Θαλάσσια πάρκα: Πώς τα αναλύουν στην Τουρκία – «Η Γαλάζια Πατρίδα περνά από τη θεωρία στην πράξη»

Η απόφαση της Τουρκίας να ανακηρύξει για πρώτη φορά θαλάσσιες περιοχές σε «Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα» δεν παρουσιάζεται στην Τουρκία ως μια απλή περιβαλλοντική πρωτοβουλία. Αντιθέτως, σε τουρκικά δημοσιεύματα και αναλύσεις η κίνηση συνδέεται ευθέως με τη στρατηγική της Άγκυρας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και με την προσπάθεια να περάσει η «Γαλάζια Πατρίδα» από το επίπεδο της θεωρίας και των χαρτών σε συγκεκριμένες διοικητικές και θεσμικές πράξεις.

Τουρκικές αναλύσεις περιγράφουν την απόφαση ως ένα ακόμη βήμα στην εδραίωση της τουρκικής αντίληψης για τις θαλάσσιες ζώνες. Χαρακτηριστικά, σε ανάλυση του τουρκικού Τύπου υποστηρίζεται ότι η Άγκυρα επιχειρεί πλέον να μεταφέρει τη «Γαλάζια Πατρίδα» από τις διακηρύξεις, τους χάρτες και τη θεωρία σε διοικητικές εφαρμογές στην πράξη.

Το γεγονός ότι τα δύο νέα θαλάσσια πάρκα καλύπτουν περισσότερα από 23.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα προσδίδει, σύμφωνα με τις τουρκικές αναλύσεις, ιδιαίτερο βάρος στην κίνηση. Το Fethiye-Kaş καλύπτει περίπου 21.706 τ.χλμ., ενώ το πάρκο στο Βόρειο Αιγαίο περίπου 1.742 τ.χλμ.

Στα τουρκικά δημοσιεύματα, η γεωγραφία των νέων πάρκων δεν περνά απαρατήρητη. Το Βόρειο Αιγαίο, αλλά και η περιοχή Φετιγιέ - Κας, θεωρούνται σημεία ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για την τουρκική πολιτική. Τουρκικές αναλύσεις υποστηρίζουν ότι η Άγκυρα δημιουργεί με αυτόν τον τρόπο ένα νέο πλαίσιο διοικητικής παρουσίας στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές.

Μάλιστα, ορισμένα τουρκικά δημοσιεύματα παρουσιάζουν την απόφαση ως κίνηση που ενισχύει τη θέση της Τουρκίας στη «Γαλάζια Πατρίδα», χωρίς να απαιτείται στρατιωτική κλιμάκωση.

Η σύνδεση με τη «Συμφωνία της Μέκκας»

Στο τουρκικό αφήγημα που αναπτύσσεται γύρω από τη νέα απόφαση εντάσσεται και η εκτίμηση ότι η Τουρκία εμφανίζεται σήμερα πιο ισχυρή στο περιφερειακό σκηνικό μετά τις πρόσφατες περιφερειακές εξελίξεις και τη λεγόμενη «Συμφωνία της Μέκκας».

Η λογική που αποτυπώνεται σε αναλύσεις είναι ότι η Άγκυρα θεωρεί πως διαθέτει πλέον μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων και ότι αυτό αποτυπώνεται και στην πολιτική της για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Έτσι, τα θαλάσσια πάρκα παρουσιάζονται ως μέρος μιας ευρύτερης νέας φάσης της τουρκικής πολιτικής, στην οποία η Άγκυρα επιχειρεί να αποτυπώσει στην πράξη τις θέσεις που επί χρόνια προβάλλει μέσα από τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Προβλέπουν ένταση, αλλά όχι μεγάλη σύγκρουση

Την ίδια ώρα, οι τουρκικές αναλύσεις δεν φαίνεται να προεξοφλούν μια μεγάλη ελληνοτουρκική σύγκρουση εξαιτίας των θαλάσσιων πάρκων.

Αντίθετα, αυτό που προβλέπεται είναι νέα ένταση, σκληρές δηλώσεις και αντιπαράθεση σε διπλωματικό και νομικό επίπεδο, καθώς Αθήνα και Άγκυρα επιχειρούν να κατοχυρώσουν τις διαφορετικές θέσεις τους.

Η ελληνική πλευρά έχει ήδη αντιδράσει στην τουρκική απόφαση, υποστηρίζοντας ότι η ανακήρυξη των πάρκων επεκτείνεται πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα.

Στην Τουρκία, ωστόσο, η κίνηση παρουσιάζεται ως ένα ακόμη βήμα εδραίωσης της «Γαλάζιας Πατρίδας» και ως ένδειξη ότι η Άγκυρα περνά πλέον από τις διακηρύξεις σε συγκεκριμένες πράξεις.

«Ένα σημαντικό βήμα στην ιστορία της Τουρκίας»

Η Habertürk συγκεκριμένα παρουσιάζει την κίνηση ως ένα σημαντικό βήμα της Άγκυρας, συνδέοντάς την όχι μόνο με την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, αλλά και με τη γενικότερη στρατηγική της Τουρκίας στη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα».

Ο Μουσταφά Μπασκάρα χαρακτηρίζει την απόφαση ιστορικής σημασίας για την Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί παράλληλα κίνηση που συνδέεται με τις τουρκικές θέσεις περί κυριαρχικών δικαιωμάτων.

«Η Τουρκία έκανε ένα σημαντικό βήμα στην ιστορία της, σηματοδοτώντας μια πρωτιά στην ιστορία της και διεκδικώντας τα κυριαρχικά της δικαιώματα στη Γαλάζια Πατρίδα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, με την απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 16 Αυγούστου, θαλάσσιες περιοχές στα ανοικτά των ακτών της Μούγλας - Φετιγιέ και της Αττάλειας - Κας, καθώς και συγκεκριμένες περιοχές στο Βόρειο Αιγαίο, χαρακτηρίστηκαν «Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα».

Ο Μπασκάρα επισημαίνει μάλιστα ότι, ενώ η Τουρκία διαθέτει ήδη 50 εθνικά πάρκα, αυτή είναι η πρώτη φορά που ένα «εθνικό θαλάσσιο πάρκο» ανακηρύσσεται βάσει του νόμου περί Εθνικών Πάρκων.

«Η αρχιτεκτονική της Γαλάζιας Πατρίδας»

Η τουρκική ανάλυση εντάσσει τη συγκεκριμένη κίνηση σε μια σειρά ενεργειών που, σύμφωνα με την Άγκυρα, αποσκοπούν στη δημιουργία ενός νομικού και στρατηγικού πλαισίου για τις τουρκικές θέσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η Habertürk κάνει αναφορά στη συμφωνία Τουρκίας - Λιβύης του 2019, αλλά και στον τουρκικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, ο οποίος καταγράφηκε στην UNESCO τον Απρίλιο του 2025. Ο Μπασκάρα κάνει λόγο για μια διαδικασία που, κατά την τουρκική οπτική, εξελίσσεται σταδιακά.

«Η αρχιτεκτονική της Γαλάζιας Πατρίδας χτίζεται βήμα βήμα», υποστηρίζει χαρακτηριστικά. Παράλληλα, σημειώνει ότι οι περιοχές που χαρακτηρίστηκαν ως θαλάσσια εθνικά πάρκα καλύπτουν συνολικά περίπου 24.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Το περιβαλλοντικό επιχείρημα της Άγκυρας

Ο Τούρκος καθηγητής επιχειρεί να δώσει και περιβαλλοντική διάσταση στην απόφαση, υπογραμμίζοντας ότι στόχος των πάρκων είναι η προστασία της βιοποικιλότητας και η θέσπιση κανόνων για τις δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στις συγκεκριμένες περιοχές.

«Αυτές οι περιοχές στοχεύουν στην προστασία της βιοποικιλότητας στις θάλασσες και στην αποτελεσματικότερη διαχείριση όλων των δραστηριοτήτων σε αυτές τις προστατευόμενες περιοχές μέσω κανονισμών», αναφέρει.

Ο ίδιος επικαλείται και την παρουσία προστατευόμενων ειδών στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές. «Η μεσογειακή φώκια, ένα απειλούμενο είδος, ζει σε αυτές τις περιοχές. Η προστασία της είναι υποχρέωση», σημειώνει ο Μπασκάρα.

Σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, η διαχείριση των περιοχών θα γίνεται από τη Γενική Διεύθυνση Διατήρησης της Φύσης και Εθνικών Πάρκων του τουρκικού υπουργείου Γεωργίας και Δασοκομίας, σε συντονισμό με άλλα υπουργεία.

Τι λένε οι Τούρκοι για τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το σημείο της ανάλυσης όπου η Habertürk στρέφεται στην Ελλάδα. Η τουρκική πλευρά υπενθυμίζει ότι η Αθήνα προχώρησε το 2025 στην ανακήρυξη δύο θαλάσσιων πάρκων, ενός στο Αιγαίο και ενός στο Ιόνιο.

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών είχε αντιδράσει, υποστηρίζοντας ότι μονομερείς ενέργειες θα πρέπει να αποφεύγονται σε κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες, όπως το Αιγαίο και η Μεσόγειος. Παράλληλα, η Άγκυρα είχε υποστηρίξει ότι τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα δεν μπορούν να έχουν νομικές συνέπειες για την Τουρκία σε σχέση με ζητήματα που η ίδια θεωρεί εκκρεμή στο Αιγαίο.

Η Habertürk επαναφέρει τώρα αυτή τη θέση, υποστηρίζοντας ότι η τουρκική κυβέρνηση είχε προαναγγείλει ήδη από το 2025 ότι θα προχωρήσει σε δικές της περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες.

«Η Τουρκία έκανε το βήμα της»

Το τουρκικό δημοσίευμα καταλήγει παρουσιάζοντας την απόφαση ως υλοποίηση μιας πολιτικής που είχε προαναγγελθεί από την Άγκυρα.

«Η Τουρκία έκανε το βήμα της, απηύθυνε έκκληση για δίκαιο διάλογο και δήλωσε σαφώς τη δέσμευσή της για σεβασμό του διεθνούς δικαίου», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Η ίδια ανάλυση συνδέει την απόφαση και με την επικείμενη τουρκική φιλοξενία της COP31, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα θέλει να αναδείξει με αυτόν τον τρόπο τη σημασία που αποδίδει στην προστασία του θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Διαβάστε επίσης