίζει όσο πλησιάζουμε προς το τέλος του φθινοπώρου και τις αρχές του χειμώνα, όταν τα εποχικά μοντέλα θα μπορούν να αποτυπώσουν με μεγαλύτερη αξιοπιστία τη διάταξη της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας πάνω από την Ευρώπη και τη Μεσόγειο.

*Με πληροφορίες από το Meteoweb.eu

Διαβάστε επίσης